Stijging consumptieve kredieten blijft achter bij inflatie Tweede hypotheek verdringt persoonlijke lening

De lage rente vorig jaar heeft veel consumenten verleid tot het verhogen van de hypotheek op hun woning of het afsluiten van een tweede hypotheek....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) vermoedt dat een deel van deze hypotheken door gezinnen is gebruikt voor de aanschaf van auto's, elektronische apparatuur en andere duurzame gebruiksgoederen, waarvoor in vorige jaren een persoonlijke lening of doorlopend krediet werd aangesproken. Dat werd aantrekkelijk omdat de hypotheekrente vorig jaar daalde tot gemiddeld 7,3 procent. De rente op consumptief krediet lag daarentegen rond de 12 procent.

In totaal leende de consument vorig jaar 13,1 miljard gulden voor de aankoop van duurzame goederen. Het consumptief krediet was daarmee 2,2 procent hoger dan in 1993, maar bleef 0,4 procent achter bij de inflatie. Bijna 2,3 miljard van de 13,1 miljard gulden is geleend bij credit-cardorganisaties en postorderbedrijven.

Het gaat hier doorgaans om zeer kortlopende leningen, waar de instellingen voor consumptief krediet naar verhouding weinig op verdienen. Het totale uitstaande bedrag aan consumptief krediet nam vorig jaar met een half miljard toe tot 21,1 miljard gulden.

Per huishouden kwam de schuld aan persoonlijke leningen, doorlopend krediet en andere leningsvormen vorig jaar gemiddeld op 3275 gulden. Dat is iets meer dan in het jaar daarvoor, maar ook hier is de groei lager dan de inflatie. Als rekening gehouden wordt met de prijsstijging daalde de gemiddelde schuld met 0,9 procent.

In vergelijking met voorgaande jaren boeten persoonlijke leningen, huurkopen en dergelijke aan populariteit in. In het topjaar 1986 bedroeg de stijging circa 15 procent, in 1991 bijna 11 procent en in 1993 nog bijna 7 procent.

Bij de groei van het bedrag aan verleende hypotheken is de toename van betrekkelijk geringe leningen tot 50 duizend gulden opvallend. Die stegen met 32 procent tot een totaal van bijna 66 duizend afgesloten hypotheken. Het geld dat daarmee is gemoeid was bijna twee miljard gulden, tegenover anderhalf miljard in 1993. Juist deze hypotheken gebruiken mensen voor zaken die ook met een consumptief krediet worden betaald, zoals verbouwingen aan het huis.

In een toelichting noemde CBS-onderzoeker E. Rietzschel de ontwikkeling rond het consumptief krediet 'nogal teleurstellend.' Vorig jaar verwachtte het CBS dat de groei zou toenemen. 'Het komt echter nu behoorlijk laag uit.'

Rietzschel wilde de teleurstellende cijfers niet alleen toeschrijven aan het succes van de hypotheek. Ook het consumentenvertrouwen, doorgaans een goede aanwijzing voor het afsluiten van persoonlijke leningen, bleef onder de maat. 'De consument was wat voorzichtig. Maar, zeggen wij als statistici, hoe kan het dan dat de hypotheekmarkt zo explosief is gestegen?', zo bagatelliseerde Rietzschel deze oorzaak.

Voorzitter W. van den Heuvel van de Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) noemde nog een derde reden voor het achterblijven van succes: de aankondiging van het nieuwe kabinet in te grijpen in de fiscale aftrekbaarheid van persoonlijke leningen. Dat heeft veel consumenten kopschuw gemaakt en in de armen gedreven van hypotheekverschaffers. Inmiddels lijkt het kabinet deze plannen te hebben ingeslikt, of in ieder geval in een hele diepe lade te hebben weggestopt.

Uit de CBS-cijfers valt echter geen harde onderbouwing te vinden voor de stelling van Van den Heuvel, zelf een van de grootste tegenstanders van het kabinetsvoornemen. De nieuwe regering kwam eind augustus met zijn plan naar buiten. In de maanden daarna is geen neergang waarneembaar in de afgesloten kredieten. 'Maar er zijn zo honderden miljoenen afgesnoept door de hypotheekverschaffers', wist Van den Heuvel, die tevens directeur is van de Direktbank.

Ondanks de matige cijfers heeft de VFN vertrouwen in de toekomst. De economie trekt aan en het consumentenvertrouwen neemt toe, zodat een hogere groei in het verschiet ligt, aldus de vereniging.

De financieringsmaatschappijen willen bovendien de dienstverlening verbeteren, bij voorbeeld door gebruik te maken van nieuwe technische mogelijkheden. Zij voelen daarbij de hete adem van de banken in de nek. Die maken immers steeds meer gebruik van agressieve verkoopmethoden en handige klantvriendelijke computerapparatuur.

Van den Heuvel riep zijn achterban ook op een discussie te starten over het verschaffen van leningen aan mensen met flexibele arbeidscontracten, zoals uitzendkrachten. Zij kunnen doorgaans niet aan een lening komen omdat zij geen vast inkomen hebben. Nu steeds meer mensen via dit losse werk aan hun geld komen, wil Van den Heuvel deze groeimarkt bedienen. Bij verstrekking van een lening kan de bank bij voorbeeld kijken naar het arbeidsverleden van een persoon of het niveau van zijn inkomen, aldus Van den Heuvel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.