Streven naar positieve beeldvorming past het gemeentekrantje

Beeld de Volkskrant

Sinds enige tijd streeft koepelorganisatie NPO naar 'meer diversiteit' op de publieke netten. Terecht, haast ik me erbij te zeggen. We betalen min of meer allemaal mee aan de publieke omroep, dus is-ie min of meer van ons allemaal: van links en rechts, van oud en jong, van vrouw en man, van laag- en hoogopgeleid, van gekleurd en lelieblank. Dat die verscheidenheid op een of andere wijze terugkomt in de programmering lijkt me alleszins rechtvaardig.

Maar nu dreigen ze bij de NPO toch lelijk de weg kwijt te raken.

Toevallig stuitte ik dit weekend op het Concept Jaarplan TV 2018, dat de voornemens schetst voor het tweede net - oftewel NPO 2. Het verbaasde me niet dat op ongeveer elke pagina de modieuze term 'verbinden' valt. Noch dat de journalistieke programma's zich voortaan ijveriger dienen te richten 'op versterking van de diversiteit'. Wel verbaasde ik me over de boodschap die daar pal op volgt: het moet afgelopen zijn met de 'problematiserende' berichtgeving rond landgenoten met een migratieachtergrond.

Uit recent 'kwalitatief' onderzoek blijkt namelijk dat 'de journalistieke en opiniërende NPO-programma's naar hun mening sterk bijdragen aan het negatieve beeld over moslims, de islam, racisme en de landen van herkomst'. (Dat 'racisme' staat wat raar in dit rijtje - een negatief beeld van racisme lijkt me juist heel nastrevenswaardig - maar u begrijpt wat er wordt bedoeld.)

Dus wil de NPO dat programmamakers zich 'bij onderwerp- en gastenkeuze' en in 'vraagstelling' bewuster zijn van 'ingesleten patronen en impliciete vooroordelen'. Enkele pagina's verder: 'Over de hele linie willen we erop toezien dat Nederlanders en Europeanen met een niet-westerse achtergrond in onze programmering niet vooral problematiserend benaderd worden.'

Hoe moet ik me dat voorstellen? Voortaan zwijgen wij discreet over fricties in de multiculturele samenleving? Voortaan brengen wij bij voorkeur jubelverhalen? Om tere zielen te sparen?

Begin november nog schreef NPO-topvrouw Shula Rijxman fier in deze krant: 'In alle onafhankelijkheid - van commercie en politiek - bedrijven wij onafhankelijke journalistiek.' Behalve, kan ze daar binnenkort aan toevoegen, als het gaat om Nederlanders met een migratieachtergrond. Dan hebben wij een héél andere agenda.

De voornemens uit het Jaarplan hebben natuurlijk niets te maken met diversiteit. Het is paternalisme, vermomd in een diverse jas. En met journalistiek hebben ze al helemaal niets te maken. Het streven naar positieve beeldvorming past het gemeentekrantje of de Allerhande. Elk zichzelf respecterend journalistiek medium dient zich er verre van te houden. Dat moet zo gewetensvol mogelijk de werkelijkheid proberen te beschrijven - niet minder, maar zeker ook niet meer.

Kleine troost: de machtige omroepbazen laten zich doorgaans niets gelegen liggen aan wat hun koepelorganisatie zoal roept en vindt. Dus wellicht valt het straks in de praktijk reuze mee. Maar dan nog. De NPO is waarachtig de enige niet die journalistiek verwart met wereldverbetering. Het virus van wat heel gewichtig 'constructieve journalistiek' heet grijpt om zich heen.

Zo blijkt ook dagblad Trouw er plotseling door aangeraakt. Zaterdag meldde de hoofdredacteur dat het met zijn nieuwe reclamespotjes 'een sterk tegengeluid' wil laten horen tegen 'de ogenschijnlijk steeds negatievere insteek van veel nieuwsmedia'. De krant wil 'een zeker optimisme' uitstralen, 'met suggesties hoe zaken ten goede kunnen keren', 'met oplossingen voor de toekomst'.

Nog enthousiaster verspreiden ze het evangelie bij De Correspondent. Niet verwonderlijk: dit virtuele orgaan betoont zich al sinds zijn oprichting propagandist van de gevaarlijke mythe dat het nederige streven naar waarheidsvinding hopeloos achterhaald is. Deze week meldde de hoofdredacteur 'enorm trots' te zijn op de benoeming van een nieuwe, naaste collega. 'Vanaf het eerste gesprek werd duidelijk dat Rosan een belangrijk ideaal deelde met iedereen die bij De Correspondent werkt: we willen de wereld niet alleen beschrijven, we willen de wereld ook veranderen.' Hilarisch detail: de beste vrouw heeft nog nimmer één journalistiek stukje afgescheiden.

Begrijp me niet verkeerd: hogere doelen zijn prachtig. Maar ze horen thuis in de politiek, het actiewezen, de kerk. Niet in de journalistiek. Want hogere doelen mogen de strever nog zo'n nobel gevoel geven, ze vertroebelen onherroepelijk zijn blik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.