Nieuws

Strafhof bestempelt bezwangeren van gijzelaars voor het eerst als oorlogsmisdaad in proces tegen Dominic Ongwen

De Oegandese ex-rebellencommandant Dominic Ongwen is door het Internationaal Strafhof in Den Haag schuldig bevonden aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. De straf van Ongwen wordt later bepaald.

Dominic Ongwen. Beeld Hollandse Hoogte / European Press Agency (EPA)
Dominic Ongwen.Beeld Hollandse Hoogte / European Press Agency (EPA)

Ongwen gaf volgens het strafhof leiding aan gewapende aanvallen op burgers in Noord-Oeganda tussen 2002 en 2005. Strijders van de rebellenbeweging Verzetsleger van de Heer (LRA) maakten zich schuldig aan onder meer moord, marteling en plundering. Opvallend is dat Ongwen ook is veroordeeld voor het zwanger maken van ontvoerde vrouwen: het is voor het eerst dat het strafhof een dergelijk misbruik – dat in meer conflictsituaties voorkomt – specifiek als een oorlogsmisdaad bestempelt.

De veroordeling van Ongwen is de eerste in verband met het bloedige LRA-conflict, dat in Oeganda woedde tussen de late jaren tachtig en het begin van deze eeuw. Het LRA zei op te komen voor de bevolking van Noord-Oeganda, die zich achtergesteld voelde door de centrale regering. De rebellenbeweging voerde in de praktijk echter een waar terreurbewind. Naar schatting 100 duizend mensen werden gedood, meer dan 2 miljoen mensen raakten ontheemd en tienduizenden mensen werden ontvoerd. Ongwen stond in de hiërarchie van het LRA vlak onder de algehele leider van de groep, de nog altijd voortvluchtige Joseph Kony.

Psychisch lijden

Opmerkelijk detail in deze zaak is dat Ongwen als kind zelf werd ontvoerd door het LRA en gedwongen werd om zich bij de beweging aan te sluiten. Volgens de verdediging is hij dus evengoed slachtoffer. Bovendien zou hij door zijn ontvoering en initiatie in het LRA psychisch beschadigd zijn geraakt. Hij kan daarom niet volledig verantwoordelijk worden gehouden voor zijn daden, zo betoogden Ongwens advocaten.

De voorzittend rechter van het strafhof, Bertram Schmitt, stipte bij het voorlezen van de uitspraak wel aan dat Ongwen door zijn ontvoering heeft ‘geleden’, maar onderstreepte dat hij terechtstond voor zijn acties als volwassene. Bovendien is volgens de rechter niet bewezen dat Ongwen een psychische aandoening heeft. Hij noemde de ex-rebellencommandant ‘volledig verantwoordelijk’. Ongwen is nu zelf ook veroordeeld voor het ronselen van kindsoldaten.

Het proces tegen Ongwen begon in december 2016, ruim anderhalf jaar nadat hij had besloten om het ernstig verzwakte LRA te verlaten en zich over te geven. Meer dan honderd getuigen verleenden medewerking aan de rechtszaak. Nabestaanden kunnen aanspraak maken op schadevergoedingen, waarvoor het strafhof een speciaal fonds heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden