Nieuws Stikstofmaatregelen

Stikstofplan kabinet: boeren voelen zich opnieuw gepasseerd, bouwers eisen schadevergoeding

De landbouwsector is ontevreden over de totstandkoming van de stikstofmaatregelen van het kabinet. Ondertussen eisen Bouwbedrijven honderden miljoenen euro’s schadevergoeding van de overheid wegens de problemen met het beleid rond stikstof en pfas-chemicaliën. 

Premier Mark Rutte en minister Carola Schouten (Landbouw) in gesprek met vertegenwoordigers van de agrarische sector. Beeld ANP

Boeren teleurgesteld: ‘Dit is paniekvoetbal’

Sinds vorige week proberen boeren branchevertegenwoordigers, -actiegroepen, -vakbonden en landbouwlobbyclubs op eHen lijn te komen. Dit ‘landbouwcollectief’ onder leiding van Aalt Dijkhuizen, voormalig bestuursvoorzitter van Wageningen Universiteit, werkt aan een gezamenlijk plan om de stikstof in de sector verder terug te dringen.

Boerenorganisatie LTO vindt het teleurstellend dat het ministerie vooruitlopend op dit plan maatregelen heeft gepresenteerd. ‘Iedereen wint als er niet vanuit paniekvoetbal kortetermijnmaatregelen worden aangekondigd’, zegt LTO-voorzitter Marc Calon. Om vervolgens gematigd positief te reageren op diezelfde plannen.

Zo mogen boeren zelf bepalen hoe ze het eiwitgehalte – en daarmee de stikstofuitstoot – in het veevoer verlagen. Van een eerder geopperd enzym van DSM, waarbij boeren naar verluidt niet stonden te juichen, wordt in de kabinetsbrief niet gesproken. ‘Het is goed dat er een doel wordt geformuleerd en geen middel.’

‘Onacceptabel’
Niet dat LTO ‘pleit voor minder natuur’, maar ze is wel blij met de grote verrassing tussen de ‘spoedmaatregelen’. Het kabinet wil het gesprek met de Europese Commissie aangaan over het ‘aanpassen’ en ‘opschonen’ van de Nederlandse Natura 2000-gebieden. Opvallend, omdat tot nu toe vanuit het kabinet werd gezegd dat op dit punt niets mogelijk is. 

‘Het is onacceptabel dat het kabinet ervoor kiest het mes in de natuur te zetten’, zegt Greenpeace in een reactie. De milieuclub pleit juist voor snijden in de veestapel.

Dit gaat ook gebeuren, maar daarvoor is het wachten op de plannen voor de langere termijn, die vermoedelijk meer boerenzeer zullen veroorzaken. Wat gebeurt bijvoorbeeld met het afpakken van bestaande stalvergunningen die niet volledig worden benut, en met welke percentage zal de vrijgekomen stikstofruimte worden afgeroomd? 

De eerdere uitwerking hiervan was reden voor de provinciale boerenprotesten en kan de boel weer doen ontvlammen. Landbouwvoorman Calon: ‘Hiervoor is LTO bereid juridische procedures te starten’.

Bouwers eisen schadevergoeding

Ondernemingen in de woningbouw, de aanleg van wegen, baggerwerken of het afvoeren van grond hebben projecten geheel of gedeeltelijk zien stilvallen. Ondernemersverenigingen als VNO-NCW, TLN en Cumela vinden dat de regering de problemen niet snel genoeg oplost. Zij vrezen voor het verder oplopen van de schade voor bedrijven.

Directeur Janneke Wijnia-Lemstra van de branchevereniging van bedrijven in groen, grond en infra, Cumela, heeft van het kabinet ‘niets gehoord waarvan we denken: hier kunnen we morgen weer mee aan de slag’. Zelfs de noodwet voor projecten in kustbescherming en water- en wegenveiligheid heeft volgens haar geen direct effect. ‘De totstandkoming van een noodwet kan weken of zelfs maanden duren.’

Daar zijn veel bedrijven in het grondverzet niet mee geholpen, aldus Wijnia-Lemstra. ‘Voor de veehouderij wordt gesproken over een ‘warme sanering’. Boeren worden uitgekocht of krijgen schadevergoeding. In het grondverzet is nu al sprake van een koude sanering; tijdelijke werknemers zitten al thuis, de eerste vaste werknemers worden ontslagen en het enorme machinepark van de sector staat stil. Er zijn al bedrijven die hun faillissement moeten aanvragen.’

‘Verschrikkelijk bedrijfsongeval’
Voorzitter Hans de Boer van ondernemersvereniging VNO-NCW noemt het stikstof- en pfas-beleid een ‘verschrikkelijk bedrijfsongeval’, waarvan de ernst nog steeds wordt onderschat. De vereniging Bouwend Nederland ziet in de kabinetsplannen geen oplossing voor de korte termijn.

Wat betreft de woningbouw is de vereniging voorzichtig positief, ‘maar het werk aan infrastructuur lijkt maar zeer beperkt de ruimte te krijgen. De bedrijfsbouw wordt niet genoemd. Miljarden omzet en duizenden banen staan op het spel. Dat verandert onvoldoende als gevolg van deze maatregelen. Er is geen tijd te verliezen.’

Wat u moet weten over de stikstofmaatregelen

Gedwongen door de rechter treft het kabinet maatregelen om de stikstofuitstoot in te perken. Anders mocht er amper meer gebouwd worden en zou de landbouw een fikse veer moeten laten. Kunnen bouwers en boeren nu voort? Vier vragen over de maatregelen en wat ze betekenen.

Rutte: snelheid naar 100, omdat bouwers anders met kerst zonder baan zitten
De verlaging van de maximumsnelheid op alle wegen naar 100 kilometer per uur is volgens premier Mark Rutte een onvermijdelijk offer om de stikstofcrisis het hoofd te bieden.

De maximumsnelheid wordt verlaagd, maar daardoor bent u straks gemiddeld juist sneller thuis
Sommige automobilisten zullen flink balen van de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur, die het kabinet woensdag zal aankondigen. Toch zijn er voordelen. Al liggen die vooral op de wat langere termijn.

Een minder vervuilende koe kan best – zeker met een snufje technologie
De koe heeft het gedaan, de laatste tijd. Ze stoot stikstof uit, methaan en CO2. In de discussie over het redden van het milieu wijzen experts op de noodzaak boerderijen met koeien te sluiten. Maar het kan ook anders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden