'Straks krijg je hier een opstand'

In Oost-Groningen leeft het communisme. De VCP heeft in Oldambt twee zetels en zit in de lift. Werkloosheid en armoede zijn er grote problemen.

WINSCHOTEN - In het partijkantoor is het wachten op de revolutie. Aan de muur hangen posters van Che Guevara. Banieren uit de Sovjet-Unie, in verschoten rood. Hier in Groningen gloort weer voorzichtig het arbeidersverzet, dankzij de nieuwste overheidsbezuinigingen.


'Straks met de Participatiewet krijg je hier een opstand', voorspelt Johan Modderman, afgekeurd elektricien uit Winschoten en een broer van de leider van de Verenigde Communistische Partij (VCP). 'Ik hoop het. Er moet in Nederland iets veranderen. Het grootkapitaal, de bankiers, veroorzaken steeds weer een crisis.'


Communisme bestaat nog in Oost-Groningen. De VCP heeft in het Groninger Oldambt twee zetels in de gemeenteraad. De partij zit in de lift: onlangs is voor het eerst sinds jaren weer een afdeling opgericht in Oude Pekela. Kiezers zien toekomst in - citaat uit het verkiezingsprogramma - 'het wetenschappelijke socialisme zoals dat door Marx, Engels en Lenin is ontwikkeld'.


Wat moet je anno 2014 met Marx en Engels, zelfs in deze regio van herenboeren en landarbeiders, die tot diep in de 20ste eeuw gold als communistisch bolwerk?


'Het gaat om solidariteit', zegt VCP-stemmer Henk Lanting. 'We leven in een ik-ik-ik-samenleving. Neem het woord participatiesamenleving. Dat betekent solidariteit. Rutte zegt daarmee eigenlijk: ik wil een communistische samenleving.'


Lanting woont in een buurt in Winschoten waar regelmatig de deurwaarder een huis leeghaalt. De inwoners weten: 's ochtends vroeg moet je niet bij de Voedselbank zijn, dan is het er te druk. Rond lunchtijd maak je meer kans. Op de basisschool van zijn dochter, zegt hij, komt het voor dat juf de leerlingen verplicht hun brood te delen. 'Anders hebben klasgenootjes geen eten.'


Op het kantoor van de VCP gaat het misschien over Marx, Lenin of Che, maar het gaat vooral over armoede, die hier al generaties standhoudt. Overheidsbezuinigingen en de sluiting van industrie in het nabijgelegen Delfzijl geven de problemen nu een extra dreun. Veel VCP-leden zijn werkloos of afgekeurd. 'Je kunt tegenwoordig kleding leasen', zegt een jonge vrouw. 'Als je niet meer kunt kopen.'


Ondertussen tikt ze berichtjes op haar smartphone. Als mensen hier weinig te besteden hebben, is dat niet zichtbaar. Iedereen die het VCP-kantoor bezoekt, heeft zo'n telefoon. Tussen de verschoten Sovjet-banieren wordt ook het salaris genoemd waarmee je het hier hebt gemaakt: 1.300 euro netto per maand.


'Dat kan als je een goede baan hebt, in de thuiszorg bijvoorbeeld', zegt Bassie Kuiper uit Oude Pekela. Sinds de strokartonfabrieken sloten, heeft Kuiper geen vaste baan meer, hooguit werk op uitzendbasis. Hij is actief bij de nieuwe VCP-afdeling in zijn woonplaats. 'Ik wil later kunnen zeggen: ik heb het in elk geval geprobeerd.'


'We moeten met z'n allen de straat op', zegt Anja Mickat, die al ruim tien jaar werkloos is, evenals haar kinderen. 'De ellende wordt alleen maar groter. In Griekenland doen ze het ook. Daar bereiken ze wat. Mijn kinderen hebben hier geen toekomst meer.' Ze heeft haar smartphone onder handbereik.


De lijsttrekker van de laatste communisten, Engel Modderman, voert woensdag geen campagne. Hij bemant het stembureau van zijn woonplaats Oostwold, een streekje boven Winschoten. Hij is hier de 'veurzitter'. Een partijvoorzitter die ook het stembureau bemant, kan dat wel? In Oldambt wel natuurlijk. 'De campagne is vandaag voorbij', zegt Modderman zelf. 'Dus waarom zou dat niet kunnen?' Meer actieve VCP-leden worden vandaag ingezet bij stembureaus, niemand kijkt daarvan op. Twee wethouders achter de kiestafel, dat komt in deze streek ook voor.


Achter het stembureau begint het water. Hier ligt een nieuw gegraven meer: Blauwestad. Een ontspoord onroerendgoedproject dat Randstedelingen had moeten trekken. De meeste kavels staan leeg. Uit het verzet tegen Blauwestad ontstond in 1999 de VCP.


Tegenwoordig heeft Modderman zich neergelegd bij Blauwestad. 'Ze gaan het toch niet dichtgooien', zegt hij. De afgelopen raadsperiode richtte hij zijn pijlen op een gemeentelijke herindeling. 'Herindelingen kosten dik geld. De VCP voerde actie, net als indertijd tegen het meer. Toch gaat de herindeling door.'


Straks moet Oldambt samen met Hoogezand en Slochteren, waar veel minder armoede is. Dan zal de VCP het moeilijk krijgen. 'Niks dan ellende', zegt Modderman. Maar in 2014 lukt het toch weer: opnieuw in de raad. Een zetel alvast in het nieuwe kiesdistrict Pekela. 'Ik hoop op drie zetels in Oldambt.' Die uitslag was bij het sluiten van de krant nog niet bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden