'Straks ken je Ganzedijk niet meer terug'

Om te voorkomen dat het Groningse Ganzedijk zou verdwijnen is er 2,2 miljoen euro in geïnvesteerd. Een experiment dat niet herhaald zal worden.

GANZEDIJK - Nee, de veranderingen zijn niet spectaculair. Nog niet. Ganzedijk heeft een speeltuin gekregen en er zijn twee huizen gesloopt. Maar wat wordt het mooi!


Drie jaar geleden zou het Oost-Groningse dorp wegens leegstand nog in zijn geheel van de kaart worden geveegd. Nu krijgt het een vipbehandeling en worden kosten noch moeiten gespaard. 2,2 Miljoen euro kost de facelift van het dorp, waar zo'n 170 mensen wonen.


Ganzedijk is daarmee meteen het laatste dorp dat op zo'n renovatie wordt getrakteerd. Ja, het is sociaal gezien een succes. Maar ook een buitenproportioneel dure exercitie, die zeker niet op elk krimpdorp kan worden toegepast. Dat maakte de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) maandag bekend. Eens, maar nooit weer.


Hier en daar staan dichtgetimmerde huizen, die gaan verdwijnen. Van een twee-onder-een-kapwoning verdwijnt de helft. Naast de te slopen huizen wordt gebouwd. Nieuwbouw in Ganzedijk, een paradox? Valt mee, zo blijkt. De eigenaren hebben de grond gekocht van woningstichting Acantus. In ruil daarvoor mocht de gemeente hun huis kopen en slopen - een paar meter verderop dus. Achter de te slopen woningen zal de vlindertuin verrijzen. 'Straks ken je het niet meer terug', mijmert Leo de Raad, pas afgetreden als voorzitter van dorpsbelang.


Hij heeft er vijf jaar voor geknokt, vertelt hij in zijn enorme tuin aan de rand van het dorp. Sinds de liefde voor rust hem tien jaar geleden weglokte uit Zuid-Holland, maakt De Raad zich sterk voor zijn dorp. En dat dorp, zegt hij, is 'dik tevreden'.


Dat mag ook wel. Want, zegt directeur Lex de Boer van de stuurgroep: zo'n grof geschut als hierbij is ingezet zie je nooit op deze schaal. Sloopwoningen werden aangekocht voor marktconforme prijzen - eigenaren, huurders en hypotheekverstrekkers bleven gespaard. Bij de renovatie waren, naast De Boer en De Raad, ook de directeur van de woningcorporatie betrokken, de wethouder en gedeputeerde Pim de Bruijne speelde een belangrijke rol: 'Dat gebeurt nooit op dit niveau. Dat zal ook niet weer gebeuren.'


In februari 2008 kwam het dorp in het nieuws. Het zou van de kaart worden geveegd, vanwege de verpaupering. De commotie was enorm. Media overspoelden het dorp, de bewoners waren woedend, een wethouder trad af. Het was politiek schuldgevoel, zegt De Boer. 'Ineens stond de krimp op de agenda, en kon niemand er meer omheen. Dat schuldbesef zie je terug in de grootschaligheid van de aanpak.'


Ja, er is iets afgekocht, zegt ook De Raad. Die enorme miscommunicatie. 'Je kunt niet zomaar zeggen: de boel gaat plat, en daar niets tegenover stellen - financiële begeleiding bijvoorbeeld. Of laat een andere woning zien. Er waren mensen die best weg hadden gewild, als de gemeente met een aanbod was gekomen.'


Na de hype kwamen de plannen. Bewoners maakten ze zelf. Het dorp moest C02-neutraal worden, er moest een pannenkoekenhuis komen. Ganzedijk werd een voorbeeld. Geregeld komen er busladingen vol beleidsmakers in het dorp kijken. Vrijdag alweer, vertelt Leo de Raad, die de rondleiding verzorgt. 'Hebben we hier weer zeventig man.'


De geschiedenis met Ganzedijk heeft zeker een aantal inzichten opgeleverd, zegt De Boer. Dat maatwerk belangrijk is, bijvoorbeeld: rekening houden met wat er nodig en mogelijk is, ook als je daarvoor plannen moet aanpassen. 'Het plan was om het lintdorp te versterken. Maar al snel bleek dat juist in het driehoekig groen, dat zou verdwijnen, huizen stonden waarin veel was geïnvesteerd. Dan moet je de plannen durven wijzigen.'


Ook belangrijk: mensen maken het dorp, niet gebouwen. Niet voorzieningen, maar bewoners houden een dorp levend. De Boer: 'Als mensen ergens graag willen blijven wonen, dan moet je hen tegemoetkomen.'


Och, straks, als de vlindertuin er is, dagdroomt De Raad. 'Waar nu nog huizen staan, komt een groenstrook met een nat gedeelte dat kan overstromen. We zetten er vlinderbomen neer, en bankjes om op te zitten, en een leuk paadje om te wandelen. Och, straks ken je het hier niet meer terug.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden