Stijlbreuk met het tijdperk-Chirac

Sarkozy wil geen afstandelijke vader des vaderlands zijn...

PARIJS Een Franse president die samen met zijn net benoemde premier door Parijs gaat joggen en die na afloop in korte broek het Elysée-paleis binnenrent – het stijlverschil tussen Nicolas Sarkozy en zijn voorganger Jacques Chirac valt ook voor politieke leken niet te missen. Waar Chirac strak in het pak wandelde op een manier die bij een 74-jarige paste, doet de 52-jarige ‘Speedy Sarko’, rennend in zijn Nike-outfit en met zijn mobiel in zijn hand, zijn bijnaam alle eer aan.

Al na drie dagen presidentschap vormen alle stijlbreuken met het tijdperk-Chirac een lange lijst. Kernpunt is dat Sarkozy niet een afstandelijke vader des vaderlands wenst te zijn, die de aanpak van concrete problemen aan zijn ministers overlaat. De nieuwe president die als minister al het credo ‘ten minste één initiatief per dag’ hanteerde, gaat zélf het veld in.

Dus vloog hij vrijdag, op de dag dat zijn ministersploeg bekend werd gemaakt, naar Toulouse. Daar overlegde hij met directie en vakbonden over vliegtuigbouwer Airbus, waar de Frans-Duitse bestuursproblemen zich voortslepen. Chirac zou dat nimmer hebben gedaan.

Tussendoor hield hij zich ook nog bezig met het lot van Ingrid Bétancourt, een Française die al vijf jaar in de Colombiaanse jungle vastzit.

‘Dat dossiers moeilijk zijn, betekent niet dat je moet wachten met het zoeken naar een oplossing’, zo lichtte Sarkozy zijn bemoeienis met beide, langlopende kwesties toe. Hij lijkt van plan zich voortdurend daar te willen begeven waar de problemen het grootst zijn. Slaagt hij erin vooruitgang te boeken, dan is de beloning het grootst: de sceptische Fransen krijgen dan het dat verandering mogelijk is in wat zij aanzagen voor een geblokkeerd systeem van maatschappelijke besluitvorming.

Een president die zelf het strijdgewoel ingaat – het is een geheel nieuwe taakopvatting met de nodige consequenties. Waar Chirac zich graag als een boven de partijen staande scheidsrechter manifesteerde, ontneemt Sarkozy zichzelf die optie.

Slaagt hij niet, dan krijgt hij ook zelf met de politieke repercussies van dat falen te maken. Hij kan zich dan niet verschuilen achter zijn ministers, zoals Chirac dat graag deed.

Voor Sarkozy’s nieuwe concept van het presidentschap is de term ‘presidentialisering’ bedacht. Rechts Frankrijk geeft daaraan een positieve uitleg en gebruikt hem voor een actieve president, die zelf verantwoordelijkheid gaat afleggen.

Zo wil Sarkozy, anders dan Chirac, zelf in het parlement verschijnen en via regelmatige persconferenties aan de Fransen zijn dadendrang uitleggen. Wat de rol van de premier in deze nieuwe constellatie wordt, is nog onduidelijk. In ieder geval zal Sarkozy niet voor de voeten worden gelopen door zijn premier François Fillon. Die schreef eind vorig jaar al dat hij voorstander van een ‘presidentialisering met mate’ is.

Links Frankrijk vreest juist een gebrek aan maatvoering. Sarkozy is bezig alle macht naar zich toe te trekken, luidt de analyse van socialistische politici. Daar zit wel wat in. De staf van het Elysée-paleis wordt flink uitgebreid. Zo komt er op het paleis naar Amerikaans voorbeeld een nationale veiligheidsraad, waardoor de ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken aan invloed inboeten.

Ook in de samenstelling van de regering valt Sarkozy’s hang naar ‘presidentialisering’ terug te zien. Want de benoeming van bewindslieden uit het politieke midden en links helpt hem niet alleen om afscheid te nemen van zijn imago een ‘harde, rechtse’ politicus te zijn, wat nodig is met het oog op de parlementsverkiezingen van volgende maand. Maar het betekent ook dat hij ministers zonder politieke achterban in zijn ploeg heeft.

Voeg daarbij een handvol jonge, tamelijk onervaren politici die hij tot minister heeft benoemd en de weg ligt helemaal voor Sarkozy open om een maximum aan macht naar zich toe te trekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden