'Stilte uit Europa over Darfur is werkelijk oorverdovend'

Het aantal zwarte Afrikanen dat in de regio Darfur van Sudan door Arabische milities is gedood zal onthutsend blijken, zegt de VN-rapporteur. Er zijn sterke aanwijzingen voor genocide maar dat valt nog niet te bewijzen, zegt de Amerikaanse gezant voor oorlogsmisdaden.

Als de etnische zuiveringen passen binnen de definitie van genocide (daden met de intentie geheel of gedeeltelijk een nationale, etnische, raciale of religieuze groep te vernietigen) dan zijn landen verplicht op te treden. Maar, vindt Leslie Lefkow, die voor Human Rights Watch over Darfur bericht,: 'Die discussie is een vals spoor. Hoe je het ook noemt, de situatie eist een snel antwoord.'

'Het is geen genocide, maar een mensenrechtenramp', zegt Hurst Hannum, hoogleraar aan de Fletcher School of Law and Diplomacy in Boston en adviseur van de VN. Hij benadrukt dat het gaat om de etnische zuivering van een gebied zo groot als Frankrijk. Uitgevoerd door een relatief kleine groep, slecht bewapende Janjaweed-milities, met steun van de regering.

'De toestand is omkeerbaar en dat maakt het zo onverdraaglijk dat er niks gebeurt', zegt Hannum. De VS kunnen, hoewel zeer betrokken, nu niet de leiding nemen. Toen zij kort na 'Abu Ghraib' Sudans toetreding tot het VN-mensenrechtencommissie absurd noemden, kregen ze geen steun.

Dan is er Europa. De Europese Unie zoekt een mondiale rol, wil 'effectief multilateralisme' en is bezig de capaciteit te ontwikkelen waarmee het preventief kan ingrijpen - liever niet in echte oorlogen, maar in situaties waar snelle inzet van militairen verschil kan uitmaken. Zoals nu in Darfur.

'De stilte uit Europa is werkelijk oorverdovend', sneert Hannum. 'Waarom? Het lijkt alsof Europeanen net zo selectief zijn in het uitzoeken van crises waarbij ze betrokken willen raken, als ze de Amerikanen verwijten. Maar als Europa wil optreden als tegenwicht van de hypermacht, dan moet het ook bereid zijn de offers te brengen die zo'n rol vraagt.'

Ook Lefkow verbaast zich over de 'vreselijk trage' internationale reactie. 'Het is opvallend hoe Afrikaanse en Europese regeringen vermeden hebben de druk op de Sudanese regering op te voeren.' Zij vermoedt dat de Europeanen geen afscheid kunnen nemen van 'hun mislukte stille diplomatie met de Sudanezen'.

Ook andere factoren spelen een rol. Irak slokt veel aandacht en middelen op. De buitenwereld is voorzichtig tegen Sudan omdat niemand het vredesproces in het zuiden van het land wil verstoren. En, zegt Lefkow, 'de media hebben Darfur te laat ontdekt'.

Kofi Annan, met zijn gezant Jan Pronk in Darfur, maant de Sudanese regering de milities tot de orde te roepen. Zo niet, dan nog hoeven de machthebbers in Khartoem zich niet te veel zorgen te maken. Annan: 'We zijn er niet aan toe de cavalerie te sturen. Ik weet niet of ik daar genoeg landen voor heb.'

En de EU? Die heeft een handvol waarnemers gestuurd - naar dat ándere conflictgebied in Sudan. Zegt een Brusselse diplomaat: 'De politieke wil iets te doen is geheel afwezig.' En de Fransen en Duitsers dan, die niet belast worden door Irak? 'Ik denk dat ze er te weinig belangen hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden