Straat voor soap en show

Johannesburg staat vaak synoniem voor geweld en gevaar. Maar er zijn ook plekken waar je gewoon een Castle Lager op een terras kunt drinken....

Flaneren in Johannesburg - niet schrikken, het k

Door avenues die schuilgaan onder de groene jacaranda's (in de lente helemaal paars), met in de verte het speelpleingeluid van de Melparkschool. Of door 7th Street, het bruisende middelpunt van de wijk Melville, waar jongens uit Harare en Soweto alvast hun souvenirs van ijzerdraad uitstallen op een kleedje.

Buiten in Jo'burg. Vertel iemand dat je naar Johannesburg gaat, en de reacties varin van 'Wil je d' tot 'Je vliegt toch wel meteen door?'. Johannesburg is altijd die helaas noodzakelijke tussenstop in Zuid-Afrika, land van twintigduizend moorden per jaar.

Wel, het is inderdaad niet handig 's avonds met camera op de borst argeloos rond te wandelen in de verloederde wijken Hillbrow of Berea in het centrum. En Yeoville, twintig jaar geleden een trendy buurt, oogt ook niet echt vrolijk meer.

Maar een taxirit van tien ijftien minuten verder toont de miljoenenstad een ander gezicht. Newtown, 'the cultural precinct' met het Africa Museum, het Market Theatre en jazzclub Kippies, gaat er steeds beter uitzien en biedt nu zelfs al onderdak aan een Horror Cafmet live-muziek). Ook de wijk Norwood, even ten noordoosten van het centrum, heeft al jaren een uitgaanshoek: Grant Avenue een drukke, doorgaande straat met restaurants, bars en fastfood.

Toch: neem een taxi naar het ruim honderd jaar oude Melville, ten noordwesten van het centrum. Dit is anders, je merkt het meteen. Enkel laagbouw, geen pand is hetzelfde, de architectuur varieert van Victoriaans tot Kaaps-Hollands of iets wat ooit mooi is geweest. Het is een wijk van negenhonderd bungalows, op heuvels die uitzicht bieden op de ronde Ponti-toren in Hillbrow en de Sentech-zendmast van Brixton. Een grid van elf genummerde avenues en tien genummerde straten, met 7th Street, die ene straat zonder bomen, als magneet voor uitgaand (blank) Johannesburg.

'Dit is de beste straat van Johannesburg', zegt Ari Lazarus (29) voor de deur van zijn nieuwe restaurant Salute. 'Verder heb je overal alleen maar shopping malls. Met de auto ernaartoe, binnen winkelen, vlug weer de auto in. Hier loop je gewoon buiten, ga je op een terrasje zitten.'

7th Street staat vooral bekend als dining out area. Jo'burgers parkeren hun auto, en geven een knikje aan een lapswaaier in geel of oranje hesje, die dan dus op de auto mag passen (voor een rand of twee). Ze zoeken een tafel bij de Portugees Nuno's als ze een kinderwagen mee hebben, drinken een Castle Lager bij Unplugged als ze lekker willen hangen, in de Xai Xai-lounge als ze het zo nauw niet nemen, of een koffie bij het beschutte Spiro's Cafls het regent. Een kussen met Mandela's hoofd erop kunnen ze kopen bij Elements d'Interieur, een tatouage laten ze aanbrengen bij Dominion, hun nagels worden gedaan bij schoonheidssalon Seventh Heaven (Mandy: 'Het is hier erg laidback. Wij hebben geen snooty klanten').

Zo gaat het al bijna drie decennia. Grote aanjager was de staatsomroep SABC, die in 1976 een kilometer verderop zijn kantoren en studio's opende. 'Ineens zag je de nieuwslezer ergens koffie zitten drinken!', zegt Nel Redelinghuys, Melviller door dik en dun, voormalig geschiedenislerares in Soweto. 'En toen kwamen er steeds meer mensen die die beroemdheden ook wel wilden zien. Het was echt een VIP-area.'

Zo werd Melville indirect ook een beetje beroemd. En nu ook direct, want SABC is dicht bij huis gebleven: 7th Street speelt een prominente rol in drie tv-programma's. Een hele Afrikaanstalige soap is erop gebaseerd: Sewende Laan, bijna dagelijks op SABC2, begint met een shot van de straat en van de Scala Barbershop (al zijn daarna de belevenissen in 'Oppiekoffie' opgenomen in de studio). The Phat Joe Show, de 'trendy talk and variety show', zetelt in koffiehuis The Mixer; Geraas, met funky Afrikaanse muziek, heeft restaurant Lust als decor.

Veel Melvillers zijn zich niet zo bewust van de tv-roem. Zij weten van de acteurs die kwamen, van de regisseurs, en van de kunstenaars die in hun kielzog meekwamen. Zij spreken van het 'het nieuwe bloed' dat binnenstroomde. Van de twee universiteiten die in de buurt zijn gekomen (de Rand Afrikaans en de Witwatersrand), de filmschool, het mediacentrum Media 24, en recent nog kappersschool Terenzo.

De overbuurman, eigenaar van tweedehands-boekwinkel Out of Print, is er allerminst blij mee. 'Ze komen allemaal met de auto, en ze moeten dus allemaal hier parkeren', moppert Wolf Weinek (67) - type breek-me-de-bek-nietopen.

'Leespubliek' is het ook niet echt. Dat wordt toch al met de dag minder. 'Het nachtleven heeft het hier helemaal overgenomen. Overal waar een klein winkeltje verdwijnt, verschijnt een restaurant of bar. Hiernaast zat een slager, dat zou een delicatessenzaak worden. Nu zit Tokyo Star er, een nachtclub.'

Restaurant Mezza Luna was tot vijf jaar geleden nog een galerie. En The Ant Pizza Shop evenzo. Eigenaar Ronnie Vanderwalt (53), als beeldend kunstenaar eind jaren zeventig naar Melville getrokken, heeft zelf het roer omgegooid. Nu staat hij elke dag als een waakhond voor zijn eetcafm te voorkomen dat er straatverkopers of bedelaars binnenkomen. 'Er lopen in Melville tweehonderdmensen rond die geen huis hebben. Dan denk ik: waar gaan ze naar de wc? Nergens. Op straat. Dat is het begin van de verloedering. Die straatjongens verkopen ook drugs.'

'Ach', zegt de studente achter de bar als haar baas weg is, 'hij is altijd negatief, zo is hij geboren. I like the vibe. Studenten en rijkelui wonen hier door elkaar. Als er hier misdaad is, heeft het vooral met auto's te maken, inbraak, misschien diefstal.'

Ook Melville, in die relatieve rust, is Zuid-Afrika. In de jaren tachtig plaatsten de beroemdheden muren om hun huizen voor de privacy, nu is er nog maar huis zonder muur. Prachtige oprijlanen zijn aan het zicht onttrokken omdat de (blanke) bewoners inbraken of erger vrezen. Maar al waarschuwt zelfs de Melville Methodist Church op 4th Avenue de mogelijke kwaaddoener voor armed response, 's nachts flaneren van bar naar bed & breakfast kan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden