Stilstaan bij Fukushima - uit protest

COR SPEKSNIJDER

TOKIO - Het is de tweede keer in haar leven dat ze aan een demonstratie meedoet. De eerste keer was drie maanden na het begin van de nucleaire crisis in Fukushima. Nu, zes maanden na dato, is ze ze deel van de menselijke keten die betogers vormen rond het bastion van de kernenergie, het ministerie van Economie, Handel en Industrie in Tokio. 'Ik voel me tegenover de jongere generatie verplicht om te protesteren', zegt de 57-jarige Masako Yoshida.

Deze zondag is voor Japan een dag van een dubbele herdenking: 9/11 en 3/11, de dag dat het land werd opgeschrikt door een zware aardbeving, een monsterlijke tsunami die ruim twintigduizend levens eiste en een kernramp. In de hoofdstad zijn duizenden mensen op te been om de regering op te roepen alle kerncentrales te sluiten. Demonstranten omsingelen het ministerie dat altijd heeft opgetreden als promotor van nucleaire energie.

Onder de betogers zijn opvallend veel keurig geklede ouderen, bepaald niet de types die je snel verwacht bij een protestactie. Zeker niet in Japan. De meesten zijn nooit eerder uit protest de straat op gegaan. Het zijn de dramatische gebeurtenissen in en rond de centrale Fukushima nummer 1 die hen in beweging hebben gebracht. Yoshida: 'Voor 11 maart had ik nooit nagedacht over energiegebruik. Maar die dag heeft ons leven veranderd. We hebben gezien hoe gevaarlijk het is. We moeten het zonder atoomenergie doen. We moeten het economische systeem veranderen. Dat is belangrijk voor onze kinderen.'

Volgens de demonstranten moet Japan het zonder kerncentrales kunnen redden met duurzame energiebronnen, als de bevolking zuiniger aan doet. Het grote voorbeeld is Duitsland, waar de regering-Merkel heeft aangekondigd helemaal te stoppen met kernenergie. Velen dragen het aloude geel-rode symbool van de Duitse anti-kernenergiebeweging: Atomkraft? Nein Danke.

Door het ernstigste nucleaire ongeluk sinds Tsjernobyl is de afkeer van kernenergie, ondanks de bijdrage ervan aan Japans economische succes, drastisch toegenomen. Peilingen geven aan dat bijna driekwart van de Japanners voorstander is van een geleidelijke afschaffing van nucleaire energie. De betogers in Tokio eisen een snelle stopzetting van alle kerncentrales.

Volgens recent onderzoek vreest een ruime meerderheid van de ondervraagden dat de radioactieve stoffen uit de reactoren van Fukushima hun gezondheid kunnen schaden. Het publiek is geschrokken van berichten over besmet rundvlees en besmette rijst. En er blijft slecht nieuws komen uit Fukushima: vorige week meldde het Japanse Agentschap voor Atoomenergie dat bij de centrale drie keer zo veel radioactieve stoffen in het zeewater terecht zijn gekomen als eerder was geschat door het bedrijf Tepco, eigenaar van de centrale.

De nieuwe premier Yoshihiko Noda liet bij zijn aantreden weten dat hij zal doorgaan met de door zijn voorganger Naoto Kan aangekondigde gefaseerde sluiting van alle centrales. Maar hij onderstreepte dat dit een proces van lange adem wordt.

Momenteel functioneren in Japan slechts 11 van de 54 reactoren. De meeste zijn óf uit veiligheidsoverwegingen na 11 maart stilgelegd óf vanwege onderhoud. Wanneer de eerste centrale opnieuw energie zal leveren, is nog niet bekend. Het is een gevoelig punt. De regering moet bevolking en lokale autoriteiten overtuigen dat de veiligheid is gegarandeerd. De gouverneur van Fukushima liet al weten dat het herstarten van de tweede centrale in zijn prefectuur in elk geval 'onmogelijk' is.

Als komende maanden geen reactoren op gang worden gebracht en er wel meer voor inspectie worden stilgelegd, zal volgend voorjaar geen kernenergie meer kunnen worden geleverd. En mist Japan 30 procent van zijn energievoorziening.

De druk van het bedrijfsleven om dit te voorkomen is groot. Als alle kernreactoren snel stilvallen, krijgt de derde economie van de wereld volgens het ministerie van Economie, Handel en Industrie te maken met een energietekort, stroomuitval en een toename van het gebruik van fossiele brandstoffen. De extra brandstofkosten kunnen oplopen tot tientallen miljarden euro's per jaar. Geen fijn perspectief in een economie die door de driedubbele ramp zware klappen heeft gekregen.

De betogers rond het ministerie hebben er geen boodschap aan. 'We moeten de aarde veiliger maken', meent Masako Yoshida.

--------------

Minister van Economie moet al na een week aftreden

De kersverse Japanse minister van Economie, Handel en Industrie, Yoshio Hachiro, is dit weekeinde afgetreden na een grap over radioactieve besmetting. Na een bezoek aan de beschadigde kerncentrale van Fukushima drukte hij zijn arm tegen een journalist aan en zei: 'Hier heb je wat straling.' Het was de tweede keer dat het bezoek van de bewindsman tot opwinding leidde. Eerder gebeurde dat na zijn opmerking dat de lege steden rond de centrale 'steden des doods' waren. Veel politici, ook van zijn eigen partij DPJ, beschouwden dit als hoogst ongevoelig tegenover de slachtoffers van de kernramp. Hachiro was vorige week geïnstalleerd.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden