Stop het bewapenen van Syrische oppositie

GEWELD SYRIË Het vredesplan van Kofi Annan is praktisch onmogelijk zolang een groot deel van de oppositie de dialoog met het regime afwijst.

Enkele dagen geleden vond in de wijk Kzaz in Damascus de tot op heden ernstigste en bloedigste zelfmoordaanslag plaats die resulteerde in minstens 55 doden en vierhonderd gewonden. Doelwit was een gebouw van de 'Palestijnse branche' van de veiligheidsdiensten, die speciaal belast is met het toezicht houden op in Syrië residerende buitenlanders. In de avonduren ben ik op afstand gaan kijken op de plek des onheils en trof iets aan wat nog het meeste leek op een maanlandschap van totaal uitgebrandde auto's en verwoeste gebouwen.

In de daarop volgende dagen bekeek ik op verschillende Arabische satellieten nieuwsuitzendingen waarin Syrische oppositieleden zonder uitzondering het Syrische regime beschuldigden van verantwoordelijkheid voor deze dodelijke aanslag. Het regime zou deze aanslagen organiseren en vervolgens instrumentaliseren om haar eigen verhaal te bevestigen dat terroristen en jihadisten actief zijn op Syrisch grondgebied, waarbij het de uiteindelijke intentie is het vredesplan van Kofi Annan om zeep te helpen.

Merkwaardig is dat dit betoog vooral in westerse media een andere versie aanneemt. Leden van de Syrische oppositie spreken hier hun zorg uit dat de 'grotendeels seculiere en vreedzame Syrische protestbeweging' wordt gekaapt door religieuze extremisten omdat demonstranten in toenemende mate gefrustreerd zijn door de westerse weigering direct militair in te grijpen. In dit verhaal lijkt de Syrische oppositie zélf de golf van aanslagen in Syrië aan te grijpen om eindelijk de NAVO in actie te krijgen. Intussen wordt het Westen steeds huiveriger omdat de situatie in Syrië met de dag ondoorzichtiger wordt.

Annan sprak wijze woorden in Genève toen hij stelde dat zijn vredesplan waarschijnlijk de laatste kans is in Syrië een complete burgeroorlog te voorkomen. Het enige alternatief zijn politieke onderhandelingen, waarbij vanuit westerse hoofdsteden voortdurend geroepen wordt dat het Syrische regime hierin niet geïnteresseerd zou zijn. Het Syrische regime is echter niet suïcidaal en begrijpt heel goed dat de situatie ondraaglijk is geworden en dat hervormingen en onderhandelingen de enige mogelijkheid bieden om zowel het regime zélf als het land een catastrofe te besparen.

Het werkelijke probleem is dat een groot deel van de oppositie iedere dialoog met het regime principieel afwijst, waardoor de missie van Annan feitelijk onmogelijk is geworden. Daarentegen heeft de oppositie al haar kaarten gezet op het ten val brengen van het regime in de wetenschap dat dit slechts mogelijk is door een totale oorlog, waarin allerlei regionale en internationale krachten met hun eigen agenda's verwikkeld zullen raken.

Niet alleen in Syrië maar ook in buurlanden Libanon en Irak circuleren reeds allerlei doemscenario's. De drie miljoen Alawieten in Syrië, die de kern vormen van het goedbewapende Syrische leger, zouden zich kunnen terugtrekken in de westelijke provincies waar ze een demografische meerderheid vormen om hier een eigen staat te creëren. In deze streek liggen de belangrijke havenplaatsen Tartus en Latakia wat bondgenoten Rusland en Iran in staat zou stellen hen te bewapenen. Bovendien grenst deze streek geografisch aan de Libanese Bekaa-vallei waar de sjiitische Hezbollah de scepter zwaait.

In een dergelijke situatie van volstrekte chaos is het niet denkbeeldig dat de Syrische Koerden in het oosten van Syrië hun eigen autonomie uitroepen met alle gevolgen van dien voor Irak en Turkije. In Syrië is de vraag gerechtvaardigd of de val van het regime niet tevens de doodsklok luidt voor de Syrische eenheidsstaat.

Dit onderstreept de urgentie en noodzaak van het welslagen van de missie van Annan. Het is ook in het belang van Europa dat dit vredesplan slaagt. Daarom dient er een einde te komen aan de dubbele retoriek waarbij men enerzijds steun betuigt aan de VN-missie, maar anderzijds voortdurend suggereert de oppositie te willen bewapenen.

In de Syrische hoofdstad Damascus, die momenteel wordt beschouwd als de veiligste stad van het land, gaat er geen dag voorbij zonder dat er in allerlei wijken vanuit rijdende auto's officieren worden doodgeschoten. Voortdurend gaan er overal zogeheten 'geluidsbommen' af die - zoals de naam al aangeeft - gelukkig slechts een enorme knal produceren, maar die de bewoners van verschillende wijken de stuipen op het lijf jagen. In een dergelijke situatie is het volkomen onrealistisch te verwachten dat het leger zich braaf terugtrekt in haar kazernes in de vage hoop dat vervolgens de verschillende strijdende partijen vreedzaam met elkaar gaan onderhandelen.

Dit laatste vereist allereerst stabiliteit in het land, omdat men geen politieke besprekingen kan voeren terwijl aan alle kanten de kogels inslaan. Om dit te bereiken moet de enorme instroom van wapens aan banden worden gelegd die volgens allerlei bronnen gefinancierd wordt door Qatar en Saoedie-Arabië.

De belangrijkste vraag is echter of men werkelijk wenst dat de VN-missie van Annan kans van slagen krijgt. Er wordt voortdurend internationale druk uitgeoefend op het Syrische regime, dat men straft met economische sancties omdat het niet bereid zou zijn tot een politieke dialoog die tot hervormingen moet leiden. Dan is het toch op zijn minst opvallend te noemen dat de oppositie, die er geen enkel geheim van maakt iedere dialoog af te wijzen, geen woord van westerse kritiek hoort, maar op internationale conferenties juist wordt beloond met beloftes van financiering en bewapening.

Ten slotte zou het Westen zich kunnen afvragen of het werkelijk in haar belang is het nog enige seculiere regime in de regio van het Midden-Oosten omver te blazen.

MARTIN JANSSEN

is arabist en woont in de Syrische hoofdstad Damascus.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden