INTERVIEW

Straks val ik door de mand

Waarom hebben juist vrouwen zo'n last van het impostor syndrome?

Beeld Claudie de Cleen

Ik ben schrijver. Ik geloof dat zelf, want ik schreef een boek. Een goed boek. Het is mijn eerste, dus het kan zijn dat het nog beter kan - meer verhaal, meer nuances, minder profaan taalgebruik - maar dat denk ik eigenlijk niet. De rauwheid en directheid ervan maakt het een extra puur schuurmiddel. Op het scherpst van de schede, vooral in deze nieuwpreutse tijden. Zag je wat ik daar deed? Die schede in plaats van snede? Dat is hoe ik typdans. Een woordkunstenaar ben ik. De neologismen vliegen je om de oren. De vruchten bloeien mijn pen uit. Zinnen die als mitrailleurs de letters op je afvuren. Recht tussen je ogen, zwarte gaten in je ziel achterlatend. Poëzie, passie en een woorddichtheid die zijn weerga niet kent. Libris is een kwestie van tijd en zeker geen barmhartigheid. Ik zeg het.

Het boek wordt goed besproken door vooraanstaande critici. Schrijvers zijn jaloers op mijn frisheid en originaliteit en het leverde me zelfs een liefdesbrief van Hans Dorrestijn op. 'Jij weet niet hoe ongelofelijk groot jij bent', schreef hij. Daar zit hij fout. Ik weet dat wel.

Ik zou dus nu graag op televisie verschijnen. Veel, als het effe kan. Hoe vaker ik mijn woordjes mag spitten, hoe meer men mijn boek zal zien zitten. Verbale verkoop. Ik wil mijn winkel in uw huiskamer. Uw big screen-tv is mijn etalage. Hatsee! Ook een genie moet leven.

Bedriegerssyndroom

Ik hoor en lees vaak dat vrouwen moeite hebben met het verschijnen in talkshows. Ze zijn onzeker, maken zich zorgen om hun kleding en eventueel gebrek aan expertise. Daar snap ik helemaal niets van. Ik heb alle redacties op speeddial. Als ik ook maar terzijde van de zijkant van zijdelings iets kan bedenken over een onderwerp, hang ik alweer aan de lijn. Ik weet nergens van, maar Peter R. de Vries me er gewoon doorheen. Ik heb maar één jurkje, dus wat ik aanmoet kan ook het probleem niet zijn.

Vrouwen schijnen vaak last te hebben van het impostor syndrome (bedriegerssyndroom). Het idee dat je niet genoeg weet van je vakgebied en door de mand zult vallen. Er zijn ook mannen die dit ervaren, maar vaak in mindere mate. Het is geen echte stoornis, leert Wikipedia ons, meer een gevoel. En dat denk ik ook meteen als ik erover lees. Het is bedrog, dat hele bedriegerssyndroom. Het is de 'is mijn kont te dik in deze jurk?' onder de syndromen.

'Als ik iemand zou vermoorden, zou ik geen enkele kiezer verliezen', roept Trump. Hij schept op, bedriegt zogezegd. Hoe meer hij dat doet, hoe populairder hij wordt. Amerika heeft al een acteur als president gehad en nu misschien een zakenman met een marmot op zijn kop. Het electoraat is gek op bedriegers. In Nederland hebben we eenzelfde exemplaar met hetzelfde soort haar. Dan gaan we dat regelen, zei hij. Is het al geregeld?, vraag ik me af. Maakt niet uit, als je de mensen maar vertelt wat ze willen horen. Dat is waarvan ze smullen en hij weet het zelf: nepkabinet met hem voorop. Dinky toy-democratie in een Duckstad vol ducttape.

Stella Bergsma. Beeld Matthijs Immink

Opgepoetste werkelijkheid

De wereld hangt van plakband aan elkaar. Iedereen doet maar wat en iedereen weet het. In DWDD zitten vijf BN'ers om tafel de vluchtelingencrisis te duiden. Een kleuter in pak goochelt met cijfers, terwijl Matthijs alweer MEER DAN GENOEG brult. Het moet schijn zijn. Opgepoetste werkelijkheid, want de echte is sáái. Als er daadwerkelijk een deskundige aanschuift, zapt iedereen gapend naar Netflix.

'Het probleem met deze wereld is dat de slimme mensen constant twijfelen, terwijl de domme mensen blaken van zelfvertrouwen', zei Bukowski. Het bedriegerssyndroom is niets anders dan de onzekerheid die hoort bij een intelligent en gevoelig mens. Hoe meer je weet, hoe beter je je eigen beperkingen kent. Je kunt achter de schermen kijken en de draden zien hangen. Het is gewoon de vervreemding die je voelt als je naar een wereld kijkt waarin iedereen lijkt te weten waar hij mee bezig is en er daarom hard bij brult.

Ik ben dus schrijver. Van een roman en goede stukken in het Volkskrant Magazine. Kun je een stuk schrijven over het impostor syndrome?, vroeg de chef me. Natuurlijk, zei ik. Hoe gaat het, mailde ze deze week, heb je het al af? Het gaat superlekker, antwoordde ik. Ja, het bijna af! Ik begon er vandaag pas aan. Wil de echte bedrieger opstaan?

Van Stella Bergsma (42) verscheen dit jaar Pussy Album, Nijgh & Van Ditmar, euro 19,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.