Column

'Stop K3-isering van onze sinterklaasliedjes'

Makkers zijn we in dit wild razend land al lang niet meer. Over het aanpassen van het Onze Vader was lang niet zoveel ophef als over het blasfemisch wijzigen van Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht. Maar hoewel ik een zwarte piet-criticaster ben - ik bepleit schoorsteenveegjes, geen blackface - gaat ook mij de nietsontziend rigoreuze K3-isering van onze sinterklaasliedjes te ver.

'En we zingen en we springen en we zijn zo blij, en we dansen samen zij aan zij.' Met zwarte piet/ roet/ knecht sneuvelden de stoute kind'ren, de roe, de gard, suikergoed maar vooral die knusse oud-Hollandse dichterlijkheid. 'Daar huppelt zijn paardje het dek op en neer; daar waaien de wimpels zo mooi heen en weer.' Waarom? 'Kaatsenballen' en 'een snoezig jurkje kant en klaar' schrapten de eigentijdse tekstdichters want te ouderwets, maar bijster veel inspiratie voor nieuwe cadeautjes in O, kom er eens kijken hebben ze niet: 'Een boekje met een pen erbij. Een doos met blokken, ook voor mij. Een teddybeertje voor bij m'n bed. Een letter van banket.' Wat fijn dat tenminste die banketletter mocht blijven. Want, God verhoede, een mooie nieuwe iPad of zoiets akeligs had er ook op gerijmd. Deze tekstdichters kunnen niet eens een fatsoenlijk Sinterklaasgedicht maken.

Glazig hadden de juffen van de peuterspeelzaal van mijn zoontje me aangekeken, toen ik vorig jaar suggereerde misschien eens veegjespieten te overwegen. 5 december 2013 was er dus zo traditioneel als altijd. En ergens bracht de sprookjesachtige sfeer in de vroege ochtendschemering mij terug naar eigen jeugdherinneringen.

Niets was er veranderd. Het stralende plezier in de ogen van peutertjes en kleutertjes. Er was een groot podium opgetuigd, waar weldra Sint en zijn pieten ontvangen zouden worden. Tientallen uitdrukkingen van onversneden blijdschap, van, ja, vol verwachting kloppende hartjes. De branie van de wat grotere kinderen, in de 'Sinterklaas is jarig, zet 'm op de pot'-fase. Mama's en papa's, zwart, wit, beige, geel en alles ertussen, die elkaar ontroerd aankeken, verguld om die prachtige lach op de gezichtjes van hun kroost. Het zijn deze te snel vervlogen momenten, wisten ze, die je altijd bij zullen blijven.

Op een basisschool in Rotterdam Charlois vind je de hele wereld: Autochtone Nederlanders, Antillianen, Somaliërs, Polen, enzovoorts. Maar wacht, zelfs ik zat in Amsterdam al op een gemengde kleuter- en basisschool. Die multiculturele samenleving is op scholen al 30, 40 jaar de vanzelfsprekendste zaak van de wereld. De moeders en vaders, van al die verschillende herkomsten, hadden flink hun best gedaan. Bijna alle kids waren in piettenue. Assimileren doe je kennelijk het beste omwille van die memorabele blijdschap van je kind. Het was best mooi.

Maar ik herkende ook de zaken waar ik moeite mee heb, en die ik mij haarscherp uit mijn eigen kindertijd, toen ik nog heilig in Sint en Piet geloofde, herinnerde. De donkere kindjes die beretrots waren dat zij zich niet hoefden te schminken, dat zij gewoon meteen zwarte piet waren als zij hun pietenpakje aantrokken. De dik aangezette Surinaamse of Antilliaanse accenten van de juffen die de officiële zwarte pieten speelden.

Het trof mij opnieuw, dat zwarte piet voor gekleurde kindjes die hier geboren en getogen zijn een rol speelt in hun identiteit als zwarte Nederlander. Je bent je voor het eerst bewust van je kleur in dit feest.

'Heb je je wel eens verplaatst in hoe dat voor ons gewone blanke Nederlanders is, om onze tradities te grabbel gegooid te zien worden?' vragen boze twitteraars mij geregeld. Ik verplaats mij er al mijn hele leven in. De laatste keer dat ik mij zwart schminkte als Piet, ik was 14, de leeftijd dat ik mij meer met vragen rond identiteit ging bezig houden, vroeg ik mij af waarom dat nooit eens andersom gebeurde. Waarom er nooit eens iemand in ónze huid kroop. Want het voelde ongemakkelijk, het voelde alsof je jezelf moest verloochenen.

Ik wil het Sinterklaasfeest niet de nek omdraaien. Het heeft veel mooie, ontroerende, zelfs verbindende elementen. Inclusief die prachtige oude liedteksten. Op twitter word je binnen de kortste keren gesommeerd 'naar je eigen land op te pleuren' als je zwarte piet bekritiseert.

Maar ik ben niet alleen hier geboren, ik ben eigenlijk zo oerhollands als maar zijn kan. Verknocht zelfs aan oude liedteksten van Sinterklaasliedjes. Ik wil alleen een piet die consequent door de schoorsteen komt, met veegjes.

Harriet Duurvoort is publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden