nieuws toekomst eu

Strategische agenda EU: minder wetten, beter handhaven

De EU moet een afspraak-is-afspraak Unie worden. Wetten die zijn aangenomen mogen geen papier blijven maar dienen door alle EU-landen onverkort te worden nageleefd. Dat staat in een nog vertrouwelijke ontwerpversie van de ‘Nieuwe Strategische Agenda’ voor de toekomst van de EU, die volgende week door de EU-ambassadeurs van de lidstaten wordt besproken.

Premier Mark Rutte ontmoet op 7 juni 2019 vijf andere Europese leiders tijdens een informele bijeenkomst in Brussel om over de verdeling van de EU-topbanen te praten. Beeld ANP Handouts

Het hoofdstuk over ‘goed bestuur’ in de vijf pagina’s tellende Strategische Agenda 2019-2024, is er mede onder Nederlandse druk gekomen. Vorige maand tijdens de speciale EU-top in het Roemeense Sibiu, bracht premier Rutte dit nadrukkelijk onder de aandacht van zijn EU-collega’s. Den Haag ergert zich al jaren aan lakse uitvoering van aangenomen beleid hoewel het zelf ook een oogje toeknijpt als het nationale belang in geding is (niet naleven nitraatrichtlijn, te veel vergunningen voor pulsvissers).

‘Goed bestuur valt of staat met een strikte invoering en naleving van afgesproken beleid en aangenomen regels’, stelt de ontwerp-Agenda. Minder wetgeving is welkom: ‘Focus op wat er echt toe doet.’ Met de rechtsstaat kan niet worden gemarchandeerd, die moet ‘in alle opzichten worden gerespecteerd door alle lidstaten van de EU’. De Europese Commissie verwijt Polen, Hongarije en Roemenië dat ze de democratische waarden ondermijnen.

De vier prioriteiten in de ontwerp-Agenda – opgesteld door het team van EU-president Tusk – tonen aan dat extra aandacht voor het naleven van regels geen overbodige luxe is. Zo staat bij het pleidooi voor een nieuw economisch model dat de EU het zich niet kan veroorloven de kansen die de interne markt biedt te laten liggen, ‘vooral op het terrein van de diensten’. Afgelopen donderdag berispte de Commissie alle 28 EU-landen voor het niet naleven van de reeds bestaande regels voor het vrij verkeer van dienstverleners.

De oproep in de Agenda de interne markt klaar te maken voor de digitale revolutie, wordt al een paar jaar door de regeringsleiders onderschreven (en opgeschreven). De vervolgstappen blijven uit. Dat geldt ook voor het met de mond en pen beleden streven naar ‘eerlijke en effectieve belastingen’, EU-jargon voor het aanpakken van de belastingontwijking door multinationals.

Het nieuwe economische model moet volgens de Strategische Agenda groen zijn. De EU moet koploper worden in de strijd tegen klimaatverandering door ‘een fundamentele transformatie van haar economie en samenleving om klimaatneutraliteit te bereiken’. Omdat de lidstaten hierover verdeeld zijn, vervolgt de ontwerp-Agenda: ‘Dit moet gebeuren op een manier die rekening houdt met de nationale omstandigheden en die sociaal rechtvaardig is.’

De EU dient haar burgers en bedrijven te beschermen, stelt de Agenda. Van groot belang is een effectieve controle van de Europese buitengrenzen. Een voorstel daartoe van de Commissie is onlangs door de lidstaten afgezwakt. Verder dient de Unie zich te wapenen tegen nepnieuws en digitale aanvallen door criminelen en vijandige mogendheden.

Om haar belangen in de wereld te behartigen, is assertief optreden vereist. Handelsverdragen moeten gebaseerd zijn op wederkerigheid en respect voor de Europese normen voor (voedsel)veiligheid en sociaal beleid. De deur blijft open voor landen die voldoen aan de vereisten voor het EU-lidmaatschap. Over twee weken bespreken de EU-landen of de toetredingsonderhandelingen met Macedonië en Albanië gestart kunnen worden. Nederland was daar tot nog toe tegen.

Diner

Naast het programma voor de toekomst, zijn de lidstaten ook volop in de weer met wie dat beleid moet uitvoeren: de zoektocht naar onder meer een nieuwe voorzitter voor de Commissie, de ECB en een opvolger van EU-president Tusk. Tijdens een diner afgelopen vrijdagavond in Brussel van premier Rutte en vijf EU-collega’s, werden verschillende opties en namen voorzichtig afgetast.

Rutte en de Belgische premier Charles Michel vertegenwoordigden de Europese liberalen tijdens het diner. Beeld ANP Handouts

Rutte zat samen met de Belgische premier Michel namens de liberalen aan tafel, de Spaanse premier Sánchez en de Portugees Costa voor de sociaaldemocraten en christendemocraten werden vertegenwoordigd door de Kroatische premier Plenkovic en zijn Letse collega Karins. Vooralsnog houden de drie partijen vast aan hun kandidaten om de Commissie te leiden: Weber (christendemocraten) Timmermans (sociaaldemocraten) en Vestager (liberalen). Betrokkenen benadrukken dat het nog te vroeg is voor een doorbraak, mede omdat het Europees Parlement (dat meebeslist over de Commissievoorzitter) ook nog geen voorkeur heeft uitgesproken.

Het diner was wel een noodzakelijke eerste stap om iedereen te laten wennen aan het idee dat een compromis nodig en complex is. Tusk wil tijdens de EU-top op 20-21 juni een akkoord bereiken over de verdeling van alle EU-topbanen. Hij wil tenminste twee vrouwen benoemen.

‘Slag om de poppetjes’ in Brussel begonnen: de machtsstrijd op drie fronten over EU-topbanen.

Dineren in Brussel doet premier Mark Rutte wel vaker, maar het premiersdiner met vijf collega’s is uniek. Voor het eerst schoven zes premiers namens de drie grootste politieke partijen aan tafel om te onderhandelen over de verdeling van de EU-topbanen.

Er zijn vijf topbanen te vergeven bij de Brusselse banencarrousel, waaronder het voorzitterschap van de Europese Raad (de EU-president) en dat van de nieuwe Europese Commissie. Waarom Rutte wel/niet naar Brussel zal gaan om EU-president te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden