Strafexpeditie Engelsen zal Oranje nog lang heugen

Het bijzondere talent van Patrick Kluivert om succesvol in te vallen, voorkwam gisteren de grootste afgang uit de moderne geschiedenis van het Nederlands elftal....

Van onze verslaggever

John Volkers

LONDEN

De invaller, door Bergkamp in kansrijke positie gemanoeuvreerd, bleef oog in oog met de Engelse doelman Seaman koelbloedig en schoof de bal trefzeker tussen diens benen door. Het doelpunt van Kluivert was zeker zoveel waard als diens treffer in de Champions League-finale van vorig jaar.

Het Nederlands elftal was door de ongelooflijke gebeurtenissen op Wembley zo goed als uitgeschakeld. De late tegentreffer van Kluivert, goed voor de 4-1 tegen de oppermachtige Engelsen, was juist voldoende om het nationale elftal op doelsaldo langs Schotland in de kwartfinales te loodsen.

Er was na de tweede groepsronde van de Europese titelstrijd nauwelijks meer rekening gehouden met de Schotten, al waren zij feitelijk de enigen die Nederland, bij een nederlaag tegen Engeland, nog konden voor de tweede plaats in de groep konden bedreigen. Daartoe zouden zij van Zwitserland moeten winnen en een nadelig doelsaldo van vier doelpunten moeten uitvlakken.

Die gedachte werd - begrijpelijk - nauwelijks serieus genomen. Er was meer dat het labiele elftal van Hiddink niet serieus nam. Tegenstander Engeland had de eerste twee wedstrijden slechts bij vlagen overtuigd en de eigen verrichting tegen de Zwitsers, een sterke tweede helft met twee goals, had de Nederlanders te zeer overtuigd van de eigen kwaliteiten.

In de harde praktijk van een duel op het scherpst van de snede bleef van dat overmatige zelfvertrouwen weinig over. Oranje ontbeerde de gezonde spanning, de ijver en de instelling om tot een nieuwe topprestatie te reiken. Bovendien liepen de spelers elkaar ernstig in de weg. Tegen Zwitserland waren De Boer en Blind na de rust de vormgevers. Seedorf zat toen al gewisseld aan de kant en kraakte na afloop kritische noten.

Gisteren hoefde de middenvelder van Real Madrid zijn straf niet uit te zitten. Sterker nog, hij kreeg zijn plaats in het elftal terug, als secondant van Blind, de rol die hij ook bij de beslissingswedstrijd op Anfield tegen de Ieren zo knap had gespeeld.

In de praktijk van een matig functionerend elftal bleek Seedorf gisteren onbedoeld een pure stoorzender. Hij bemoeide zich in zijn vlijt overal mee, liep Blind in de weg en had woorden met Witschge over wie de vrije trappen nam. Seedorf was simpelweg te gretig, te 'druistig' zou Hiddink zeggen, om zichzelf te bewijzen.

Derhalve was er in de rust veel voor te zeggen om hem te wisselen en de regie weer over te laten aan Blind en de onzichtbare De Boer die zijn aandacht moest verdelen over de bewaking van Gascoigne, de spelverdeling, en het assisteren van de eenzame Bergkamp in de spits. Bondscoach Hiddink durfde de psychologisch zware wissel niet aan. Of hij onderkende de tactische problemen mogelijk niet.

Na de matige eerste helft, afgesloten op 1-0 voor de Engelsen na een strafschop door Shearer, besloot hij tot de ruil De Kock-Witschge. De normale vervanger van de linkermiddenvelder, Davids, zit immers al thuis. De omzetting bleek de aanzet tot een opmerkelijke chaos. De Kock speelde in de linkerzone op Shearer, Bogarde schoof een linie op en Winter kwam in het hart tegenover Sheringham te staan.

De reshuffle kostte tijd en dat kwam het elftal duur te staan. Geen moment leek het elftal zichzelf. Engeland rook bloed en in twaalf, voor de neutrale en Engelse toeschouwers kostelijke minuten, werd Nederland opgerold. Het was een les die voor jaren in het geheugen gegrift blijft. Het begon met een hoekschop waarbij Winter door Sheringham geklopt werd en Seedorf niet zoals Witschge in de eerste helft, bij een volley van Shearer, de sector bij de paal voldoende bewaakte: 2-0.

Zes minuten later volgde het hoogtepunt van de avond. Gascoigne was door de slapheid van Nederland ontwaakt en slingerde zich door de defensie. Winter kwam te laat, omdat scheidsrechter Grabher in de weg liep. Blind en De Kock waren de andere slachtoffers van een splijtende combinatie die tot een kans voor Shearer leidde. De tot voor kort droog staande Engelse spits schoot zijn vierde toernooitreffer achter Van der Sar (3-0).

De pijn was nog niet voorbij. Het team kon zich niet hergroeperen om de 3-0 naar de eindstreep te brengen. Uit Birmingham was bekend dat Schotland met 1-0 leidde. Blind kreeg de gelederen niet gesloten. Anderton mocht van afstand schieten, Van der Sar werd door een lichte touché uit zijn evenwicht gebracht en Sheringham won in de rebound het duel van De Kock (4-1) zoals de Engelsen in die fase alle gevechten om de bal in hun voordeel beslisten. Nooit kon Nederland het spel spelen zoals de ploeg het naar Ajax-voorbeeld graag wil: bewegen en passen naar de vrije man, tot het de tegenstander duizelt.

Er was gisteren maar één ploeg misselijk. Bondscoach Hiddink zat er bij en keer er heel lang naar, voor hij ingreep en zijn gouden invaller Kluivert inbracht. Het was een zet die laat kwam, maar de keuze voor een bijzonder individueel talent trok het ontmantelde collectief toch nog over de streep.

Engeland leunde langzaam al wat achterover - slechts McManaman joeg op zijn doelpunt - zodat het Nederlands elftal ouderwetse aandrang mocht gaan uitoefenen. De eerste kans voor Kluivert werd door een desperate Southgate nog geblokkeerd. Drie minuten later was het wel raak (4-1).

Kluiverts goal was bepaald meer dan een eer-redder. Hij stapte als enige speler juichend van het veld. De rest sjokte naar de kleedkamer. Het als favoriet aangekondigde elftal had zijn gezicht verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden