Straatvechter zet Wenen op zijn kop

De zelfgenoegzame staatsman contra de ongepolijste straatvechter. Zo zitten ze donderdagavond naast elkaar tijdens het verkiezingsdebat op de Oostenrijkse televisie: bondskanselier Viktor Klima en de extreem-rechtse Jörg Haider....

Haider in de aanval en Klima minzaam lachend, achteroverleunend. Maar Haider heeft zijn eerste overwinning al binnen: hij mag meepraten en voert ongestraft het hoogste woord. Extreemrechts is in Oostenrijk salonfähig geworden en dat maakt de regerende socialisten en conservatieven zo nerveus dat alle andere verkiezingsthema's erbij verbleken.

Haider aast op de zetel van Klima, die volgens de extreemrechtse politicus te weinig begaan is met de Oostenrijkers. Alle nieuwe banen die de kanselier belooft te scheppen komen alleen ten goede aan 'de buitenlanders'. Luid applaus viel Haider deze week op een verkiezingsbijeenkomst in Innsbruck ten deel voor deze visie.

Daags voor de verkiezingen richten de meeste partijen in advertenties en wervingsspotjes hun pijlen op de Haiders FP & Ouml;. 'Blijf van de pensioenen af, Haider', roept de socialistische SP & Ouml; paginagroot. 'Een ruk naar rechts, of burgermoed?' vragen de liberalen.

De socialisten en conservatieven hebben hun hakken in het zand gezet. De partij van bondskanselier Klima, die volgens de peilingen de grootste blijft, sluit elke politieke samenwerking met Haider uit, mocht diens partij inderdaad met de verwachte 25 à 28 procent van de stemmen als tweede uit de bus komen. De conservatieve ÖVP zegt de oppositie in te gaan als Haider haar positie als tweede partij overneemt.

Klima is daar allesbehalve blij mee. Zonder de ÖVP kan hij geen meerderheidsregering vormen. Met zware termen als 'er dreigt chaos in dit land' en 'Oostenrijk dreigt onbestuurbaar te worden' hoopt hij de FP & Ouml;-aanhangers op andere gedachte te brengen. Hij houdt nu al rekening met een minderheidsregering of een zakenkabinet.

Haider dankt zijn stijgende populariteit niet alleen aan zijn pleidooi de grenzen te sluiten voor asielzoekers. Hij heeft ook een aanlokkelijke cadeaulijst, met voor elk wat wils. Belastingverlaging van 23 procent, goedkopere stroomtarieven, een premie voor niet-werkende moeders, hogere pensioenen, baangarantie voor jongeren.

Afkeer onder Oostenrijkers van het zitvlees van de huidige regeringspartijen speelt ook een rol. De socialisten en christen-democraten vormen al dertien jaar een coalitie. 'Rood' is al dertig jaar aan de macht. De regeringspartners lijken op elkaar uitgekeken. Andere oppositiepartijen als de Groenen en de liberalen profileren zich niet sterk. Rest Haider, die verandering predikt.

Bezorgdheid en protest klinken slechts in de media. De tijd van demonstraties is voorbij, stelt de 22-jarige studente Judith teleurgesteld vast. Zij volgt Haider op zijn verkiezingstoernee 'omdat je je vijanden beter moet leren kennen dan je vrienden'. 'Extreemrechts is geaccepteerd en dat beangstigt mij. Haider is een gevaarlijke populist die de mensen bang maakt en hun tegelijk een helpende hand biedt. Ik schaam me voor de domheid van mijn landgenoten die hier intrappen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden