‘Straatbarbecues hebben weinig zin’

Het huidige integratiebeleid mikt nog te veel op de goedheid van de burger. En dat werkt niet, concludeert de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling in zijn advies Niet langer met de ruggen naar elkaar....

Ze worden met de beste bedoelingen georganiseerd en gesubsidieerd: de stroom aan multiculturele straatbarbecues, multiculturele kerstvieringen en interculturele straatfestivals. Maar het heeft allemaal weinig zin, vindt de Rotterdamse sociologe Talja Blokland. ‘We dachten altijd dat uit zulke eenmalige ontmoetingen mooie contacten zouden opbloeien. Maar zo werkt het helaas niet, blijkt uit onderzoek dat we hebben laten doen. Met dit soort projecten benadrukken we juist de verschillen tussen groepen mensen.’

Talja Blokland is een van de auteurs van het advies Niet langer met de ruggen naar elkaar, dat de Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) vandaag aanbiedt aan minister Verdonk voor Vreemdelingenzaken. Verdonk wil voorkomen dat autochtonen en allochtonen volstrekt langs elkaar heen leven. ‘Zo erg is het nu nog niet’, vindt Talja Blokland. ‘Maar de trend gaat wel de verkeerde kant op. Interetnische contacten nemen af. Allochtonen kampen nog steeds met grote achterstanden op de arbeidsmarkt. Het beeld dat we van elkaar hebben, verslechtert met de dag.’

Om te voorkomen dat de bevolkingsgroepen verder uit elkaar drijven, moeten we eerst stoppen allochtonen steeds aan te spreken op hun allochtoon-zijn. ‘Dat werkt averechts. Je moet mensen aanspreken op wat ze delen. Dat kan vooral rond school en opvoeding. Maar de school organiseert dinsdagochtend een cursus ‘omgaan met peuters’. Dan zitten er alleen Turkse en Marokkaanse moeders. Autochtone moeders zijn aan het werk. Dat is een gemiste kans.’

Ook het welzijnswerk kan volgens Blokland meer doen om allochtonen en autochtonen met elkaar te verbinden. ‘De middenklasse voelt zich niet thuis in een buurthuis. Die gaan liever met hun kinderen naar de muziekschool of de toneelclub. Dus moet je de muziekschool in het buurthuis onderbrengen, of de kwaliteit van het welzijnswerk verhogen. Of allebei.’

Maar willen autochtonen en allochtonen wel meer onderling contact?

‘Daarover roepen we maar wat. Lange tijd kregen de autochtonen in de arbeiderswijken de schuld van de moeizame integratie: zij wilden geen nieuwelingen opnemen. En nu is het de schuld van de allochtonen zelf, want ze willen niet integreren. Op dat soort kreten kun je geen beleid baseren. Je kunt wel de kans vergroten dat verschillende bevolkingsgroepen elkaar ontmoeten, omdat ze iets gemeenschappelijks delen. Vervolgens is het aan de mensen zelf.’

De overheid probeert een voorzichtig spreidingsbeleid te voeren. Helpt dat?

‘Een gemengde woonwijk of school leidt niet automatisch tot meer contact. Maar volstrekt gescheiden circuits zijn niet wenselijk. Bij de peuteropvang gaan allochtone kindertjes massaal naar de voorschool om hun taalachterstand weg te werken. Witte peuters gaan naar de particuliere kinderopvang. De segregatie begint op 2-jarige leeftijd. Dat heeft niemand zo gewild, maar het effect is er wel.’

Het RMO-advies benadrukt dat het huidige beleid te veel mikt op de goedheid van de burger. Dat werkt niet, meent Blokland. ‘In de VS krijgen studenten die bijles geven aan achterstandskinderen een korting op hun collegegeld. Dat stimuleert langdurige contacten. De relatie houdt zichzelf in stand uit welbegrepen eigenbelang van beide partijen.’

De integratie komt niet van de grond door voortdurend een beroep te doen op de goede wil van de burger, aldus de RMO. Kritiek is er ook op de bonte verzameling aan multiculturele ontmoetingsprojecten in de grote steden, die zelden leiden tot heuse contacten. De RMO baseert zich daarbij op onderzoek van de Universiteit Twente en het Verwey Jonker Instituut naar talloze sport-en spelprojecten en digitale trapveldjes waarop wel allochtonen afkomen en autochtonen schitteren door afwezigheid.

Bij het beroemde Rotterdamse Opzoomerproject is het juist andersom. ‘Dat is primair een activiteit van autochtone, oudere buurtbewoners’, aldus het onderzoeksverslag. Het verbaast Blokland niet echt. ‘Drukke tweeverdieners hebben wel wat anders aan hun hoofd dan een straatbarbecue.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden