Strijd om Debaltseve uitgelopen op morele afgang voor Oekraïne

Het Oekraïense leger trekt zijn eenheden terug uit de belegerde stad Debaltseve, de stad die al weken nagenoeg omsingeld is door de pro-Russische rebellen. Wat een symbool had moeten worden voor de Oekraïense strijdkrachten is een militaire nederlaag geworden.

Een Oekraïense soldaat die zich terugtrekt uit DebaltseveBeeld ap

De strijd duurde weken, maar woensdagmiddag werd het symbolisch beslist. De pro-Russische rebellen hesen in Debaltseve, op het dak van een flatgebouw van negen verdiepingen, de vlag van Novorossija: Nieuw-Rusland. Na weken van zware gevechten en ondanks een staakt-het-vuren heeft het Oekraïense leger het belangrijke spoorwegknooppunt op moeten geven.

Het regeringsleger is begonnen de troepen, naar schatting zo'n 7000 soldaten, uit de stad terug te trekken. Dat gaat niet zonder slag of stoot. Sommige legereenheden wisten eerder al een weg naar buiten te vechten, maar woensdag liet president Petro Porosjenko weten dat meer dan 80 procent van de troepen de stad waren ontvlucht. Het zware gevecht om de stad laat volgens Porosjenko 'het ware gezicht van de separatisten en bandieten die gesteund worden door Rusland' zien.

Krijgsgevangenen

Volgens rebellenleider Denis Poesjilin is het werk in Debaltseve nog lang niet klaar. De stad moet worden 'schoongeveegd' van saboteurs, liet hij weten. Volgens de rebellen zitten er nog altijd zo'n drieduizend Oekraïense soldaten in de stad. Ze zijn gedemoraliseerd en door hun eigen legerleiding in de steek gelaten, schrijven Russische media. Op internet zijn video's te zien met Oekraïense krijgsgevangenen die zeggen dat ze vrijwillig zijn overgelopen.

Ook is er commotie over een video waarin een rebellenaanvoerder figureert die sprekend lijkt op Aleksandr Lentsov, plaatsvervangend commandant van de Russische landmacht. De luitenant-generaal moest eerder in de regio toezien op de naleving van de vredesbesprekingen in Minsk. Duidelijk is dat het Russische leger niet alleen militair, maar ook strategisch de rebellen te hulp schiet. Secretaris-Generaal van de NAVO Jens Stoltenberg is 'diep bezorgd' over de situatie rond Debaltseve, zo liet hij woensdag in Riga weten.

Rebellenleider Denis PoesjilinBeeld reuters

Vredesakkoorden

De militaire nederlaag getuigt van slecht strategische aansturing aan Oekraïense zijde, en is voor het land een politieke en morele afgang. Er is veel kritiek op de legerleiding, die de stad eerder had kunnen opgeven en vaak vrijwilligersbateljons het vuile werk laat opknappen.

De situatie rondom Debaltseve lijkt sprekend op die rondom Illovajsk, afgelopen zomer. Ook Illovasjk is een strategisch spoorwegknooppunt en knooppunt tussen de zelfbenoemde volksrepublieken Donetsk en Loehansk. Ook daar werden de Oekraïne soldaten omsingeld, een tactiek waarbij de rebellen met korte, tijdelijke excersities worden bijgestaan door reguliere troepen van het Russische leger.

Terugtrekkende Oekraïense troepenBeeld ap

Wat de val van Debaltseve precies heeft te betekenen voor de uitvoering van de vredesakkoorden uit Minsk is onduidelijk. Wanneer beide partijen zich neerleggen bij de status quo, het staakt-het-vuren naleven en defensieve posities innemen kunnen op termijn de zware wapens worden teruggetrokken. Maar het is ook goed mogelijk dat de gevechten juist op andere plekken zullen oplaaien, bijvoorbeeld in de strategisch net zo belangrijke havenstad Marioepol. Niet ver van de stad werd de afgelopen dagen hard gevochten.

De val van Debaltseve kan zware gevolgen hebben voor president Porosjenko. De onvrede in Oekraine neemt toe, ook vanwege de blijvende koersdaling van de nationale munt, de hryvnja. De nieuwe militaire nederlaag komt dan ook slecht op de vooravond van de herdenkingen van de schietpartij op het Onafhankelijkheidsplein, deze week een jaar geleden. In de oorlog die daarna is uitgebroken zijn volgens officiële cijfers tenminste 5500 mensen om het leven gekomen. Gevreesd wordt dat het werkelijke dodental hoger ligt.

De Oekraïense president Petro PorosjenkoBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden