Straf en boete

Het 'plukken' van vermogensdelinquenten mag zich niet tot alternatief voor celstraf ontwikkelen.


Ooit werden wetsovertreders gevangen gezet in afwachting van hun geseling of terechtstelling. Straffen werden in de openbaarheid voltrokken: publieke vernedering was een doel op zich. Pas in de 19de eeuw veranderde het karakter van de gevangenisstraf: ze moest leiden tot 'zedelijke verbetering' van de veroordeelden. Dat proces voltrok zich niet in de publieke ruimte maar in de beslotenheid van penitentiaire inrichtingen: plaatsen van boete - en misschien ook wel vergeving.


Gevangenissen gaven tezelfdertijd uitdrukking aan de maatschappelijke wens misdaad te vergelden. Beide doelen van het strafrecht - resocialisering en vergelding - staan onderling nogal eens op gespannen voet. Rechters straffen in de ogen van het publiek al gauw te mild, en aan het helende effect van een verblijf in de gevangenis wordt getwijfeld.


Feit is dat van een celstraf op sommige dadergroepen nauwelijks meer een afschrikwekkende invloed uitgaat. Plegers van geweldsdelicten willen er in eigen kring nogal eens een zeker prestige aan ontlenen, en voor plegers van vermogensdelicten is een gevangenisstraf, aldus procureur-generaal Marc van Nimwegen, een 'ingecalculeerd beroepsrisico' dat hun er niet van weerhoudt 'het criminele bedrijf vanuit de cel voort te zetten'. Niet een tijdelijke vrijheidsberoving raakt deze groep, maar het verlies van geld en goederen - in zodanige hoeveelheden dat ze hun leefstijl drastisch moeten versoberen.


Er is, in navolging van Van Nimwegen, dan ook veel voor te zeggen deze dadergroep kaal te plukken. Van Nimwegen legt echter zodanig de nadruk op de efficiencywinst die met financiële represailles zou kunnen worden geboekt ten opzichte van slepende strafzaken, dat hij een geldboete of schikking als alternatief voor een vrijheidsstraf lijkt te zien.


Dat verdient geen aanbeveling. Een straf is tenslotte niet alleen een straf als de veroordeelde het zo ervaart. De burgers, in wier naam het OM optreedt, moeten het ook zo ervaren. En een schikking, hoe pijnlijk ook, komt aan de vergeldingswens nu eenmaal minder tegemoet dan een gevangenisstraf. Al was het alleen maar omdat een eenvoudige verkeersboete ook voor schikking doorgaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.