Stoelendans rond VS en VN over Irak

De Verenigde Staten overwegen om in Irak de macht met de VN te gaan delen. Washington is in principe bereid een door de VN gesteunde multinationale vredesmacht te accepteren....

Maar het belang van dat ene idee is wel zo groot dat het ministerie van Buitenlandse zaken de tekst ervan gisteren publiceerde. Na de bomaanslag op het VN-hoofdkwartier in Bagdad was secretaris-generaal Kofi Annan de eerste die openlijk suggereerde dat de VN zo'n vredesmacht niet zouden kunnen formeren, maar wel zouden kunnen goedkeuren. Hij deed dit na een gesprek met Colin Powell, de minister van Buitenlandse Zaken, benadrukken Amerikaanse functionarissen.

Duidelijk is wel dat de VS naarstig op zoek zijn naar bredere miltaire en financiële steun voor het project-Irak waarbij dringend meer veiligheid en hulp bij de wederopbouw nodig is. Daarbij verkeert Washington in een dilemma. Want het kan die bredere steun goed gebruiken, terwijl het tegelijkertijd de politieke, economische en militaire controle liefst volledig in eigen hand wil houden.

De vraag is echter hoe de VS meer steun onder VN-mandaat kunnen organiseren zonder ook meer de macht te delen. De Franse minister van Buitenlandse Zaken De Villepin gaf gisteren duidelijk aan welke problemen zijn te verwachten. Hij vertelde een gezelschap van Franse ambassadeurs dat een 'echte verandering in benadering' van de VS nodig is. Meer troepen en technische en financiële steun zijn niet genoeg, aldus de minister. De VS moeten de macht in Irak delen èn er moet een Iraakse overgangsregering komen die de steun van de VN geniet. De VN moeten veel meer bij het politieke overgangsproces worden betrokken dan Washington wil, aldus de Franse minister.

Maar zover willen de VS nog lang niet gaan. Het voorstel van Armitage behelst geen inzet van VN-troepen in Irak of een grotere rol voor de VN. De VS willen meer hulp, meer geld en niet in de laatste plaats meer legitimatie in de ogen van de Iraakse bevolking. Powell lobbyde de afgelopen week in New York voor de steun van de VN voor de inzet van meer buitenlandse troepen, maar de bereidheid daartoe lijkt nog minimaal. De VS en Groot-Brittanië werken samen aan een nieuwe VN-resolutie die half-september zou moeten worden ingediend en die zo'n uitgebreidere multinationale vredesmacht mogelijk moet maken.

Doel is het overhalen van landen zoals India, Pakistan en Turkije, die tegen de oorlog waren maar wel troepen willen leveren aan een multinationale stabilisatiemacht als deze is goedgekeurd door de VN. Landen als Frankrijk, Rusland en Duitsland willen alleen troepen leveren als voor de VN als geheel een centrale rol is weggelegd in Irak. Maar de landen die troepen en geld willen leveren voor een vredesmacht met VN-mandaat zullen ook zeggenschap willen over die troepenmacht.

Verder is het de vraag of de voorstellen van Armitage voor het Pentagon niet een brug te ver zijn. Minister Rumsfeld heeft een en andermaal uitgesloten dat Amerikaanse soldaten onder VN-gezag komen te staan. Hoe die zeggenschap eruit gaat zien, is volgens diplomaten daarom nog onduidelijk. Gezien de problemen is volgens Mike McGinty van het gezaghebbende Royal United Services Institute (RUSI) - een Britse denktank voor defensie en veiligheid - 'het beste waar je op kunt hopen het meest vage en nevelige VN-mandaat denkbaar'.

Henk Müller

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden