Strenge bankregels ondermijnen rendement ING

ING presenteert vandaag de jaarcijfers. De bank mag minder risico's nemen en dat zet de winst onder druk. Daarom moeten de kosten verder omlaag.

YVONNE HOFS

AMSTERDAM - De jaarresultaten over 2011 die ING vandaag presenteert, zullen een stuk beter zijn dan die van 2010. Of dat ook geldt voor de kwartaalresultaten, valt te bezien. Strengere regulering knaagt aan het verdienmodel van banken en verzekeraars. Verdere kostenbesparingen zijn volgens ING de enige remedie.

De raad van bestuur van ING moet flink tegen de stroom oproeien. Nieuwe, strengere bankenregels dwingen het bestuur de balans te verstevigen. Daarvoor heeft ING extra kapitaal nodig, en dat is door de eurocrisis niet ruimschoots voorhanden. Nogal wat Europese banken hebben moeite hun kredietportefeuille te financieren. Door de crisis vertrouwen banken elkaar niet meer en zijn ze huiverig om elkaar geld te lenen.

ING kan in tegenstelling tot sommige branchegenoten nog wel aan voldoende kapitaal komen, maar de bank-verzekeraar moet daarvoor wel meer kosten maken dan vroeger. De nieuwe veiligheidsregels voor banken (Basel III genaamd) dwingen banken meer langlopende financiering aan te trekken. Kortlopende financiering brengt meer risico's met zich mee omdat die plotseling weg kan vallen. Spaartegoeden op een gewone spaarrekening kunnen tijdens een bankrun in een oogwenk verdwijnen. Daarom stunten Nederlandse banken de laatste tijd met renteaanbiedingen op termijn- en spaardeposito's: de banken willen daarmee bereiken dat de consument zijn geld voor langere tijd vastzet bij de bank. Het nadeel is dat banken op termijn- en spaardeposito's een hogere rente moeten vergoeden dan op vrije spaartegoeden. Al dan niet vrij opneembare deposito's van burgers en bedrijven dekken 65 procent van de financieringsbehoefte van ING. Dat aandeel moet in 2015 gestegen zijn naar meer dan 70 procent, maakte ING in januari bekend.

De nieuwe regels dwingen ING tot meer maatregelen die het winstpotentieel ondermijnen. Zo moet de bank zijn balans verkleinen, omdat de regels minder 'leverage' toestaan. Leverage geeft aan hoeveel van zijn activiteiten de bank met leningen financiert. Een hoge leverage of hefboom maakt een bank kwetsbaar voor een crisis in het financiële systeem omdat de verplichtingen van de bank veel groter zijn dan het eigen vermogen. Voor de kredietcrisis van 2008 had ING een leverage van 57. Dat is gedaald naar 25, en moet volgens ING voor eind 2013 naar 20.

Basel III eist ook dat banken meer kapitaal aanhouden als veiligheidsbuffer ter compensatie van de risico's op hun balans. Die verhouding (de core tier 1-ratio) wordt verhoogd van 4 naar 9 procent. Aan die eis van minimaal 9 procent moeten de banken op 30 juni voldoen. ING zat eind september al op 9,6 procent, maar streeft naar minimaal 10. De Nederlandsche Bank overweegt namelijk de Nederlandse banken nog hogere buffers op te leggen omdat de omvang van de financiële sector in Nederland relatief groot is in verhouding tot de omvang van de Nederlandse economie. Het drama met de IJslandse banken leert wat de gevolgen kunnen zijn.

Omdat ING voortaan minder risico mag nemen, gaat de verdiencapaciteit structureel omlaag. De bank probeert dat op te vangen met kostenreducties. Die moeten de financiële instelling vanaf 2015 jaarlijks 300 miljoen euro besparen. ING schrapt dit en volgend jaar 2.700 banen, na de afgelopen jaren al duizenden arbeidsplaatsen te hebben geschrapt.

De belangrijkste kostenbesparing moet echter komen uit het stroomlijnen en vereenvoudigen van het aanbod aan financiële producten, en uit de groei van bankieren via internet en de mobiele telefoon. Het is duur om veel verschillende spaarrekeningen en hypotheken aan te bieden.

Daarom wil ING in alle landen waar de bank actief is dezelfde producten op de markt brengen. De bank is daar al mee begonnen: in 2008 had ING nog 62 spaarrekeningen voor consumenten, tegenwoordig 8. De 'lage kosten'-formule van ING Direct moet ook in de Benelux, waar ING bijna de helft van zijn winst vandaan haalt, de norm worden. Dat betekent dat klanten gestimuleerd worden hun bankzaken via de telefoon en het internet te regelen.

Een andere, onbedoelde, 'besparing' is het arbeidsloon van topman Jan Hommen en de andere leden van de raad van bestuur. Hommens salaris werd vorig jaar bevroren op 1,35 miljoen euro. De bestuursvoorzitter moest vanwege de publieke commotie over zijn beloning afzien van zijn bonus van 1,25 miljoen euro over 2010, en van een salarisverhoging van 2 procent in 2011. Bonussen en salarisverhogingen zitten er voor Hommen niet meer in zolang ING de resterende staatssteun van 3 miljard euro niet terugbetaalt. De bank wilde dat dit jaar doen, maar liet dat voornemen onlangs varen. De bank geeft meer prioriteit aan het verstevigen van de balans.

HOOFDPIJNDOSSIER

ING zit in het strafbankje van de Europese Commissie vanwege de staatssteun die de bank-verzekeraar in 2008 heeft ontvangen. De Commissie dwingt ING haar verzekeringstak af te splitsen en voor eind 2013 te verkopen. ING is tegen dit besluit in beroep gegaan bij het Europese Hof van Justitie. Dat moet nog uitspraak doen. De splitsing van bank en verzekeraar heeft ING vorig jaar al voltooid. Enkele onderdelen, zoals de verzekeringsactiviteiten in Latijns-Amerika, zijn ook verkocht. Maar door de malaise in de financiële sector lijkt het een onhaalbare kaart voor ING om de Europese verzekeringstak en hypotheekbank WestlandUtrecht binnen twee jaar te verkopen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden