Strafgat

Pim Fortuyn is dood en tegen zijn moordenaar is een levenslange gevangenisstraf geëist. Dat is, na het strafproces tegen de verdachte Volkert van der G....

Bij het bepalen van de strafmaat is een aantal overwegingen van belang. De angst dat de verdachte van de aanslag op Fortuyn door alle media-aandacht de kans op een eerlijk proces bij voorbaat zou worden ontnomen, is niet bewaarheid. Het proces verliep waardig.

De verdachte heeft zijn eerdere bekentenis in de rechtszaal herhaald en toegelicht. Hij heeft Fortuyn vermoord omdat deze over de rug van de zwakkeren in de samenleving poogde macht te vergaren, aldus Van der G. Een politieke moord, kortom, maar dat is een term die juridisch niet gemunt is. Om te bepalen of deze enkelvoudige moord een hogere bestraffing verdient dan de gangbare twaalf jaar, zijn nog andere citeria van belang.

Een van die criteria is de mate waarin de samenleving is geschokt. Dat zal in dit geval zwaar wegen. Nederland was mei vorig jaar verwikkeld in de spannendste stembusstrijd sinds jaren. Van der G. heeft de verkiezingen met kogels willen beslechten, in plaats van met het rode potlood. De maatschappelijke turbulentie nam daarmee niet af, maar juist toe. De democratische rechtsorde van het anders zo vredige Nederland was in het geding.

Van der G. toonde geen berouw. Weliswaar achtte hij zijn daad niet voor herhaling vatbaar, maar tot een ondubbelzinnige spijtbetuiging kwam hij niet. Hij bleef daarmee trouw aan de motivering van zijn daad, maar een reden voor strafvermindering is het allerminst.

Gevoegd bij de wijze van ombrengen, in feite een liquidatie, kwam de offcier van justitie tot de eis levenslang. De rechtbank staat nu voor een moeilijke afweging. Levenslang is in Nederland daadwerkelijk levenslang. Voor een enkelvoudige moord wordt die straf zelden opgelegd. Tegelijkertijd zullen de rechters in hun overweging betrekken dat de 'normale' straf van twaalf jaar in dit geval als te laag zal worden beschouwd. Men komt dan uit op een vrijheidsbeneming die in de buurt ligt van het maximum dat in dit soort gevallen wordt opgelegd, te weten twintig jaar.

Dat voert naar een ander punt. Twintig jaar is met de gebruikelijke aftrek in praktijk dertien jaar. Ook daarmee lijkt het rechtsgevoel nauwelijks bevredigd. Zo bezien is er iets te zeggen voor de suggestie uit juridische kring om het 'strafgat' tussen twintig jaar en levenslang te vullen, bijvoorbeeld door de mogelijkheid te creëren een gevangenisstraf van dertig jaar op te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden