nieuws

Stichtingen Ikea en Rockefeller zetten reuzenstap met groene energie voor arme landen

Ikea en de Rockefeller Foundation stoppen samen 1 miljard dollar in een fonds dat groene energie moet produceren voor 800 miljoen mensen die nu geen stroom hebben. De stichtingen hopen daarnaast nog dit jaar 10 miljard aan te trekken van internationale ontwikkelingsorganisaties.

Zonnepanelen in Dharnai, India, gefinacierd door de Ikea Foundation en Rockefeller Foundation. ‘We hebben in India gezien dat het werkt.’ Beeld Bloomberg
Zonnepanelen in Dharnai, India, gefinacierd door de Ikea Foundation en Rockefeller Foundation. ‘We hebben in India gezien dat het werkt.’Beeld Bloomberg

Het geld gaat naar distributed renewable energy (DRE). Dat zijn kleine energiebronnen dicht in de buurt van de eindgebruikers, in plaats van grote centraal gelegen centrales. Het gaat om zonnepanelen, molens, waterbronnen en andere lokaal beschikbare energiebronnen die benut kunnen worden met de juiste apparatuur. Dit project richt zich met name op zonne-energie.

Het project moet het startschot worden van een internationale, breed gedragen en langdurige inspanning, aldus de grondleggers. Het doel daarvan is om arme landen, waar groene energie bepaald niet bovenaan het prioriteitenlijstje staat, deel te maken van de internationale campagne tegen klimaatverandering.

De eerste stap is de inleg van 1 miljard dollar door de oprichters, die zal worden beheerd door een in 2021 op te richten onafhankelijke stichting. Het is voor beide oprichters de grootste enkele donatie ooit. Zij hopen vervolgens 10 miljard dollar te krijgen van internationale ontwikkelingsorganisaties.

Als dat zeer omvangrijke project – ter vergelijking: Duitsland trekt de komende jaren 8 miljard euro uit om de klimaatdoelen voor 2030 te halen – vorm heeft gekregen, hopen de grondleggers commerciële investeerders aan te trekken. Daartoe heeft de Rockefeller Foundation RF Catalytic Capital, Inc. opgericht.

Catalytisch fonds

Catalytic capital is een marktterm voor onorthodoxe investeringen met vaak een sociale component, waarbij de risico’s groot zijn en de eventuele winsten lang op zich kunnen laten wachten. Zo’n fonds heet ‘catalytisch’ omdat de eerste investeringen door een donor worden gedaan die daarmee de grootste risico’s neemt, in de hoop commerciële partijen over de streep te trekken.

Rondom een nieuw energienetwerk ontstaat immers een markt. Commerciële partijen kunnen verdienen aan de verkoop van opgewekte energie en de apparatuur om die energie mee op te wekken, zegt een woordvoerder van de Ikea Foundation. ‘Denk aan waterpompen die worden aangedreven door zonnepanelen, bijvoorbeeld.’

‘Dit kan levensvatbaar zijn als commercieel project; er is een partij die vooraf 1 miljard dollar aan risicokapitaal op tafel legt, en dat heeft de potentie om tientallen miljarden dollars meer te ontsluiten’, zegt de ceo van de Rockefeller Foundation, Rajiv Shah, maandag tegen de Britse krant de Financial Times. ‘We zijn hier niet aan het gokken. We hebben in India gezien dat het werkt. We weten wat we moeten doen om er een succes van te maken.’

Volgens de woordvoerder van de Ikea Foundation krijgt het project een mondiale schaal. ‘Wij gaan ons richten op landen in zuidoost-Azië, Oost-Afrika, het Afrika onder de Sahara, en Latijns-Amerika. Denk aan landen als Ethiopië, Malawi, Sierra Leone, Rwanda, Uganda, India, Myanmar, maar ook Haïti, Colombia en Brazilië.’

‘Heel grote kans’

Per Heggenes, de ceo van de de Ikea Foundation, zegt in de Financial Times dat dit project een ‘heel grote kans’ biedt om de twee grootste crises in ontwikkelingslanden aan te pakken: armoede en klimaatverandering.

‘Dit klinkt als een heel goed project, maar the devil is in the detail’, zegt Joyeeta Gupta, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam gespecialiseerd in ontwikkeling van arme landen. ‘Wat wordt het economische model rond de energiewinning en -distributie? Wie gaat het onderhouden? Mijn angst is vooral voor de rol van de commerciële partijen. Het laatste wat je de allerarmsten moet aandoen is ze met een lening opzadelen.’

Om economische groei en welvaart te stimuleren zal de oplossing betaalbaar moeten zijn, zegt Ikea Foundation daarover. ‘Ons doel is immers om mensen uit de armoede te halen. Voor het investeren in energie geldt hetzelfde als voor infrastructuur. Je moet over de lange termijn nadenken wanneer het gaat over kostenstructuren, onderhoud en de voordelen voor lokale gemeenschappen. Dat is voor ons de essentie bij ieder project.’

De Ikea Foundation wordt gefinancierd uit Ikea’s winst en besteedt de laatste jaren steeds meer geld aan (kinderen in) ontwikkelingslanden. De Rockefeller Foundation beheert het nalatenschap van wijlen oliemagnaat John D. Rockefeller.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden