'Strafeisen Nomads unicum in strafgeschiedenis'

Veertien keer een eis tot levenslang. Zelfs strafpleiter Willem Anker, specialist op het gebied van levenslange gevangenisstraf, wordt er even stil van....

Volgens Anker zijn er tussen 1945 en 1995 in Nederland slechts zes mensen tot een levenslange celstraf veroordeeld. Het aantal 'levenslangen' is tussen 1995 en eind 2004 gegroeid tot 25. 'Je kunt dus spreken van een explosieve groei, percentueel gezien', aldus Anker. Van negen personen is de veroordeling tot levenslang nog niet onherroepelijk. Hun zaken lopen nog. Van het totaal aantal levenslang veroordeelden zijn er nog 22 in leven.

De raadsman verklaart die groei in de eerste plaats uit een verhardend strafklimaat in Nederland. 'Je kunt niet zeggen dat het aantal moorden stijgt. Vorig jaar waren het er zelfs minder.' Een andere verklaring voor het stijgende aantal levenslangzaken zou kunnen zijn dat de moorden gruwelijker worden, maar daarbij houdt Anker een stevige slag om de arm.

Bij meervoudige moord - zoals dat het geval was bij de Nomadszaak - was levenslang in beginsel al de standaard. 'Drie liquidaties passen dus in het plaatje', zegt Anker. Toch zijn er ook gevallen waarbij een enkelvoudige moord leidt tot oplegging van levenslang. 'Dan is er sprake van een verleden van ernstige zeden- of geweldsdelicten', aldus Anker. Een bekend voorbeeld is een cliënt van Anker, J.S., die in 1999 de 7-jarige Chanel Naomi Eleveld gruwelijk misbruikte en vermoordde in zijn woning in Assen. Het hof in Leeuwarden legde hem levenslang op.

Vorig jaar is een recordaantal personen veroordeeld tot levenslang, onder wie de eerste en enige vrouw die deze straf kreeg: de Haagse verpleegster Lucia de B. In vijf andere zaken werd eveneens het levenslang uitgesproken.

Levenslang betekent in Nederland ook daadwerkelijk levenslange opsluiting. Alleen door gratie kan een veroordeelde vervroegd vrijkomen. Een verzoek tot gratie is na 1945 slechts twee keer verleend, in 1969 voor het laatst.

De aanklager in de zaak tegen de Nomads, G. Oldekamp, vond dat 'niet volstaan kan worden met een tijdelijke gevangenisstraf'. 'Behoren deze verdachten na een lange tijdelijke gevangenisstraf nog de kans te krijgen om terug te keren in de maatschappij, om zo de rest van hun leven op de rails te zetten?' vroeg hij zich aan het eind van zijn zeer lange requisitoir hardop af. 'Of zijn deze misdrijven zo ernstig dat de verdachten hun recht op vrijheid hebben verspeeld?' De officier leverde zelf het (voorlopige) antwoord op die vraag: voor veertien van de vijftien Nomads, verdacht van drievoudige moord, is 'de enige passende vrijheidsstraf een levenslange gevangenisstraf'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden