Stop jacht op onbevoegde docent

Minister Plasterk publiceert per school hoeveel docenten bevoegd en onbevoegd zijn. Tussen bevoegd en bekwaam gaapt echter een kloof. Waarom bestaat de website www.bekwaam.nl niet?

Sinds ruim een week heeft onderwijsminister Ronald Plasterk de website www.bevoegd.nl in de lucht. Hierop is per school te zien hoeveel procent van de docenten nu echt bevoegd is om les te geven. Dat zou belangrijke informatie voor ouders zijn. Ik heb natuurlijk meteen gekeken hoe mijn school er voor staat.

83 procent bevoegd
Dat valt mee, of misschien ook weer niet. Mijn school blijkt nagenoeg precies op het landelijk gemiddelde te zitten. 82,7 procent van het docententeam stond vorig jaar bevoegd voor de klas. 12,6 procent is onbevoegd. Een kleine 5 procent (4,7) procent is ‘benoembaar’. Landelijk staat volgens Plasterk 83 procent van de docenten bevoegd voor de klas.
Ik ben inmiddels gepromoveerd. Ik viel vorig jaar in de categorie ‘benoembaar’, aangezien ik als zij-instromer in opleiding was. Inmiddels heb ik mijn eerste graadsbevoegdheid en heb ik het schoolcijfer iets opgedreven.

Fijn. Voor mij. Want nu heb ik een vast contract. Een school mag een onbevoegde docent geen vast contract aanbieden. Mijn bestaan is, kortom, weer wat zekerder geworden.
Fijn ook voor mijn school. Het schoolgemiddelde is weer ietsje opgefleurd. Dat is goede PR. Ouders van leerlingen kijken ook naar deze cijfers bij de schoolkeuze.

Leerlingen
De hamvraag is natuurlijk of mijn net behaalde bevoegdheid ook goed is voor de leerlingen. Het antwoord daarop is niet zo eenvoudig. In het onderwijs is er een grote afstand tussen het begrip ‘bekwaam’ en ‘bevoegd’. Veel onbevoegde docenten, blijken uiterst bekwaam. Aan de andere kant zijn bevoegde docenten soms ook duidelijk onbekwaam. Ik zou mezelf bijvoorbeeld nog lang niet bekwaam willen noemen. Het is immers mijn tweede jaar in het onderwijs.

Geschiktheid
Wanneer je een tijdje rondloopt op een docentenopleiding leer je dat geschiktheid voor het onderwijs nu niet bepaald een criterium is waarop docentenopleidingen selecteren. Sterker nog, bij de aanmelding voor een docentenopleiding vindt geen andere selectie plaats dan dat er gekeken wordt naar de vooropleiding van de student. Iedereen met een universitaire opleiding kan dus aan de lerarenopleiding beginnen. Natuurlijk vallen er tijdens de opleiding veel studenten af. Maar iedereen die over een beetje doorzettingsvermogen beschikt, verlaat de opleiding vroeg of laat met een diploma.

Gewenst?
Of een school deze bevoegde docenten ook wil hebben, is de volgende vraag. Dat blijkt niet altijd het geval. Scholen willen sommige bevoegde docenten helemaal niet hebben, terwijl er wel vacatures zijn., wat zegt dit diploma dan nog? Volgens de vakbonden heel veel. Zowel de grootste bond AOB, als de nieuwe loot aan de stam LIA, blijven hameren op bevoegde docenten voor de klas.

Deugt opleiding?
Bij alle aandacht voor het onderwijs en het lerarentekort, verbaas ik mij erover dat niemand de vraag stelt of de opzet van de huidige docentenopleidingen deugt. Het geklaag onder studenten is op alle opleidingen niet van de lucht. Ik heb natuurlijk wel wat opgestoken op de opleiding. Maar het meeste leer ik elke dag van mijn leerlingen. In mijn tweede jaar voor de klas, ben ik voor mijn gevoel een flink stuk opgeschoten in vergelijking met mijn debuut.

Legaal
Volgens alle jagers op onbevoegd docenten, moet elke docent een opleiding afmaken om legaal voor de klas te staan. Ik begrijp dat niet. Onbevoegde docenten zijn zoals gezegd niet per se slechte docenten. Vroeger kregen studenten die een universitaire studie achter de rug hadden, automatisch een onderwijsbevoegdheid. Ze hadden bewezen slim genoeg te zijn. Voor de klas moesten ze het verder waarmaken.

Assessment
Ik kan eigenlijk niet bedenken wat er mis was met dat systeem. De school selecteert een veelbelovende kandidaat. Net als bij sollicitaties in het bedrijfsleven zou de kandidaat een assessment afgenomen moeten worden om te beoordelen of iemand zich staande weet te houden voor een klas met pubers. De docentenopleiding zou hierna beschikbaar kunnen zijn als een soort vrijwillige cursus voor de docent met belangstelling. Alleen docenten met een te lage vooropleiding, zou je verplicht naar een dergelijke docentenopleiding moeten sturen. Die moet dan vooral inhoudelijk het niveau bijspijkeren.

Overboord
Het huidige systeem met bevoegde en onbevoegde docenten, kan wat mij betreft overboord. Bekwaamheid is moeilijker vast te stellen, maar is veel belangrijker. Zou de website www.bekwaam.nl al bestaan? Ik geloof het niet. Naar dat cijfer per school zou ik als ouder pas echt nieuwsgierig zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden