nieuws stoffelijke resten Franco

Stoffelijke resten dictator Franco worden herbegraven naast die van zijn vrouw

De stoffelijke resten van de Spaanse dictator Francisco Franco worden aankomende donderdag opgegraven bij de Valle de los Caídos, de Vallei van de Gevallenen, en zullen worden herbegraven op de begraafplaats Mingorrubio El Pardo naast zijn vrouw Carmen Polo. Hiermee komt een einde aan een jarenlange controverse rondom het ‘praalgraf’ van de dictator.

Duizenden mensen bezoeken de Vallei van de Gevallenen op 20 november, de dag waarop Francisco Franco stierf. Beeld NurPhoto via Getty Images

Nabestaanden van Franco probeerden al jaren met rechtszaken het verplaatsen van zijn stoffelijke resten tegen te houden. De Spaanse Hoge Raad verwierp hun beroep vorige maand unaniem, waarop de Spaanse regering maandag bekend maakte komende donderdag de resten op te graven. Premier Pedro Sánchez geeft hiermee gehoor aan een jarenlange wens van zijn sociaaldemocratische partij. De socialisten wilden niet langer dat de dictator kon worden verheerlijkt in zijn eigen monument.

Het wel of niet herbegraven van Franco, die tot zijn dood het land met harde hand bestuurde, is al jaren onderwerp van debat in Spanje. Familie en aanhangers willen dat de dictator in het monument begraven blijft. Zij komen hier elk jaar op zijn sterfdag bijeen. De afgelopen maanden maakten Franco-aanhangers in groten getale gebruik van een laatste kans hun held op deze plek te vereren. Tegenstanders vinden dat de dictator geen plek verdient in dit enorme complex. Zij vinden de plek een verering van het fascisme en de dictatuur.

De Vallei van de Gevallenen is een gedenkplek voor de 500 duizend mensen die hun leven verloren tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939), de oorlog waar generaal Franco als winnaar uitkwam. Er liggen 34 duizend mensen begraven, niet alleen Franco’s aanhangers, maar ook republikeinse tegenstanders. Na zijn dood in 1975 werd ook Franco hier begraven.

Nabestaanden van de Republikeinen proberen al jaren de resten van hun familieleden uit het monument te krijgen. Niet alleen omdat ze het monument een verheerlijking van fascisme vinden, maar ook omdat Franco anonieme massagraven en persoonlijke graven zonder toestemming liet leeghalen om er de ‘Vallei‘ mee te vullen. Het monument zelf werd tussen 1940 en 1959 gebouwd door 20 duizend republikeinse dwangarbeiders, die onder zeer slechte omstandigheden moesten werken.

De lastige omgang van Spanje met zijn fascistische verleden heeft zijn oorsprong in de Pacto del Olvido, oftewel de ‘Pact van het Vergeten’. In 1977 sloten linkse en rechtse partijen dit pact om een streep achter de pijnlijke geschiedenis te zetten en met een schone lei de overgang van een dictatuur naar een democratie te maken.  De vrees was immers dat militairen en politici uit het Franco-tijdperk, die het leger domineerden, een nieuwe burgeroorlog zouden ontketenen als ze ter verantwoording zouden worden geroepen. 

Met de Ley de la Memoria Histórica uit 2007, oftewel de ‘Wet op de historische herinnering’, bracht de toenmalige socialistische Spaanse regering hier enige verandering in. Slachtoffers van de dictatuur kunnen met deze wet eerherstel krijgen en een financiële vergoeding aanvragen. Er werd ook geld vrijgemaakt om massagraven te onderzoeken en slachtoffers te identificeren. Monumenten en straatnamen ter ere van prominenten uit het Franco-tijdperk zouden uit het straatbeeld worden verwijderd. De Vallei van de Gevallenen bleef gespaard, tot nu toe.

Lees verder

Vallei van de Gevallenen
Spanje-correspondent Maartje Bakker interviewde voormalig dwangarbeider Nicolás Sánchez-Albornoz (92). Hij is een van de laatsten die kan navertellen hoe het monument waarin Franco nu nog begraven ligt, in de jaren veertig en vijftig werd gebouwd. ‘Laat Franco’s graf maar instorten’, zei hij.

Het monument van Franco
De bezoekersaantallen bij Franco's graf namen toe toen bekend werd dat de Spaanse regering van plan was zijn stoffelijke resten te verplaatsen. Correspondent Maartje Bakker ging kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden