Straatsburg dreigt aan eigen succes ten onder te gaan

'La Cour!', kondigt de heraut van het Hof aan. Een schelle bel heeft net gerinkeld, alsof het brandalarm is afgegaan. Iedereen in de zaal gaat staan. Plechtig schuifelen de rechters achter de stoeltjes langs naar hun plek.


Zo begint een zitting van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.


Het Hof ziet erop toe dat de 47 lidstaten van de Raad van Europa het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) naleven. Ruim 800 miljoen burgers kunnen bij het Hof een klacht indienen tegen hun staat. Het is de laatste instantie waartoe ze zich kunnen wenden als ze vinden dat een of meerdere van hun mensenrechten zijn geschonden. Klagers moeten zich wel eerst tot de hoogste rechter in hun eigen land hebben gewend.


Regeringen kunnen uitspraken van het Hof niet naast zich neerleggen. De lidstaten hebben het Hof immers zelf ingesteld om erop toe te zien dat landen zich aan het EVRM houden. Rechters worden gekozen voor een periode van negen jaar. Landen leggen drie kandidaten voor, waaruit de parlementaire vergadering van de Raad van Europa een keuze maakt.


In de 51 jaar van zijn bestaan heeft het Hof menige ook voor Nederland belangwekkende uitspraak gedaan. Dat ouders na een scheiding gezamenlijk de ouderlijke macht kunnen blijven uitoefenen, is te danken aan Straatsburg. Voordien werd een van de gescheiden ouders (vaak de moeder) tot voogd benoemd en de andere ouder tot toeziend voogd.


In september wonnen het tijdschrift Autoweek en uitgever Sanoma nog een zaak tegen de Nederlandse staat. Het Hof oordeelde dat Nederland de informatievrijheid had geschonden door Autoweek-foto's in beslag te nemen van een illegale straatrace in Hoorn.


Verstrekkende gevolgen voor alle lidstaten heeft het Salduz-arrest uit 2008: daarin staat dat verdachten het recht hebben om nog voor het eerste politieverhoor eerst met een advocaat te praten.


Over Nederland kwamen jarenlang ongeveer 500 klachten per jaar binnen. Myjer: 'De laatste jaren is dat wat opgelopen door het grote aantal vreemdelingenzaken waarin een klacht wordt ingediend. Maar dan nog wordt 90 tot 95 procent van de zaken niet ontvankelijk verklaard. Of soms schikt de staat en wordt de zaak van de rol geschrapt.'


Niet alle klachten die het Hof binnenkrijgt zijn even zinvol. Zo was er een klager die vond dat zijn mensenrechten geschonden werden omdat hij voor de zoveelste keer de Nobelprijs voor de Vrede niet had ontvangen. Beroemd was ook de Rotterdamse 'zweetvoetenman', die tot aan Straatsburg procedeerde tegen de TU Delft, die hem een toegangsverbod had opgelegd om de grote stankoverlast die de man veroorzaakte in de bibliotheek.


De grote toestroom van zaken dreigt het Hof te machtig te worden, zo waarschuwt Myjer al een aantal jaren. 'Het Hof gaat snel aan het eigen succes ten onder. We werken binnen het Hof met 650 juristen en administratieve staf, maar dat aantal is veel te weinig. Per maand loopt onze werkvoorraad op met 2.000 zaken. We zitten nu op 140.000 zaken. Dat komt doordat er jaarlijks hoe langer hoe meer klagers in Straatsburg aankloppen. Afgelopen jaar al ongeveer 60.000. Dat is voor ons werk een regelrechte ramp.'


Myjer publiceerde deze maand een sprookje over de problemen bij het Hof, Jack and the Solemn Promise - a cautionary tale. In dat sprookje leeft het Hof nog lang en gelukkig: de toestroom van zaken loopt terug tot handelbare proporties omdat iedereen zich afvraagt: 'Wat als ik in de krant zou lezen, of op het televisiejournaal zou zien, dat mijn buurman op het punt stond een klacht zoals de mijne in te dienen? Zou ik hem niet een halve gare vinden? Of zou ik het nog steeds aanvaardbaar vinden om het Hof met een klacht op te zadelen als de mijne?' Die werkelijkheid is nog ver weg, zegt Myjer. 'Maar ik geloof soms in sprookjes.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden