Stop de wurggreep van nietsontziend Heineken

Met een spervuur van rechtszaken en keiharde intimidatie gaat Heineken de strijd aan met iedereen die niet naar zijn pijpen danst.

Vandaag zullen de aandeelhouders Heineken weer lof toezwaaien. Buiten de landsgrenzen wordt er goed verdiend. Maar achter de dijken hopt Heineken van de ene procedure naar de andere en overtreedt alle regels van goed bestuur. De brouwer is met een marktaandeel van bijna 50 procent en zijn wurgcontracten hoofdverantwoordelijke voor de verziekte biermarkt in Nederland.


Met een spervuur van conservatoire beslagen, rechtszaken en keiharde intimidatie gaat Heineken de strijd aan met iedereen die niet naar zijn pijpen danst. Ondernemers (Premium Connection, Olm, Van Hoorn Company) worden door Heineken het faillissement in geduwd, nog voor een conflict voor de rechter komt. Curatoren zoals Seerp Gratama, curator van het failliete imperium van Sjoerd Kooistra, zijn Heineken zo zat dat ze niet meer aan procedures beginnen tegen de bierbrouwer. 'Keiharde intimidatie', 'overschreden fatsoensnormen', 'opleggen van onmenselijke druk', 'pervers', 'volkomen verziekt', 'leugenachtige verklaringen'. Dit zijn recente uitspraken van bestuurders van de Koninklijke Horeca Nederland (KHN) en curator Marc van Zanten over Heineken.


Ondanks de eindeloze reeks klachten heeft de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) nog geen actie ondernomen. Omdat Heineken zelf niet bereid is lopende conflicten netjes op te lossen en zijn gedrag in de Nederlandse biermarkt aan te passen, moet er worden ingegrepen. De NMa kan een start maken door Brand Bier weg te halen bij Heineken. Dat scheelt meteen 7 procent marktaandeel.


De aandeelhouders kunnen vandaag aan de bel trekken op de aandeelhoudersvergadering. Door bijvoorbeeld te vragen wat die torenhoge juridische kosten Heineken opleveren, behalve onherstelbare schade aan het merk.


Als maatschappij moeten wij niet langer de enorme werkdruk van Heineken op de rechterlijke macht en de daarmee gepaard gaande kosten accepteren. Het recht is niet bedoeld om Heineken met de macht van geld zijn gelijk te laten halen. De consument kan Heineken met een boycot tot ethisch handelen dwingen.


'Je moet mij niet lopen belazeren' en 'fraudeurs zullen keihard worden aangepakt', zei directeur Philip de Ridder in augustus 2012 in Quote. Dat doet hij door 'breedgeschouderde gorilla's' (aldus KHN) af te sturen op cafébazen. Zo laat Heineken detectives bij concurrent Olm en zijn klanten spioneren, waarop Heineken deurwaarders de complete administratie van Olm in beslag laat nemen. Op privé-eigendom van Jos de Winter, uitbater van café Dikke Dries, wordt beslag gelegd om zo de druk op te voeren. De honderden faillissementen van Kooistra-kroegen waren alleen mogelijk door de 'hulp' van met name Heineken, aldus journalisten Van Kleef en Smits in hun boek De Zaak Kooistra. In de rechtbank worden onwaarheden verteld, die rechters op het verkeerde been zetten.


Onwillige werknemers procedeert Heineken kapot. In 2005 ontsloeg het bedrijf zo'n 70 man kantinepersoneel die de volgende dag weer aan de slag konden in dezelfde job. Alleen moesten ze in inkomen gemiddeld 40-50 procent achteruit (van 2.400 euro netto naar 1.100 netto, bijvoorbeeld). De werknemers spanden een rechtszaak aan met steun van de FNV. Acht jaar procedeerde Heineken. Het verloor bij de rechtbank en het gerechtshof. Nadat ook het Europees Hof Heineken in het ongelijk had gesteld, werd de emotionele en financiële schade van het personeel in de aandeelhoudersvergadering van 2011 aangekaart. 'We gaan dit netjes oplossen', zei de raad van bestuur. Niet dus.


Heineken zette de werknemers het mes op de keel door te dreigen met cassatie als zij de Heineken-voorwaarden niet alsnog accepteerden. Pas toen de terreur op de werkvloer en suïcidale neigingen bij slachtoffers dreigden uit te lekken, werd met sommigen onder geheimhouding geschikt. Begin april verloor Heineken ook de cassatie bij de Hoge Raad. De brouwer ging niet om de tafel om netjes af te rekenen, maar legde beslag op geld dat voor hoofdrolspeler John Roest bedoeld is en begon de volgen-de reeks procedures. Zakelijk handelen speelt geen rol, zeggen insiders, het gaat uitsluitend om 'gekwetste Heineken-ego's'.


De raad van bestuur laat Heineken Nederland ongemoeid. Het buitenland is lucratiever. Maar beursgenoteerde bedrijven in Nederland, dus ook Heineken, dienen te handelen met inachtneming van de 'Corporate Governance Code'. Het uitgangspunt van wat ook wel de 'Code Tabaksblat' wordt genoemd is dat een onderneming een langdurig samenwerkingsverband is van werknemers, aandeelhouders, leveranciers, afnemers, de overheid en maatschappelijke groeperingen - en dat deze belangengroepen ethisch met elkaar moeten omgaan. In de Code van Heineken staan prachtige zinnen. 'We will act on any legitimate report of serious wrongdoings or malpractices within our company... mismanagement, abuse of authority, any other serious social misconduct, concealment of any malpractice. We practice what we preach... as Heineken encourages a culture of integrity and compliance.'


Het is droge inkt. Werknemers en ondernemers worden door 'malpractices' en 'mismanagement' benadeeld en niemand bij Heineken grijpt in. In zijn boek The Corporation beschrijft Joel Bakan waarom. Vennootschappen als Heineken zijn 'anonieme' rechtspersonen waarachter de individuen zich kunnen verschuilen. Niemand is verantwoordelijk, het is het systeem. Management, juridische dienst, pr en human resources zijn alleen gericht op het creëren van aandeelhouderswaarde. Dat drijft de Heineken-top weg van moreel leiderschap. Terwijl de Heineken-managers keihard op de persoon spelen met de onbeperkte financiële en juridische middelen van de onderneming, blijven ze zelf buiten schot. Daarom moeten we het voorbeeld volgen van de VS waar sinds de invoering van de Sarbanes-Oxley Act de individuele verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van bestuurders is uitgebreid.


Qua marketing lijkt het bedrijf al failliet. 'Heerlijk Helder Heineken' kan door de troebele bedrijfsvoering niet meer gebruikt worden. De laatste slogan van Heineken is: 'Houd je Star Bottle cool met de Heineken Ice Bucket!' Ik krijg er een droge keel van. Stop die biertanker!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden