'Storm gaat alleen liggen door onderwijs, goed onderwijs'

Nederland streeft naar een beroepsbevolking die voor 50 procent hoger opgeleid is, maar dit halen we nooit, wanneer we door gaan op de huidige weg. Dat zegt Ferry Haan, columnist van vk.nl.

© ANP

Terwijl het kabinet zich sinds gisteren schrap zet voor een stevige storm, bevindt het merendeel van de westerse wereld zich allang in rampzalig slecht weer. De werkloosheid is tot grote hoogte gestegen. En natuurlijk is de jeugdwerkloosheid nog sneller opgelopen.

In Europa, Noord-Amerika en nog een paar ontwikkelde landen als Japan, Singapore en Zuid-Korea bedraagt de gemiddelde jeugdwerkloosheid inmiddels 17 procent. Op elke 100 jongeren hebben er 17 geen baan. Dit zijn meestal de 17 laagst opgeleiden. Investeren in onderwijs is de enige uitweg voor de westerse wereld, ook voor Nederland.

Instabiliteit
Afgelopen week publiceerde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) haar onderwijsrapport Education at a glance 2011. De organisatie waarschuwde voor de maatschappelijke instabiliteit die het gevolg kan zijn van een hoge jeugdwerkloosheid. Op dit moment spant Spanje de kroon. Bijna de helft (46 procent) van de Spaanse jongeren heeft geen baan. Spaanse jongeren leren weer Duits en overwegen migratie, zo leerde ik tijdens een bezoek aan Zuid-Spanje.

Ook elders zijn de werkloosheidsaantallen echter duizelingwekkend. In de landen van de OESO hebben op dit moment 44 miljoen mensen geen werk. Dat is opgeteld bijna de hele bevolking van Spanje. In de Verenigde Staten alleen zijn 14 miljoen mensen werkloos. Dat is bijna de bevolking van Nederland. Het Britse zakenblad The Economist spreekt al over een 'verloren generatie' in het westen. Langdurig werkloze jongeren verliezen het contact met de arbeidsmarkt en de samenleving.

Flinke storm

De generatie die verloren gaat is een laag opgeleide generatie. De enige groep die het banenverlies internationaal heeft weten te beperken zijn de hoger opgeleiden. Lager opgeleiden verloren grootschalig hun baan, hoger opgeleiden niet, zo stelt de OESO. Nederland ontspringt de dans, tot nu toe. Samen met Duitsland drukken wij het gemiddelde. De werkloosheid is laag en de jeugdwerkloosheid schiet daar niet ver bovenuit. Het is natuurlijk de vraag hoe lang dit zo blijft.

Het kabinet bereidt zich voor op een flinke storm. Dat is verstandig, want de Eurocrisis hoeft maar een klein beetje uit de hand te lopen, of ook hier lopen de percentages snel op. Het Centraal Planbureau voorspelde kortgeleden nog een werkloosheidsstijging naar 10 procent van de beroepsbevolking. Deze voorspelling kwam niet uit, maar ook in Nederland kan het snel gaan.

Geen spijtbeleid
Welk beleid is nu het 'geen spijtbeleid' dat Nederland zou moeten voeren? Volgens mij is de keuze beperkt. Door goed onderwijs, verbeteren de kansen van jongeren. 'Goed onderwijs', is het antwoord op de opstekende storm.

Doen we genoeg?, is hierbij de vraag. Van de miljoenennota word ik niet vrolijk. Het kabinet is trots dat het onderwijs 'ontzien' wordt. Het woord 'onderwijs' komt echter opvallend weinig voor in de tekst van de nota. Slechts 5 keer. Het woord 'schuld' of 'schuldencrisis' duikt 33 keer op. Het woord 'zorg' scoort met 24 keer veel hoger dan onderwijs.

Geen topprioriteit
Onderwijs is voor dit kabinet dus duidelijk geen topprioriteit. Dat is al een tijdje zo. De OESO meldt dat de Nederlandse uitgaven per student de afgelopen acht jaar zijn gedaald, niet gestegen. Een verklaring hiervoor is de stijging van het aantal studenten, maar veel andere landen slagen in vergelijkbare omstandigheden wel in om meer geld vrij te maken voor onderwijs.

Nederland streeft naar een beroepsbevolking die voor 50 procent hoger opgeleid is, maar dit halen we nooit, wanneer we door gaan op de huidige weg. Iets meer dan 40 procent maakt nu het tertiair onderwijs af. Ter vergelijking, in Zuid-Korea ligt dit percentage op circa 65 procent.

De onderwijsuitgaven van Nederland liggen onder het gemiddelde van de andere ontwikkelde landen. Terwijl de rest gemiddeld 6,1 procent van het Bruto Binnenlands Product besteedt, komen wij tot slechts 5,6 procent. Denemarken, Zuid-Korea, Noorwegen, Israel en de Verenigde Staten geven meer dan 7 procent uit. Als gevolg steken de scores van de Nederlandse leerlingen en studenten steeds flauwer af bij de prestaties in andere landen. Hierbij waarschuwt het ministerie van Onderwijs zelf voor het verder oplopen van het docententekort. Dit jaar zijn er 950 onvervulde vacatures. Dat worden er snel meer.

De OESO adviseert de westerse wereld om de investeringen in onderwijs flink uit te breiden. Dit is niet alleen een investering in geld, maar ook in mensen en in de toekomst, zo stelt de OESO-topman Angel Gurria. Alleen zo krijgen de werkloze westerse jongeren een kans. Deze OESO-boodschap mag premier Mark Rutte zich ook ter harte nemen, wanneer hij maatregelen neemt tegen een opstekende storm die wel eens lang zou kunnen duren.

Ferry Haan was jarenlang redacteur van de Volkskrant en geeft nu les op een middelbare school.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden