Straatbendes Chicago zijn, met eigen wetten en belastingstelsels, hecht geworteld in gemeenschappen Studenten in getto moeten vechten om op school te komen

Het kantoor van prof. George Knox op de campus van de Chicago State University is bezaaid met de parafernalia van Chicago's Vijand Nummer Eén: de gangs....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

CHICAGO

Knox, criminoloog en directeur van het National Gang Research Center, is de belangrijkste autoriteit op het gebied van de criminele straatbendes in de VS, die in totaal een half miljoen leden tellen. Zijn The Economics of Gang Life wordt beschouwd als het nieuwste inzicht in de totaal gesloten wereld van de hogere echelons van de bendes, die ontwikkeld zijn tot strak georganiseerde eenheden.

De straatbendes zijn criminele organisaties met eigen codes, tatoeages, wetten, belastingstelsels en rechtspraak, waarin de doodstraf een belangrijke rol speelt. En zelfs politiek correcte 'rookvrije' vergaderingen, die stipt op tijd moeten beginnen en zorgvuldig worden genotuleerd, hebben hun intrede gegaan in ganglife. Op roken en te laat komen staan in sommige bendes boetes.

Het recente werk van Knox is gebaseerd op een enquête onder duizend bendeleden en langdurige verhoren van een hooggeplaatste overloper van de Latin Kings, die op een geheime, luxueuze plaats door de FBI wordt vastgehouden. Knox vergelijkt het belang van deze overloper met dat van Joe Valacchi, die in de jaren zeventig de FBI een schat aan informatie verschafte over de mafia.

'Hoe meer informatie, hoe beter de politie in staat is de organisaties te ontwrichten en hoe beter gemeenschappen en families zich kunnen verdedigen', zegt Knox. 'En dat wordt steeds moeilijker, want bendes raken steeds beter georganiseerd en beschikken over moderne communicatiesystemen.

'Zij bestrijden elkaar op het niveau van straten en huizenblokken, maar werken op hoger niveau samen om nieuwe markten te veroveren. De verleiding om tot een bende toe te treden wordt steeds groter, net als de schade die zij aanrichten.'

Want daar gaat het hem om. 'Ik voel de pijn en de angst die de bendes veroorzaken. Honderdduizenden mensen in de getto's leven gevangen in angst zonder dat daar veel aan wordt gedaan', zegt de Texaan bewogen.

Dat is op weg naar de universiteit in zuid-Chicago goed te zien. De universiteit voor zwarte studenten uit het hele land ligt midden in het gebied van de Black Gangster Disciples Nation. Het is een uitgestrekt oorlogsgebied met geblakerde bouwvallen, grauwe flats en overal crackhouses.

Het collegezaaltje van Knox is gevuld met de broers en zusters, vrienden en vriendinnen, zonen en dochters van bendeleden. Allemaal studenten criminologie, die hopen door studie 'een toekomst' te krijgen, allemaal vertellen zij tragische verhalen over de terreur, de dode vrienden en familieleden, de talrijke begrafenissen die ook gedomineerd worden door de rituelen van de bendes en de angst.

Sterke familie- en vriendschapsbanden weerhouden hen van het vertrek uit de getto's. Een van de studenten is een veertigjarige moeder van zes kinderen, die is gaan studeren om niet gek te worden van de uitzichtloosheid en om iets te begrijpen van de wereld waarin zij leeft.

Het zijn studenten die soms letterlijk moeten vechten om naar school te kunnen. Latarsha Anderson, een doortastend meisje van een jaar of twintig: 'Ik moet soms via de brandladder naar buiten, omdat ze voor mijn deur staan. Er gaat geen dag voorbij of er wordt in mijn straat geschoten of gevochten.'

Allemaal beseffen zij dat de bendes kunnen bestaan omdat zij geworteld zijn in de gemeenschappen. Het is een cultuur en voor sommigen zelfs een religie. Nog even en kinderen met ouders en grootou ders in vooraanstaande posities in de bendes dienen zich aan. De leeftijd van gangleden varieert van tien tot 65 jaar.

Christal Henry: 'Wat moet een jongen van vijftien in het getto doen? Zijn vader is lang geleden verdwenen, zijn moeder heeft een luizige bijstandsuitkering. Als hij een baantje neemt bij McDonalds krijgt hij 4,25 dollar per uur. Als hij gaat werken voor een bende als spion, straatsoldaat of drugshandelaar, verdient hij al snel twee- tot driehonderd dollar per dag.

'Hij krijgt daar eindelijk de waardering en het respect, heel belangrijk is dat, waarnaar hij verlangt. De prijs die hij moet betalen is enorm, maar wat kan hem dat schelen. Hij kan zijn moeder helpen met de rekeningen en voor haar kleren, een auto en een videorecorder kopen en zelf ook een mooi leven leiden.'

Latarscha: 'Dat denken ze, maar dat is niet waar. Ze sterven jong en raken verslaafd aan alcohol en drugs. Ik ken moeders die levensverzekeringen op hun kinderen hebben afgesloten, omdat zij hen niet kunnen tegenhouden en er zeker van zijn dat ze gedood zullen worden.'

De bitterheid over het onvermogen van politie en politiek om een einde te maken aan de kringloop van terreur en armoede is groot. Van alle mooie woorden over de inzet van de FBI en het Bureau voor Alcohol, Tabak en Vuurwapens tegen de bendes merken zij niets. Ook de toezeggingen over meer politie op straat, stadsrenovatie en verbetering van openbare diensten worden met veel gehoon weggelachen. De politie - onderbemand, slecht uitgerust en slecht gemotiveerd - komt alleen als de lijken op straat liggen.

Dat 'Washington' besloten heeft meer gevangenissen te bouwen en meer politie de straat op te sturen, wordt niet serieus genomen. Gevangenissen zijn juist de belangrijkste commandocentra van de bendes. Celstraffen verhogen de status van de bendeleden en zeker in de deelstaatgevangenissen zijn de voorzieningen (bibliotheken, sportaccommodaties) beter dan in de wijken zelf. De nieuwe agenten zullen, wordt verwacht, worden gebruikt om de buitenwijken met de blanke en zwarte middenklasse af te schermen.

Een jongen van een jaar of 25 met een pet van de Bulls: 'Het is mij een raadsel waarom we een miljard dollar uitgeven aan de ontwikkeling van een straaljager, terwijl er geen geld is om drie drugdealers uit de 57ste straat, waar ik woon, te verdrijven.' Latarsha: 'Waarom worden soldaten naar Somalië en Haïti gestuurd om de democratie te herstellen? Waarom worden zij niet naar de Southside gestuurd? Terreur hoort niet bij een democratie.' De jongen met de pet zegt stuurs: 'Dit is een vorm van moderne slavernij.' Hij wordt luid bijgevallen.

De vraag is waarom zij in een collegezaal zitten en tienduizenden van hun leeftijdgenoten in de gangs. Twee jongens noemen de overtuigingskracht van hun vaders, maar in het land waar de gezinsstructuren snel afbrokkelen is dat een zeldzaamheid.

Een meisje van een jaar of twintig, dat haar naam liever niet noemt, zit achterin met haar dochtertje. Haar vader is een 'luitenant' van de Black Gangster Disciples en zij kent het bendeleven van binnenuit. 'Mijn vrienden en vriendinnen verklaren mij voor gek dat ik studeer. Via mijn vader zou ik zo mijn eigen lady gang kunnen krijgen, maar ik wil dat uitzichtsloze leven niet. Te veel vrienden zitten vast in het systeem of worden gedood.'

Latarsha: 'Ik wil iets anders met mijn leven. Ik wil studeren, ik wil trouwen en ik wil de politiek in, liefst het Congres, waar ik dan consequent zal stemmen voor toepassing van de doodstraf en een keiharde aanpak van de misdaad.'

Een meisje achterin: 'Ik wil ook mijn studie afmaken en de politiek in. Maar ik zal mijn buurt nooit verlaten. Ik wil helpen en terugvechten.' The Knox-Man, zoals de professor met vertedering wordt genoemd door zijn studenten, lacht trots: 'That's the spirit. Als je geen deel uitmaakt van de oplossing, ben je een deel van het probleem.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden