Straatkunstenaar Banksy opent webshop om zijn copyright te beschermen

Jarenlang had Banksy lak aan auteursrecht. ‘Copyright is for losers’, was een van de motto’s die de anonieme straatkunstenaar op muren had gezet. Maar vanaf donderdag is daar verandering in gekomen: Banksy heeft een webshop geopend om zijn auteursrecht te beschermen.

Kogelvrij vest dat op de webshop van Banksy te koop staat voor 850 pond (981 euro) exclusief verzendkosten. Beeld Banksy

Op shop.grossdomesticproduct.com zijn donderdag 17 kunstwerken te koop, sommigen in ongelimiteerde oplage. Het goedkoopste is een Banksy-spuitbus van 10 pond (11,60 euro), waarbij wordt gewaarschuwd dat ‘iets van de inhoud kan ontbreken’. Het duurst is een kogelvrij vest met de Britse vlag erop dat, aldus een toelichting, door rapper Stormzy is gedragen tijdens een optreden op het laatste Glastonbury Festival in Engeland. Een foto toont echter een vest met een iets andere beschildering en drie kogelinslagen die er voorheen niet waren. Het staat te koop voor 850 pond (981 euro).

Wie een artikel bestelt, moet eerst zijn adresgegevens invullen en kort antwoord geven op de vraag: ‘Waarom is kunst van belang?’ Daarna volgt de mededeling: ‘Als is vastgesteld dat u een echte kunstverzamelaar bent, en we dit artikel in voorraad hebben, dan nemen we contact met u op.’ Volgens de algemene voorwaarden wordt eerst een selectie gemaakt op basis van willekeur. Daarna bepaalt een ‘rechter’, een ‘professionele stand-upcomedian’, wie van de overgebleven kopers de vraag het best heeft beantwoord. Dit duurt mogelijk enkele dagen, zo wordt in een e-mail gewaarschuwd. Om bank- of creditkaartgegevens wordt nog niet gevraagd.

Banksy Grafsteen

Op de website worden ook andere artikelen in het vooruitzicht gesteld, zoals een Banksy Grafsteen en een gesigneerde Banksy Ultra HD TV. Daarnaast wordt op Gross Domestic Product een tweede webshop aangekondigd, Bbay, voor de in- en verkoop van Banksy’s. ‘Uw eerste keuzebestemming om tweedehands werk van een derderangs kunstenaar in te ruilen.’

Banksy had de komst van de webshop met nieuwe artikelen al aangekondigd door een ludieke actie, iets waarop de idealistische straatkunstenaar patent lijkt te hebben. In Zuid-Londen had hij begin oktober in een hoekpand  een winkel ingericht, die zoveel bekijks trok dat er geregeld rijen mensen stonden te wachten om een kijkje te nemen.

Banksy’s spuitbus van 10 pond. Waarschuwing: ‘Iets van de inhoud kan ontbreken.’ Beeld Banksy

De winkel was niet toegankelijk, maar er was veel Banksy-waar te zien die nu in de webshop te koop is. Op een A4’tje was te lezen dat de winkel er gekomen is dankzij ‘gerechtelijke stappen’; volgens de straatkunstenaar probeert een ‘wenskaartenbedrijf’ beslag te leggen op de naam Banksy. Dat kan hij voorkomen, zo was hem geadviseerd, door zelf artikelen te gaan verkopen. Een juridisch expert bevestigde kort daarna dat hij dit Banksy had aangeraden om het verlies van zijn handelsmerk te beletten.

Het wenskaartenbedrijf blijkt de onderneming Full Colour Black te zijn, die in een verklaring Banksy’s beschuldigingen verwerpt. Het bedrijf, dat tal van muurschilderingen van de straatkunstenaar heeft gefotografeerd en als wenskaart verkoopt, schrijft dat het sinds 2010 ‘vele keren’ aan vertegenwoordigers van Banksy heeft aangeboden om een vergoeding voor het auteursrecht te betalen. ‘Hij wil het niet.’

Beeld Banksy

Proces in Italië

Op zijn nieuwe webshop stelt Banksy dat hij nog steeds het kopiëren van zijn beelden toestaat als dat ten goede komt aan amusement, activisme en educatie. Maar de fabricatie van Banksy-koopwaar kan tot juridische actie leiden, waarschuwt hij. Rond de straatkunstenaar is een industrie ontstaan van artikelen met logo’s van hem erop, zoals wenskaarten, mokken en T-shirts. Daarnaast wordt in tal van ongeautoriseerde tentoonstellingen zijn werk getoond.

Beeld Banksy

Eerder heeft Banksy juridische actie ondernomen om zijn naam te beschermen. Hij spande in Italië een proces aan naar aanleiding van een expositie in Milaan met werken van hem waarbij Banksy-souvenirs werden verkocht.  Een Italiaanse rechter oordeelde op 14 januari van dit jaar dat die handel een schending van zijn merkrecht is en dat die dus moet worden stopgezet. Maar op andere punten kreeg de straatkunstenaar ongelijk. Probleem daarbij is dat hij anoniem opereert en wil voorkomen dat zijn ware naam in een rechtszaak uitlekt. Dat bemoeilijkt zijn pogingen om zijn juridische gelijk te halen.

De kunst van Banksy, die al meer dan twintig jaar actief is als straatkunstenaar, is inmiddels veel waard geworden. Begin oktober werd een satirisch schilderij van hem geveild voor ruim 11 miljoen euro. Het stelt het Britse parlement voor, gevuld met apen – een verwijzing naar de Brexitdiscussie.

Het laagdrempelige Moco Museum in Amsterdam groeit explosief, maar neemt het niet zo nauw met de regels van de museumwereld. Zo worden er werken van Banksy vertoond, iets waar hij zelf niet gelukkig mee is. Op de website banksy.co.uk, waarvan wordt aangenomen dat die van hem is, wordt gewaarschuwd tegen ‘fake’ tentoonstellingen die over de hele wereld worden gehouden. Lees meer over het Moco Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden