Stilzwijgend meedoen aan Jochems ondergang

Geoliede uitwerking van het boek van Carry Slee over pesten heeft een origineel perspectief.

Jeugdfilm


Regie Dave Schram. Met Robin Boissevain, Stefan Collier, Dave Mantel, Dorus Witte


In 120 zalen


Zou het helpen? Dat is de grote vraag die de jeugdfilm Spijt oproept. Het drama heeft een duidelijke boodschap: pestgedrag moet stoppen. Bij de film zijn lespakketten gemaakt, die al door honderden scholen zijn aangekocht. Veel scholieren zullen Spijt dus met hun klasgenoten gaan zien.


Een prima idee, want pesten blijft onverminderd actueel, hoewel je inmiddels een heel filmfestival zou kunnen organiseren rond het thema. Ook het Amerikaanse drama Disconnect, dat deze week in première gaat, en de recente Mexicaanse speelfilm Después de Lucía behandelen het onderwerp. Daarnaast zijn er genoeg oudere voorbeelden, zoals Bully (2001) en Klass (2007), plus talloze films die op zijn minst zijdelings over pesten gaan.


Al die pestfilms volgen min of meer hetzelfde stramien: na aanhoudende pesterijen, waarbij niemand ingrijpt, neemt het slachtoffer - of iemand in diens omgeving - een desastreuze beslissing. Ook tonen de films hoe eenzaam en gruwelijk het schoolbestaan kan zijn, vol te vermijden situaties en plekken. Kleedkamers zijn een nachtmerrie, schoolkamp is de hel.


Dat geldt ook voor Jochem, de te dikke puber uit Spijt die elke dag door drie pestkoppen uit zijn klas wordt vernederd. Spijt, naar een jeugdboek van Carry Slee uit 1996, biedt geen vernieuwende inzichten in pestgedrag, maar kiest wel een origineel perspectief: dat van de neutrale buitenstaander. In dit geval David, een jongen die zich het lot van Jochem wel aantrekt, maar niet goed weet hoe hij iets tegen het pesten kan doen.


Het is een interessante keuze om juist de rol van toekijkende klasgenoten (en docenten) ter discussie te stellen. Stilzwijgend, zonder kwade bedoelingen, werken ze mee aan Jochems ondergang. Een beetje verlammend werkt dat overigens wel: doordat niemand zich tegen de pestkoppen durft te verzetten, kent het verhaal weinig ontwikkeling.


Daarnaast blijft de rol van de pesters wat onderbelicht. Geheel volgens het boekje heeft de sadistische plaaggeest Sanne zelf ook de nodige problemen, maar die worden plichtmatig aangestipt. Wat iemand precies tot een pestkop of meeloper maakt, wordt in Spijt niet duidelijk gemaakt.


Verder is op de geoliede uitwerking van Maria Peters en Dave Schram, die samen al zes Carry Sleeverfilmingen schreven en/of regisseerden, weinig aan te merken. Net als hun eerdere films neemt Spijt de jonge kijker serieus: geen moment wordt het drama verzacht of verhuld. Dat hun rechtlijnige aanpak nauwelijks ruimte laat voor humor, is in dit geval ook geen bezwaar. Pesten is nooit grappig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden