Stil nou, titels zijn ook leuk

Door

'Je moet het je zo voorstellen: mensen zijn nog bezig hun jas uit te trekken, ze rommelen wat met hun popcorn en dat soort dingen. En dan begint er iets, en het publiek wordt rustiger en rustiger.'


De Duitse titelontwerper Darius Ghanai wil maar zeggen: over begintitels moet een regisseur niet te licht denken. Meteen, bam, met de film beginnen is op papier een leuk idee, maar in praktijk werkt het niet. 'Bij de aanvang van de film is er ontzettend veel afleiding.'


Eerste conclusie: een goede titelsequentie - het beginfilmpje waarin de naam van de film, de regisseur en de belangrijkste acteurs langskomen - moet de kijker zo snel mogelijk boeien. Tweede: het metier van titelmaker is ondankbaar. Je kunt ziel en zaligheid erin leggen, en dan nog doe je het voor het plukje publiek dat niet meer hoeft te plassen of een laatste sms wil versturen. De liefhebbers van mooie titelsequenties hebben het evenmin makkelijk: tien tegen een dat de meeste animatiefans het charmante begin van The Back-Up Plan (2010) hebben gemist, tenzij ze ook dol zijn op beroerde romantische komedies over baby's, of op Jennifer Lopez.


Dat is de reden dat het Nederlandse platform voor creatieve en innovatieve digitale mediaproducties SubmarineChannel.com in 2006 de website watchthetitles.com opzette. Inmiddels zijn daar honderdvijftig titelsequenties te vinden, van films variërend van A Fistful of Dollars (1964) tot Tournée (2010). En nu is er een dvd met de 38 'spannendste, griezeligste, meest ontroerende en mooiste titels van de afgelopen zes jaar' en negen documentaires van een minuut of tien waarin gerenommeerde titelmakers vertellen over hun werk.


Waar Ghanai (Goodbye Lenin, Perfume) het als zijn taak ziet om vast de toon van de film te zetten zonder al te veel weg te geven, wil Michael Riley (Kung Fu Panda, Gattaca) vooral een verhaal vertellen aan het begin. Jarik van Sluijs en Stephan Burle (Push) zijn door hun werk voor The Kingdom de go to-guys geworden voor een razendsnel geschiedenislesje aan het begin van de film, met veel oude fragmenten.


De Nederlander Balder Westein heeft het vooral over de uitvoering: hij neemt de kijker mee naar de Albert Cuyp in Amsterdam, de markt waar hij veel van de objecten vond die hij gebruikt in zijn ingenieuze openingssequentie van Dunya en Desie (2008). En hij verklapt een aantal grapjes die in zijn De Griezelbus-opening verborgen zitten. Nic Benns van Momoco vertelt hoe je via glas en vervormingen het verhaal over een alcoholist kunt introduceren (Dangerous Parking) en hoe verschrompelde groentes een verontrustende toon kunnen zetten voor een horrorfilm (30 Days of Night).


Het zijn die elementen uit de mini-documentaires die naar meer smaken. Meer thematische reportages over bijvoorbeeld de ideeën achter de sequenties, het knutselwerk of animeren met de computer, zouden deze hoogtepunten wellicht meer tot hun recht laten komen.


En datzelfde geldt eigenlijk voor de geselecteerde openingssequenties. Waar blijft een dvd met de beste openingssequenties uit de geschiedenis? Met die van de legendarische ontwerper Saul Bass, of de onvergetelijke intro's van de oude Pink Pantherfilms en die van James Bond? En die van Se7en - volgens de site en het interview met Kook Ewo toch een van de meest invloedrijke titelsequenties die in 1997 het denken over begintitels op zijn kop zette. Welke van deze 38 titels van de afgelopen zes jaar zullen zo memorabel blijken?


Hoe dan ook, de dvd-box is interessant als dwarsdoorsnee van verschillende mogelijkheden van nu: de dvd biedt een mix van animatie, typografische hoogstandjes en mini-verhaaltjes - veelal van films die in Nederland niet te zien waren, of slechts mondjesmaat.


Om echt te zien hoe ingenieus ze vaak in elkaar zitten en hoe weldoordacht ze zijn, is het wel noodzaak om het boekje erbij te houden: de opening van The Life and Death of Peter Sellers (2004) is op het eerste gezicht gewoon een geestige jarenzestig-animatie, maar dan wel eentje die refereert aan Sellers carrière en indirect aan diens turbulente privé-leven, dat alles op de tonen van What's New, Pussycat, de tune van de bekende, gelijknamige komedie waarin Sellers de hoofdrol speelde.


Want alleen 'mooi' of 'leuk' is niet genoeg. Ghanai werd bijvoorbeeld nog na een aantal testscreenings van Die Tür gevraagd. De regisseur had zelf iets in elkaar geknutseld, en het publiek snapte daardoor niet dat het naar een bovennatuurlijke thriller ging kijken - toen hij de beginsequentie onder handen had genomen, werkte de film pas echt.


In één opvatting zijn de titelregisseurs opvallend eensgezind: hun werk staat in dienst van de film. Dus hoe slecht de daarop volgende anderhalf uur ook mogen zijn, helemaal buiten beschouwing laten kun je die nu ook weer niet. 'Een goede openingssequentie past naadloos in de film en valt niet uit de toon', vertelt Jarik van der Sluijs. En ook Fransman Kook Ewo (Silent Hill) zal nooit krampachtig zijn stempel proberen te drukken: 'Ik ben er wel, maar ik val niet op.'


Forget the Film, Watch the Titles! blijft een terecht eerbetoon aan een verborgen vak.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden