Strenge Brabantse juf steelt ook Britse harten

Juf Kiet op IDFA

De documentaire over de strenge Brabantse juf en 'haar' migrantenkinderen wordt al tijdens IDFA in The Guardian de hemel in geprezen.

Tien minuutjes meekijken in het migrantenklasje van Kiet Engels (60) was voldoende om de filmmakers te overtuigen. Dit was de juf die ze zochten. Bij haar wilden ze een schooljaar filmen. Vanwege de warmte én soevereiniteit waarmee ze de veelal uit oorlogsgebied afkomstige kinderen lesgeeft op een basisschool in het Brabantse Hapert. 'Met onvoorwaardelijke liefde', zegt Petra Lataster-Czisch (62), de helft van het regisseursduo (en echtpaar) Lataster. 'Maar wat ik ook fantastisch vind, is dat ze zo streng is. Dat ze hoge verwachtingen van de kinderen heeft, zonder het onmogelijke te eisen.'

Ja ze is best streng, beaamt de lerares, die zaterdag de wereldpremière van de documentaire De kinderen van juf Kiet bijwoont op IDFA, samen met haar klas. 'Ook voor de kleinkinderen trouwens. Ik ben de oma van niet miepen en niet piepen.'

Miss Kiet's Children is een film in de orde van Être et avoir, de Franse onderwijsklassieker uit 2002. Dat schreef de prominente filmcriticus Peter Bradshaw afgelopen weekend in de The Guardian. 'Met dezelfde heldere eenvoud, dezelfde terugkeer naar de basis, hetzelfde gevoel dat wij, het volwassen publiek, behoefte hebben aan het soort nederigheid dat van deze kinderen wordt verwacht, tijdens hun dagelijkse kennismakingsles medemenselijkheid'. Het gebeurt niet vaak dat de Britse krant al tijdens IDFA documentaires oppikt en volwaardig recenseert. Ook in eigen land is er volop aandacht: Omroep Brabant filmde in de klas en juf Kiet was te gast bij Omroep Max. Voor SBS6 was helaas geen tijd: Juf Kiet had oudergesprekken, die gaan voor.

'Een film over een bevlogen juf of meester', zo omschrijft Peter Lataster (61) het aanvankelijke idee. Een verzoek tot medewerking aan zo'n film ging uit naar een netwerk voor basisschooldirecties. Dat leidde tot een berg enthousiaste brieven, waarvan eentje eruit sprong. Directeur Gerard Smetsers van basisschool Het Palet pende twee kantjes vol over zijn juf Kiet ('bijna een liefdesverklaring'), die in het Brabantse dorpje Hapert haar eigen migrantenklas had opgezet.

Recensie van The Guardian

The Guardian is lovend en spreekt van een 'entirely engrossing, tender and shrewdly observed documentary'. Lees hier de volledige recensie op de website van The Guardian.

Tikjes op de schouder

Kiet had twee voorwaarden: de kinderen mochten er geen last van hebben en de film moest allereerst over de kinderen gaan, niet over de juf. De Latasters filmden ruim tweehonderd uur in de klas, op ooghoogte van de kinderen, en soms nog iets lager. En de filmmakers hielden zich zo afzijdig mogelijk: geen vragen, geen commentaar, enkel filmen.

De Latasters staan bekend om hun observerende filmstijl, die al vaak werd bekroond. Zoals Niet zonder jou uit 2010, over het afscheid van de ouders van Peter Lataster (Gouden Kalf) en Wakker in een boze droom uit 2013, over vrouwen met borstkanker (IDFA-award beste Nederlandse documentaire). De regisseurs werken met een vaste verdeling: Peter bedient de camera, Petra staat vlak achter hem en geeft kleine aanwijzingen, bijvoorbeeld middels tikjes op zijn schouder. Ze leerden elkaar midden jaren zeventig kennen aan de filmacademie van Potsdam; ze werkten daar al samen aan hun studentenfilms.

Dat een deel van de klas van juf Kiet een vers oorlogsverleden meedraagt, is zichtbaar in de soms agressieve of schrikachtige reacties van de spelende en lerende kinderen, maar komt slechts een enkele keer onderling ter sprake. 'En dat is precies hoe kinderen ermee omgaan', zegt Peter Lataster. 'Die steken niet hun vinger op: juf, er is weer gebombardeerd in Syrië. Die kinderen zijn druk met spartelen in de klas, proberen hun kopjes boven water te houden.'

Vrolijke koppies

Een jongen uit Syrië praat er wel over met juf Kiet: hij kan niet slapen. Via de ouders wisten de filmmakers wat meer van de achtergronden van de kinderen; de Syrische Jorj was erbij toen IS zijn opa martelde en vermoordde.

De voertaal in de klas is Nederlands, maar onderling converseren de kinderen vaak nog in het Arabisch, wetend dat juf Kiet ze dan niet kan verstaan. Soms holden de Latasters direct na een dag filmen met het materiaal naar hun vertaler, om te zien wat ze hadden. 'Je merkt wel dat er iets gaande is, aan hun gezichtjes. Maar dan bleek het vaak nog mooier dan gedacht.' Zo zong Jorj, de clown van de klas, in het Arabisch liedjes over zijn juf Kiet, en hoe die maar beter uit zijn leven kon verdwijnen.

Zaterdag, voor aanvang van de première in Amsterdam, verbazen de Latasters zich over het weerzien met de klas. Zij, zichtbaar aangedaan: 'Ze zijn alweer groter geworden!' Hij: 'We hebben ze de klas zien binnenkomen als schuchtere, geïntimideerde kinderen. Als je dan nu die vrolijke koppies ziet...'

Heel voorzichtig denken ze al aan De kinderen van juf Kiet, deel twee. Te draaien als de kinderen zo'n vijf of tien jaar verder zijn. 'Ja, die film moet er komen.'

Behalve op IDFA is De kinderen van juf Kiet vanaf donderdag ook te zien in de reguliere bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.