Stomerijen moeten overstappen op gebruik van water en zeep Mirakel uit Manhattan vestigt zich in Randstad

'Milieuverantwoord ondernemen moet je leren, net als fietsen. Je stapt op, valt een keer om, maar al wiebelend vind je een balans.' Diane Weiser uit New York kan hard fietsen....

RENE DIDDE

Van onze medewerker

René Didde

AMSTERDAM

'Het nieuwste mirakel in de wasserij is water', kopte The New York Times. Toen al snel bleek dat mensen van heinde en verre met de taxi naar haar winkel kwamen, opende ze binnen een jaar een tweede zaak aan de andere kant van New York.

Nu, krap zes jaar later, is Weiser president van de groene stomerijketen Ecomat, met honderd vestigingen in de Verenigde Staten. Ook in Australië, Maleisië, Indonesië en Brunei heeft Ecomat vestigingen op stapel staan. De aandelen op de Nasdaq-beurs vertegenwoordigden bij uitgifte een waarde van 1 miljoen dollar. Thans zijn ze het tienvoudige waard. Weisers carrière klinkt als een green American Dream.

Binnen een half jaar zal in de Randstad de eerste Nederlandse Ecomat-zaak worden geopend. Onlangs tekende Weiser daartoe een contract op de studiemiddag No time to waste van Greenpeace. De steun van de milieu-organisatie is evident.

Greenpeace voert in de Verenigde Staten een felle campagne tegen het gebruik van per. Per zou een hormoonverstorende werking op mens en dier hebben. Blootstelling aan per zou ook leiden tot menstruatiestoornissen en miskramen en de stof zou bovendien schade toebrengen aan nieren en zenuwstelsel.

In de Verenigde Staten zijn de door de wet verordonneerde grenswaarden allengs aangescherpt. 'Binnenkort zijn ze zo streng, dat naar schatting 1200 stomerijen moeten sluiten', vertelt Weiser. In de VS is stomen big business geworden. Het land telt 35 duizend stomerijen, waar jaarlijks 4 miljard dollar omgaat. Begin jaren tachtig waren er 19 duizend stomerijen.

'Het yuppie-tijdperk van de jaren tachtig heeft ons modebewust gemaakt', zo verklaart Weiser de explosieve stijging van de omvang van de branche. 'Tot die tijd liep de Amerikaan uitsluitend in T-shirt en jeans. Nu is er een markt voor exclusieve Europese confectie. En omdat in New York niemand de tijd neemt om zelf te wassen, brengt iedereen zijn kleren weg.'

De Ecomat-keten werkt volgens het franchise-systeem. Tegen betaling van een vergoeding mogen zelfstandige ondernemers de naam 'Ecomat' gebruiken. 'Stomen in de VS is een familiegebeuren, dus de franchise-formule spreekt aan', zegt Weiser. Om de herkenbaarheid te vergroten, richten de ondernemers, net als Albert Heijn of MacDonald's, hun winkel identiek in.

Een mantelpakje van kasjmier vergt een ander wasprogramma dan een pantalon van kunstvezels. 'Daarom zijn de wasmachines computergestuurd, waardoor de temperatuur nauwkeurig kan worden beheerst. Ook de centrifuges starten heel langzaam, waardoor de kans op beschadiging wordt geminimaliseerd.' Ook Weisers proces is evenwel voor verbetering vatbaar. 'Ik streef naar een volledige waterrecycling, zodat de wasserij geen nieuw water hoeft aan te spreken. Ook het energieverbruik kan nog worden verminderd.'

Ook in Nederland wordt langzaam maar zeker paal en perk gesteld aan het gebruik van per in de naar schatting 550 stomerijen. Een flink aantal daarvan bevindt zich in de binnensteden. Aanvankelijk dacht de branche met technische maatregelen als dampretoursystemen en diepkoelmachines de per-uitstoot te beteugelen. De overheid gaf de chemische wasserijen in 1990 tien jaar de tijd om de emissies van per te reduceren.

Nieuwe wetenschappelijke gegevens tonen echter onder meer beginnende nierschade aan bij werknemers in de wasserijen. Daarom wordt voorgesteld de grenswaarde voor per te decimeren. Zou deze strenge grenswaarde onmiddellijk worden ingevoerd, dan kan in Nederland de helft van de bedrijven sluiten. Ze krijgen daarom andermaal tien jaar de tijd om aan de scherpe norm te voldoen. Om in de tussentijd gezondheidsschade te voorkomen, moeten onder meer allerlei filters worden aangebracht.

Weiser meent echter dat de rek uit de techniek is. 'Per is niet verder met technische maatregelen terug te dringen', gelooft ze. 'Alleen radicale omschakeling op de natte methode van water en zeep biedt soelaas.' De Nederlandse branche van chemische wasserijen meent dat het gebruik van water en zeep niet altijd mogelijk is, onder meer omdat in Nederland veel meer katoen en wol wordt gedragen dan in de Verenigde Staten.

Weiser reageert vinnig. 'Dat hoor je in de VS ook steeds. Het is allemaal angst van de branche. Laat ze maar komen kijken als straks de eerste groene stomerij in Nederland wordt geopend. De winkel moet een demonstratieproject worden voor groen ondernemen. De grote chemische concerns die per leveren, zullen er vroeg of laat mee ophouden, en dan zullen de wasserijen toch naar alternatieven moeten zoeken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden