Nieuws Geluidsoverlast Schiphol

‘Stille’ huizen moeten Schipholherrie verzachten

De geluidsoverlast van Schiphol kan fors omlaag door ‘stillere’ architectuur, zoals bemoste gevels, loggia’s, overhellende daken en evenwijdig aan vliegroutes gebouwde huizen. De gemeente Haarlemmermeer pleit voor een proef met geluidsluwe nieuwbouw rondom de luchthaven, geënt op onderzoek van de recent aan de Universiteit van Cambridge gepromoveerde bouwkundige Martijn Lugten.

Een vliegtuig vliegt over een huis. Beeld Martijn Beekman

Dit kondigde de Haarlemmermeerse wethouder Jurgen Nobel vrijdag aan in De Telegraaf. Met de beoogde ‘geluidsadaptieve’ huizen met loggia’s, balkons en andere verzachters van vlieglawaai probeert Haarlemmermeer te schipperen tussen geluidsoverlast, woningnood en de groeiwens van Schiphol, het driekoppige probleem waartegen veel Noord-Hollandse gemeenten het hoofd stoten. Zeker 198 duizend inwoners rondom Schiphol hebben ernstige last van vliegverkeer, bleek in oktober uit onderzoek van de GGD. Tegelijkertijd kampen tal van gemeenten met woningnood die moeilijk te lenigen is omdat nieuwbouw steeds dichter richting de aanvliegroutes van Schiphol kruipt. De luchthaven wil en mag ‘gematigd’ doorgroeien na 2020, maar vreest voor nog meer klagende omwonenden.

Nee, een wondermiddel zijn geluidsluwe huizen niet, zegt Martijn Lugten (30) er meteen bij. Zwanenburg en grote delen van Aalsmeer, notoire slachtoffers van Schiphol-kabaal, hebben er weinig baat bij. ‘Zwanenburg zit bijvoorbeeld direct onder de vliegroutes, waardoor gebouwen geen afscherming tegen het lawaai kunnen bieden.’ 

Wat niet wil zeggen dat Zwanenburgers en Aalsmeerders alle hoop moeten laten varen. Bomen, vijvers en ander groen kunnen het leed een klein beetje verzachten. Kwinkelerende merels, ruisende berken en spetterende fonteinen maken het geluidsniveau van een Boeing 737 er natuurlijk niet lager op, maar hun aanblik en geluid verminderen wel de ervaren ergernis, blijkt uit onderzoek van Lugten en anderen.

Loeiende stofzuiger

Op andere plekken kunnen architectonische ingrepen het decibellengeweld van Schiphol wel degelijk verminderen. Gewapend met microfoons, opnameapparatuur en laptops deed Lugten geluidsmetingen bij de Kaagbaan, een van de drukste start- en landingsbanen op de luchthaven. Aan de voorkant van zes geteste gebouwen bleek het lawaai rond 75 db(A) te liggen, vergelijkbaar met boven een loeiende stofzuiger hangen, terwijl hij aan de achterkant van de gebouwen nog maar 60 db(A) mat, het equivalent van een gesprek in een restaurant.

Natuurlijk is 60 db(A) nog steeds geen kloosterlijke stilte, maar het laat wel zien dat je door huizen handig te positioneren flinke winst kunt boeken, zegt Lugten. Een gebied dat nu net boven de 58 db(A) zit, het geluidsniveau waarop woningbouw in principe niet is toegestaan, zou met slimme architectuur waarschijnlijk onder dat niveau kunnen uitkomen. Bijvoorbeeld door huizen zo neer te zetten dat hun voorgevels evenwijdig lopen met vliegroutes, waardoor de tuinen en slaapkamers aan de achterkant een stuk stiller zijn dan wanneer de huizen loodrecht op de vliegroutes waren gebouwd. Of door huizen uit te rusten met daken vol mos of andere begroeiing – wat geluid absorbeert – of balkons, erkers en loggia’s – wat geluid verstrooit.

Vraagtekens

Maarten Hornikx, universitair hoofddocent stedelijke akoestiek aan de Technische Universiteit Eindhoven, ziet de potentie van architectonische ingrepen tegen luchtvaartlawaai, maar zet zijn vraagtekens bij sommige voorstellen van Lugten. ‘Mosdaken zijn heel effectief in het absorberen van hoge frequenties, maar niet in de lage frequenties van vliegtuigen. Los daarvan: als er sneeuw op de daken ligt is het ook heel stil in de stad, wat niet alleen komt doordat auto’s zachter rijden bij slecht weer, maar ook doordat de sneeuw het verkeersgeluid absorbeert. Alleen dan nog biedt dit weinig afscherming tegen vliegtuigen, simpelweg omdat ze te hoog vliegen.’

Meer brood ziet Hornikx in het handig positioneren van nieuwe huizenblokken. ‘Als je huizen in de buurt van een start- en landingsbaan bouwt, kun je de voorgevels het beste parallel laten lopen aan de vliegroutes, waardoor de achterkant van het huis relatief weinig overlast heeft. Ook overhangende daken kunnen helpen, of zo min mogelijk glas verwerken in de op het vliegverkeer gerichte kant van het huis.’

‘We moeten waken voor al te hooggespannen verwachtingen’, zegt Lugten zelf. ‘Het betekent niet dat je vliegtuigen straks totaal niet meer gaat horen. Maar ik denk wel dat er kansen liggen voor omwonenden, gemeenten en de luchthaven zelf om eens met een andere blik naar het vraagstuk van de geluidsoverlast te kijken: niet meer alleen naar de bron van de overlast, maar ook naar hoe je huizen betere bescherming kunt laten bieden tegen lawaai. Zo kunnen we op een andere manier nadenken over de kwaliteit van leven rondom luchthavens.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.