Stevig aangezet de fout in

In een potsierlijk toneelbeeld verzandt de dialoog in algemeenheden.

Theater


Vals van Lot Vekemans door NTGent in coproductie met het Nationale Toneel, regie Johan Simons. In NTGent, 6/9. Nederlandse première op 18/9 in Compagnietheater, Amsterdam.


Tournee: ntgent.be


Twee zussen. De een, Sis, is een bekende tv-presentatrice (iets tussen Linda de Mol en Eva Jinek in). De ander, Kat, is actrice bij het Grote Gesubsidieerde Toneel (iets tussen Chris Nietvelt en Ariane Schluter in).


De zussen raken verzeild in een nachtmerrie: na een verkeersongeluk zijn ze doorgereden, de vrouw die ze hebben aangereden is overleden en nu zitten ze vast in een cel. In die cel komt af en toe ook nog een duister personage langs, met allerlei filosofisch-wetenschappelijke verhandelingen.


Ziehier de hoofdpersonen en setting van Vals, het nieuwe toneelstuk van Lot Vekemans dat ze schreef voor NTGent en het Nationale Toneel. De drie rollen worden gespeeld door Elsie de Brauw (tv-ster), Betty Schuurman (actrice) en Bert Luppes (duistere man). Johan Simons (uitgeleend door de Münchner Kammerspiele) regisseert dit drietal, waarmee NTGent en het Nationale Toneel bij de start van het seizoen een begerenswaardig en verwachtingsvol affiche hebben samengesteld.


En dan blijkt het allemaal vies tegen te vallen. Op de eerste plaats omdat Vals een erg nietszeggend en geforceerd stuk is. Het gedoe tussen de zussen - de oppervlakkige BN'er versus de weldenkende actrice - is behoorlijk clichématig. Daarnaast is er wat gedoe over hun jeugdjaren en het thrillerelement (wat is er die nacht precies gebeurd, wie reed, hebben ze schuld of niet?) is te simpel om ook maar één moment serieus te nemen.


Wat erger is: ondanks de bijna twee uur die de voorstelling duurt, krijg je maar geen vat op wie die zussen nu werkelijk zijn. Een dialoog over het belang van theater versus de vluchtigheid van de tv-roem verzandt in algemeenheden. Het lijkt wel of Vekemans de afgelopen tien jaar op een onbewoond eiland heeft gezeten, zo gedateerd doet haar visie op hoge en lage kunst aan.


Johan Simons moet hebben geweten dat hij met dit stuk weinig in handen had. Daarom heeft hij met groteske stijlmiddelen getracht de voorstelling te redden. In een nogal potsierlijk toneelbeeld (Leo de Nijs) domineert een hermetische gecapitonneerde achterwand (isoleercel) en op de vloer liggen overal ijsblokjes (koelcel). Warre Simons componeerde een geluidsontwerp van harpmuziek: op de achterwand is tussendoor een kunstzinnige projectie van de harpiste te zien.


Het is allemaal opsmuk die niet kan verhullen dat we hier met een niet gelukt toneelstuk te maken hebben. De actrices zoeken dan ook hun heil in stevig aangezet acteren en spelen hun tekst continu uit op een harde, verongelijkte ruzietoon. Betty Schuurman komt vloekend en tierend op, maar laat gaandeweg gelukkig nog wel wat relativering toe; Elsie de Brauw is voortdurend snerpend en verbeten. Bert Luppes moet in deze herrie het bezonken rustpunt zijn, maar maakt van zijn rol een karikaturaal, lijp mannetje, met slepende stem. Uiteindelijk houdt hij een betoog over het belang van de celbiologie, waarmee Vals kennelijk op een hoger plan moet worden getild, maar wat dramatisch gezien weinig voorstelt.


Lot Vekemans schreef eerder het prachtige stuk Gif (over een gescheiden stel dat herinneringen ophaalt aan hun overleden kind). In Vals gaat de schrijfster opnieuw uit van een reëel gegeven (het ongeluk) om daarna allerlei onwerkelijke zijpaden in te slaan. Aan het eind van het stuk ontwaren de zussen ineens een klein raam in hun cel. Misschien dat ze ooit nog het licht zullen zien, maar in ieder geval niet tijdens deze voorstelling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden