Stiekem juichen voor Van Basten

Van dieptepunt naar hoogtepunt, van frustratie naar dolle vreugde. In 1988 werd Oranje Europees kampioen, een ongeëvenaarde prestatie. We blikken terug op elke wedstrijddag, precies 25 jaar na dato. Aflevering 2: 15 juni 1988, Engeland - Nederland. 

15-06-1988


Het magische apparaat dat zoekmachine heet, heeft aan een half woord genoeg. Beter gezegd: een halve datum. Voer '15 juni 1' in en vanzelf leidt de weg naar het betreffende jaar in de vorige eeuw. Met een keuze uit 999 jaren komt het internet allereerst uit op 1988.


Op 15 juni werd dat jaar Antonio van der Heijden geboren. Hij stierf in 2010 en werd in de daaropvolgenden jaren de meest betreurde zoon in de Nederlandse literatuur.


Belangrijker die dag was natuurlijk het voetbalduel tussen Nederland en Engeland. Het was de tweede wedstrijd op het EK en die staat een kwart eeuw later nog altijd in mijn geheugen gegrift. Nooit zo meegeleefd, nooit zo niet kunnen meeleven.


Denkend aan Engeland - Nederland zie ik een woeste supporter van de tegenpartij in de hekken hangen. Ik zie Marco van Basten de bal met zijn linkervoet controleren. Met zijn rechtervoet omspeelt hij tegenstander Adams en vervolgens is zijn linkervoet weer goed voor het eerste doelpunt. Ik zie mezelf opveren. Ik voel hoe een vriend me naar beneden trekt.


De herinnering begint rond het middaguur en het decor is een industrieterrein in Utrecht. Op die plek hadden we afgesproken voor ons busreisje naar Düsseldorf. We waren met zes mannen. De rest van ons gezelschap bestond uit vier Engelsen die in Nederland woonden. Ze waren hier terechtgekomen vanwege de ict die destijds in een eerste groeistuip verkeerde. Nederland kwam geschoold personeel tekort en Engeland zat met een overschot. De zon scheen op 15 juni 1988.


Pesterijtjes

Er stond voor beide ploegen een hoop op het spel en dus ook voor ons. Zowel Engeland als Nederland had zijn eerste wedstrijd verloren in groep B. De terugweg naar huis, 's avonds, kon voor een deel van ons gezelschap al een afscheid van het toernooi zijn. Op weg naar Düsseldorf vlogen pesterijtjes over en weer.


Het was drie jaar na het Heizeldrama. In dat Brusselse stadion hadden Engelse supporters vlak voor het begin van de finale om de Europa Cup een groep Italianen onder de voet gelopen. Daarbij gingen 39 mensenlevens verloren.


Dat drama bepaalde de sfeer rond het toernooi. Andere landen hadden ook te kampen met supportersgeweld, maar Engeland gold duidelijk als de bakermat.


De vrees voor een invasie van Engelse hooligans was zo groot dat West-Duitsland een politiemacht had gemobiliseerd. Als het uit de hand liep, dan 'zullen we de knuppel over hooligans leggen'. Zo werd voorzitter Neuberger van het organisatiecomité vooraf in de Volkskrant geciteerd.


Het liep ook uit de hand, al een week lang. Prestaties op het veld werden overschaduwd door de berichtgeving daarover. Honderden Engelse voetbalfans werden gearresteerd, vooral bij relletjes op straat. De Britse premier Thatcher sprak van 'een schandvlek op de Britse beschaving'.


De Nederlandse afvaardiging was er ook niet helemaal gerust op. Onze wedstrijdkaartjes waren via de Engelse voetbalbond aangeschaft. In elk geval twee Nederlanders zouden dus bij voorbaat omsingeld zijn door Engelsen. Ze spraken één ding af: niet juichen, mocht daartoe reden zijn.


Het goede nieuws was dat ons vak tamelijk leeg bleef, zeker in vergelijking met het volgepakte oranje aan de overkant van het Rheinstadion. In de nacht voor de wedstrijd was het in de binnenstad van Düsseldorf weer behoorlijk uit de hand gelopen. De politie had op grote schaal aanhoudingen verricht en dat scheelde behoorlijk in de drukte rondom ons. Het slechte nieuws was dat een hoop hooligans de dans waren ontsprongen.


Bij die herinnering aan 15 juni 1988 dringt zich dus allereerst het beeld op van de woeste supporter. Het is een half ontblote man die zich met handen en voeten heeft vastgeklemd aan een afscheidingshek en dat opvallend lang volhoudt.


Sterker nog: als ik me nu omdraai, zie ik hem weer hangen, hoor ik hem weer onverstaanbare klanken uitstoten en maak ik me opnieuw zorgen over de Britse beschaving. In die vijandige sfeer moesten wij, twee eenzame Nederlanders dus van Oranje houden, zoals het EK-lied van André Hazes verlangde.


Fenomenaal

Om het tij te keren hadden Bobby Robson en Rinus Michels, de twee coaches, hun opstelling behoorlijk overhoop gehaald. Bij Engeland was Glenn Hoddle van stal gehaald, een middenvelder die bij balbezit fenomenaal kon zijn. Zijn zwakke punt lag dan weer in het veroveren van de bal.


Michels had zijn bedenkingen bij het rendement van Marco van Basten opzij gezet. Dat ging ten koste van spits John Bosman, tot dan een vaste keuze. Buitenspeler John van 't Schip moest plaatsmaken voor middenvelder Erwin Koeman.


Het bleek achteraf gezien het winnende elftal te zijn, nota bene tegen de geest van het nationale principe van aanvallend voetbal.


Overigens was van die onoverwinnelijkheid nog weinig te merken tegen Engeland. Het werd een gelijkopgaand duel waarvan de spanning afdroop. Hier stonden duidelijk twee reputaties op het spel.


In mijn geheugen lag de uitslag opgeslagen als 3-2, zo spannend was het. In feite werd het 3-1 voor Nederland, maar dan wel met de aantekening dat het net zo goed andersom had kunnen eindigen. De Nederlandse verdediging schutterde een paar keer en Hoddle krulde een vrije trap tegen de binnenkant van een paal.


Maar goed, het werd uiteindelijk de wedstrijd van Marco van Basten en zo is het ook de geschiedenis ingegaan. Het was de opmaat van een succesvol toernooi en een samenballing van zijn talent. Het EK van 1988 leeft voort als het toernooi van Marco van Basten. Niemand heeft het nog over de rellen waarmee het begon.


Ingetogen

De omsingelde Nederlanders hebben hun feestje op 15 juni 1988 ingetogen gevierd. Bij dat eerste doelpunt vlak voor rust, die weergaloze controle over bal en tegenstander, veerde ik juichend overeind en werd naar beneden getrokken door mijn vriend.


De rollen waren omgedraaid toen Van Basten in de tweede helft Nederland opnieuw op voorsprong zette. En bij de vervolmaking van zijn optreden hadden we allebei ons lesje al geleerd.


Nu, 25 jaar later, is het nog altijd gek om de beelden te zien waarop Van Basten een van zijn doelpunten viert. Met één arm in de lucht loopt hij in triomf langs een tribune waarop een oranje legioen gek wordt van vreugde. Het zijn beelden van een andere wedstrijd, van een andere wereld.


Maar goed, op de weg terug naar het bedrijventerrein in Utrecht konden we weer het hoogste woord hebben. Dat hadden we overigens met mate, want de tegenpartij was ruimhartig in de erkenning van de nederlaag. En waar hadden we het helemaal over? Een voetbalwedstrijd.


Het EK van 1988


Engeland - Nederland

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden