Stijgers en dalers in de spiritualiteit

Spiritualiteit gaat om persoonlijke verbreding en verdieping. We zijn massaal op zoek naar ons eigen ik. Spiritualiteit is in. Zo is het komende maand voor het eerst de Maand van de Spiritualiteit....

‘Doorbreek je routine en word leuker!’, ‘Leef zonder angst!’, ‘Van je dromen kun je leren!’. De spirituele en psychologietijdschriften spreken ons vanaf de schappen troostend toe. We zijn misschien niet perfect, maar er ís wat aan te doen. Zoek jezelf en vind het antwoord.

Massaal zijn we op zoek naar ons eigen ik. Dat is een persoonlijke opgave zou je zeggen. Iets wat alleen jij kunt vinden. Maar de levensvragen die we ons stellen, zijn zeer trendgevoelig. Hoe individueel is onze individuele zoektocht?

Volstrekt niet , zegt Adjiedj Bakas, trendwatcher en met Minne Buwalda samensteller van De toekomst van God, een boek waarin de reli-trends in Europa in kaart zijn gebracht. Bakas’ analyse is ontnuchterend: in de religieuze economie hebben de oude, aan de kerk gerelateerde religies het verloren van de nieuwe, spirituele religies, omdat ze niets aan marketing deden. Het geld werd door de trouwe betalende achterban naar binnen gebracht en dat maakte lui. De boodschap: ‘Gaat heen en vermenigvuldigt u’, voldeed zolang de zuilen stonden. Maar tijdens de ontzuiling kwam protest tegen alles wat autoritair was. Het individu werd de nieuwe moraal. Ook in religies. Bakas: ‘Om het individu te bereiken, werd de nieuwe religieuze economie - die zichzelf moet bedruipen - klantgericht, ondernemend en commercieel.’

De mens is altijd al op zoek geweest naar zingeving en bevestiging. Alleen verschilt die zoektocht per tijdvak en is ze vaak een reactie op het voorgaande. Wilde het individu in de jaren zestig losbreken uit de voorgeprogrammeerde zuilen, nu komt hij erachter dat het wel erg hard werken is. Buwalda: ‘We zien onder jongeren dan ook veel meer de behoefte aan kaders, en aan een gezamenlijke beleving van religie en spiritualiteit.’

Spiritualiteit is dus in, maar steeds meer zijn we op zoek naar snel resultaat. We willen best onze innerlijke rust vinden, alleen wel ná werktijd en het liefst in één weekeinde. Het geduld om vijftig jaar te studeren en meditatieoefeningen te doen is maar weinigen gegeven.

De Indiase schrijver Deepak Chopra speelde hierop in met zijn Zeven Spirituele Wetten voor Succes. Hij beschrijft zeven doelgerichte stappen die de lezers in hapklare brokken naar succes en een beter leven helpen. Succes ligt volgens hem binnen handbereik wanneer je bewust bent van jezelf en wat je wilt. Ons bewustzijn is tot veel meer in staat dan wij denken.

Chopra schreef tegen de veertig boeken die in 35 talen verschenen en waarvan er wereldwijd meer dan twintig miljoen werden verkocht. De in 2005 uitgekomen documentaire over de kracht van ons bewustzijn, What the Bleep Do We Know, is gedeeltelijk gebaseerd op zijn werk.

Waar trends zijn, zijn trendzetters. Ook in de spiritualiteit. Eén keer bij Oprah Winfrey en de verkoopcijfers van je boek of dvd gaan door het plafond. Maar ook Madonna, John Travolta en Tom Cruise fungeren als moderne zendelingen. De kabbala werd een hit doordat Madonna zich met veel publiciteit op een sterk versimpelde versie van deze joodse mystieke leer stortte. En wat wisten wij van Scientology zonder Travolta en Cruise? De nieuwe religies varen wel bij deze aandacht van beroemdheden. Ze liften mee op hun bekendheid en in sommige gevallen ook op de rijkdom. De Kabbalah Centers bijvoorbeeld, vragen ééntiende van het inkomen van de cursisten.

Kortom, spiritualiteit is bijblijven en samen reli-shoppen in de moderne trends. Om je een beetje op weg te helpen, staan op deze pagina de spirituele stijgers en dalers op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden