Stop het geknabbel aan het kerstpakket

Ik ben een zzp'er. Een éénpitter, een zelfkazer - lelijke maar doeltreffende woorden, die precies verbeelden wat ze bedoelen. Als zzp'er krijg ik allerlei uitnodigingen voor clubjes en bondjes, die ik vriendelijk afsla. Emile Roemer spreekt mij in mails bemoedigend toe. Verzekeraars ontfermen zich zorgelijk over mij, de paria van de arbeidsmarkt.


Maar ik ben een blije vogelvrije. Ik vind het heerlijk, het mini-ondernemerschap, saaie onderwerpen als pensioen en inkomenszekerheid buiten beschouwing gelaten. Nooit 's ochtends vroeg in de regen op de tram wachten.


Niemand tegenover je die in zijn neus pulkt, verdrietig zucht, aan een wondje krabt of een andere onschuldige gewoonte heeft waardoor ik de hele dag niet één behoorlijke zin op papier krijg. Voor sponzen zoals ik, die ongevraagd alles opzuigen, is een werkcel van zes vierkante meter ideaal.


Is maar één nadeel aan het zelfkazerschap. Een zuur minpunt: de zzp'er krijgt geen kerstpakket. Nooit! Zelfs geen doos kaarsen met een lelijke kandelaar, of een zakje kabouterwasknijpers voor kerstkaarten. Niks.


Voor de zzp'er nooit meer het gestuntel met die immense verhuisdoos op de fiets. Niet de solidaire blikken in de metro, waar iedereen te kijk staat naast zo'n doos, die om misverstanden of leugens te voorkomen met kerstballen is bedrukt. Straks zullen hun kinderen zich juichend op de doos storten en vliegt de houtwol door de kamer.


Om de beurt mogen ze graaien. Hé een blikje sardines! O, een klein zaklampje, mag ik die? Ik wil de rookworstsleutelhanger! Nee, bij jou thuis niet. Je voelt je weer even dat je er niet bij hoort, bij het echte leven. Bij de mensen die druk en belangrijk zijn. Zielig.


Het is pas half november, maar de kerstpakkettenwond werd al opengereten door de uitnodiging van een vriendin voor haar kerstpakkettenavond. Een jaarlijks hoogtepunt. Terwijl de nederige wijnen uit de dozen zonder klachten worden opgedronken en alle nootjes meteen op gaan, kunnen vegetariërs hun blikje smeerworst ruilen met iemand bij wie de altijd 'zongedroogde' tomaatjes de neus uitkomen.


De vrijgezelle vijftiger wordt verlost van zijn geurkaars. Wie al thermische pantoffels heeft, scoort een fijne poncho. En vooruit, het potje cranberrysaus erbij dat niemand wil.


Het hartverwarmende aan het kerstpakket is het onverwoestbare jaren-vijftigkarakter ervan: niks champagne, kaviaar en wilde vissen, maar conserven, toast en bosbessenthee. En het bonbonschaaltje waarmee overal in het land oude tantes worden verrast. Wat moet ik meenemen naar die avond?


Maar nu, hoor ik om me heen, wordt ook het plezier van de gelukkige kerstpakkettenontvangers vergald. Tegenwoordig krijgen zij in november een keuzemenu voorgeschoteld. Daarop kunnen zijn aanvinken wat zij willen: a. een theaterbon; b. een toegangskaartje voor het Dolfinarium c. een kerstpakket en d. de storting van de waarde van het cadeau op de rekening van een goed doel.


In de begeleidende brief dringt de werkgever fijntjes aan op het laatste. Want ja, beste werknemer, je salaris staat al jaren op de nullijn, een kerstgratificatie zit er niet in, maar dat kerstpakket, dat houden we erin hoor! Alleen, er zijn zóveel mensen op de wereld die het véél slechter hebben dan jij. Bezorg ze een fijne kerst!


Wie toch a, b, of c aankruist, zal niet van zijn cadeau genieten. Hij voelt zich schuldig en schaamt zich. Die druk, waarmee de werkgever zich in een moeite door kosteloos profileert als sociaal bewogen, is misselijk. Het is alsof je een heerlijke, geurige maaltijd kookt, en de tafel uitnodigend dekt. Als ze allemaal zitten houd je de dampende schalen voor de neus van de gasten en trakteert hen op een verhaal over huilende peuters met bolle oedeembuikjes. Dan eet je wel met lange tanden.


Een cadeau is geen gematerialiseerd geld, een cadeau is een symbool. Gestolde emotie. Het drukt waardering uit. Het mag nutteloos zijn. Door het naar goede doelen te sluizen wordt het weer plat geld. Ook suggereer je dat de krenterige werknemer dat uit zichzelf niet zou doen.


Geef geld aan de Filipijnen, aan kinderkanker. Doe het nu. Geef straks aan Serious Request. Die acties brengen per Nederlander, ondanks alle publiciteit en gejuich, doorgaans beschamend weinig op. Geef véél, als je het hebt. Maar stop het schijnheilige geknabbel aan het kerstpakket. Liever géén kerstpakket dan morele chantage.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden