Running mates

Stientje van Veldhoven (D66): 'Rutte lacht het weg, maar hij heeft niks bereikt'

Volkskrant.nl spreekt in de aanloop naar 12 september met de nummers twee op de kieslijsten van de verschillende politieke partijen. Vandaag: Stientje van Veldhoven (D66). 'We kunnen niet meer een nieuw experiment aangaan.'

Beeld Roos de Bolster.

Ze is nog maar zeven jaar lid van D66 en nu al de running mate van D66-leider Alexander Pechtold: Stientje van Veldhoven. De 39-jarige politica werd beloond met een tweede plek omdat ze namens D66 binnen twee jaar tijd duurzaamheid op de agenda wist te krijgen. Twee jaar achter elkaar werd ze verkozen tot 'groenste politicus van het jaar'. Haar profiel is op en top D66, maar haar ideeën zijn goed voor het hele land, zegt ze. Haar missie voor na 12 september: hervormen, hervormen, hervormen.

Hoe bent u zo snel in de partij gegroeid?
'Voor mij staat lid worden gelijk aan actief zijn. Toen D66 zo'n zeven jaar geleden op nul zetels in de peiling stond dacht ik: nu moet ik wat doen. Ik werd secretaris van de afdeling in Brussel en doordat ik actief was viel ik op. D66 is een partij die kijkt naar je kwaliteiten. Je hoeft bij ons niet een geschiedenis in de partijkrochten te hebben.'

Maar dan ook meteen al nummer twee op de lijst.
'De afgelopen anderhalf jaar in de Kamer heb ik gezorgd voor een sterk groen profiel van D66. Ik ben twee keer achter elkaar de groenste politicus van het jaar geworden. Duurzaamheid was voor ons altijd al belangrijk, maar het bleef een beetje op de achtergrond. Door mij op nummer twee te zetten laten we zien dat dit dicht bij ons hart ligt.'

U heeft twee jonge kinderen. U en uw man werken allebei. Het bestaan als Kamerlid is hectisch.
'Heerlijk.'

U zei in een interview dat u een betere moeder bent omdat u werkt. Leg dat eens uit.
'Ik hou van dynamiek, van uitdagingen, van veel nieuwe kennis opdoen en prikkelende vragen. Dat vind ik heel sterk in mijn werk. Dat maakt me gelukkig. En ik denk dat de beste moeder een gelukkige moeder is. Maar ik breng iedere ochtend mijn kinderen naar school en mijn man haalt ze 's middags op. Ik heb mijn dochter van zeven wel eens gevraagd wat ze daarvan vond. Ze zei: Ik vind het prima, soms is pappa er en soms ben jij er.'

U bent hoogopgeleid, uw man ook. U werkte jaren in Europa en was een succesvolle ambtenaar. U bént D66.
Lachend: 'Dank je wel. Onze open blik naar de wereld is belangrijk, maar bovendien is D66 geen belangenverenigingspartij. Een voorbeeld: veel van ons hebben een koophuis, maar toch vinden we dat er wat moet gebeuren met de hypotheekrenteaftrek. Zo sta ik zelf ook in het leven. Als het nodig is om een richting uit te gaan, dan moet je dat gewoon doen.'

In 2005 werd u lid van D66 omdat u zag dat 'de enige echte pro-Europese partij dreigde te verdwijnen', zo schreef u. D66 is weer opgekrabbeld, maar de stemming onder burgers over Europa is verslechterd.
'Heel lang hebben bewindslieden Europa gebruikt als zondebok. Dat is een manier om problemen weg te schuiven en beslissingen niet te hoeven nemen. Daarmee geef je mensen het valse sentiment dat er makkelijke oplossingen zijn. Als Roemer zegt: we hoeven ons niet aan de Europese norm te houden dus we hoeven ook niet te hervormen, denk ik: wat een onzin. De drieprocentsnorm is niet door Europa opgelegd, we hebben dat zelf samen met andere landen afgesproken omdat we samen één munt hebben.'

Je geeft politici de schuld van de slechte stemming over Europa?
'Het gaat ook om opiniemakers. Als die steeds herhalen dat Europa bureaucratisch is dan gaan mensen dat geloven. Europa is nog niet af, er moet nog veel gebeuren. Maar de vraag moet niet zijn voor of tegen Europa, maar: wat voor een Europa willen we? Europa is gewoon een realiteit. België en Duitsland zullen altijd onze buren blijven. Dan kunnen we maar beter met ze samenwerken. Het ligt genuanceerd. De sociale zekerheid en het onderwijs hoeven niet door Europa te worden geregeld, dat kunnen we zelf. Maar als je mensenrechten belangrijk vindt of als je internationale criminaliteit wilt bestrijden, kan dat alleen effectief in Europa. En zo'n Europa willen mensen wel.'

Wat is het grootste misverstand over Europa?
'Dat het een enorme bureaucratie is. Ik heb zelf bij de Europese Commissie gewerkt. Als je ziet hoe weinig mensen uiteindelijk een beleidsterrein in de lucht moeten houden... Maar nog meer de opvatting dat de wetgeving uit Brussel als een dictaat op ons afkomt. Het zijn Nederlandse ambtenaren die onderhandelen over Europese wetgeving. Ik was er zelf ook een van. Het is dus wetgeving die we zelf maken, samen met andere lidstaten. Als relatief klein land heb je meer invloed als je het spel meespeelt in plaats van met je rug naar de onderhandelingstafel te gaan staan.'

 
Als het nodig is om een richting uit te gaan, dan moet je dat gewoon doen

U heeft bij D66 van duurzaamheid een belangrijk punt gemaakt. De PVV schrijft in haar verkiezingsprogramma: duurzaamheid is een ander woord voor duur.
'Ja, die hebben het dus niet goed begrepen. Duurzaam betekent dat iets houdbaar is op de lange termijn. Als je op de langere termijn je welvaart wilt behouden, moet je nu investeren in onderwijs, want anders ben je straks niet meer competitief. Het betekent ook dat je de schulden niet te veel laat oplopen en dat we de aarde niet verbruiken in plaats van gebruiken. Bovendien is duurzaamheid een economische kans. Je woning isoleren zorgt voor een lagere energierekening.'

In 2020 moet 14 procent van onze energievoorziening duurzaam zijn. Dat is ambitieus.
'Er is gewoon heel weinig aan gedaan de laatste jaren. Het beleid veranderde ook te vaak. Nu hebben we een goed subsidiesysteem voor duurzame energie, SDE+. Dit kabinet had hier 1,2 miljard voor gereserveerd. Wij willen dat ruim verdubbelen door er 1,5 miljard extra voor uit te trekken. We moeten vasthouden aan deze subsidieregeling zodat bedrijven weten waar ze aan toe zijn. Dan ontstaat er rust in de markt.'

Jullie hebben in het Lenteakkoord een aantal bezuinigingen op natuur kunnen terugdraaien, maar toch wordt er nog op natuur bezuinigd.
'In het Lenteakkoord hebben we de bezuinigingen niet helemaal kunnen terugdraaien, maar dat willen we nog wel doen. Bleker heeft echt een afbraakbeleid gevoerd. Eerst door te bezuinigen en vervolgens door vorige week zijn natuurwet naar de Kamer te sturen. Wat mij betreft kan die ook meteen controversieel worden verklaard.'

U heedt vaak met Bleker te maken gehad de afgelopen kabinetsperiode. Wat is uw indruk?

'Ik vind het raar dat een partij als het CDA die zichzelf als rentmeester betitelt, zo slecht omgaat met de natuur. Bleker trok met moeite 100 miljoen euro uit voor de hele natuur, maar wilde tegelijk hetzelfde bedrag in zijn alternatieve plan voor de Hedwigepolder stoppen. 100 miljoen voor een stuk aardappelpolder. Ik vind dat niet kunnen.'

D66 wil de komende periode flink bezuinigen. Wordt de economie dan niet kapotbezuinigd?
'Wij bezuinigen niet alleen, maar hervormen vooral. Dan wordt de economie sterker. Bijvoorbeeld de arbeidsmarkt. Doordat het makkelijker wordt voor bedrijven om mensen te ontslaan als ze het niet kunnen bolwerken, zullen ondernemers het ook eerder aandurven om mensen aan te nemen. Dus in totaal wordt de koek groter.'

Jullie kritiek op Rutte was altijd dezelfde: hij hervormde niet.
'Er is deze kabinetsperiode nauwelijks wat gebeurd. Rutte probeerde dat steeds weg te lachen, maar ze hebben bitter weinig bereikt. Ja, met 130 kilometer per uur over de afsluitdijk. Zelfs de geplande bezuinigingen hebben ze niet gehaald. Dat maakt het voor mij extra belangrijk dat er nu wat gaat veranderen. We kunnen niet meer een nieuw experiment aangaan. De flirt van de VVD met de SP baart me zorgen. Dan kan je hervormingen wel vergeten.'

 
100 miljoen voor een stuk aardappelpolder. Ik vind dat niet kunnen
Beeld Roos de Bolster

Stientje van Veldhoven
22 juni 1973

Getrouwd, twee kinderen

Was hiervoor onder meer ambtenaar op het ministerie van Economische Zaken. Ook werkte ze zes jaar in Brussel, onder meer bij de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de EU.

Favoriete film
Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain (2001). 'Een prachtig modern sprookje voor volwassenen.'

Mooiste dag 'Mijn geboortedag, want vanaf toen zijn er ontzettend veel mooie dagen gekomen. Of ik een gelukkig leven heb? Ja, dat denk ik wel.'


De Volkskrant op Zondag: debat met de nummers 2
Drie dagen voor de verkiezingen organiseert de Volkskrant op Zondag een debat tussen de nummers 2 van de grote politieke partijen. Toevallig, of niet, het zijn allemaal vrouwen: Edith Schippers (VVD), Jetta Klijnsma (PvdA), Mona Keijzer (CDA), Fleur Agema (PVV) en Renske Leijten (SP). Debat over de belangrijkste onderwerpen uit de campagne: de economische crisis, de gezondheidszorg en Europa. En natuurlijk over hun persoonlijke verwachtingen na 12 september. Gespreksleiding Remco Meijer en Martin Sommer.

Meer info en kaarten via De Rode Hoed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden