Stevie Bijzonder

Zaterdag was het eindelijk zover, Stevie Wonder ( 63 ) vertolkte in LA opnieuw zijn magnum opus, de muzikale mijlpaal voor velen: Songs In The Key of Life. Zoekend, zwoegend, onvergetelijk.




Schiet hij echt even vol of is hij zijn tekst kwijt? Misschien wel allebei. In elk geval moet Stevie Wonder het tweede couplet van Knocks Me Off My Feet even laten schieten. Niemand van de zevenduizend man publiek in het Nokia Theatre lijkt er mee te zitten. Stevie Wonders achttiende jaarlijkse House Full Of Toys Benefit in Los Angeles is een dik half uur onderweg en wat vooraf was beloofd, lijkt ook echt te gaan plaatsvinden: de volledige live-uitvoering van Songs In The Key Of Life. Niet alleen een hoogtepunt in het oeuvre van Stevie Wonder, maar een mijlpaal in de popgeschiedenis, dit dubbelalbum uit 1976. Het is zo'n plaat die een leven lang meegaat en tegelijk steeds opnieuw generaties popliefhebbers weet te verleiden dankzij hits als I Wish, Sir Duke, As en Isn't She Lovely.


Maar het zijn nu eens niet alleen die hits waarvoor een in kleur, leeftijd en sekse zeer gemengd publiek naar Wonders jaarlijkse benefietvoorstelling is afgereisd. Wat nieuwsgierigheid wekt, is juist de aanpak van de wat minder vaak gespeelde nummers. Echte strijkers in Village Ghetto Land? Een koor in Pastime Paradise? Of nodigt Stevie Wonder rapper Coolio uit, die het nummer in 1995 tot wereldhit verwerkte? Komt Herbie Hancock net als op de plaat elektrische piano spelen in As? En wat doet hij eigenlijk met die 'vijfde plaatkant', zoals de 33-toerensingle met vier extra nummers destijds werd genoemd?


De inmiddels 63-jarige Wonder beantwoordt deze vragen ogenschijnlijk eenvoudig. De synthesizers zijn waar nodig vervangen door fraaie strijkers, Coolio blijft thuis en ja, Herbie Hancock gaat aan het slot van de marathonshow van drie uur flink los op zijn Fender Rhodes in As en Another Star.


De vier nummers van de single zijn dan al voorbijgekomen en bleken beter dan in de herinnering. Dat is mogelijk te danken aan gastbijdragen van zangeres India.Arie, die Wonder bijstaat in Saturn en John Mayer, die een aardig partijtje gitaar speelt in All Day Sucker.


Hancock, Mayer, India.Arie, 'de beste nieuwe jazzster' Esperanza Spalding en Chick Corea, die het instrumentale jazzrock nummer Contusion achter de elektrische pianon vleugels geeft, zijn de belangrijkste van de gastmuzikanten. Het zijn er veel, maar ze lijken met zorg geselecteerd. Prachtig zo soepel als Spalding zich in Pastime Paradise door de strijkers en het koor heen manoeuvreert.


Het is een van die nummers die niet zonder kippevel zijn uit te zitten. Een ander hoogtepunt is If It's Magic, waarmee Wonder net als op de plaat de finale inleidt. Hij wordt alleen begeleid door harp, dat gaat een keer mis, maar hij herpakt zich knap.


Foutjes, een verkeerd ingesteld orgel, een intro in de verkeerde toonsoort, het gebeurt allemaal, maar dat maakt het alleen maar meer bijzonder. Stevie Wonder redt het vanavond niet op routine alleen, het is echt zwoegen, zoals in Knocks Me Off My Feet of in het even haperende maar uiteindelijk gelukzalig zwevende Ngiculela - Es Una Historia - I Am Singing.


Dat het moeilijk zal worden, emotioneel zelfs, meldt hij al vroeg op de avond. De integrale vertolking van zijn beroemdste album was al jaren een hartewens, maar iets weerhield hem steeds.


Hij oogt aan het begin ook wat onzeker. Vooral voor de pauze (kant 1 en 2 en de a-kant van het singletje) duurt het even voor hij vooral als zanger zijn draai vindt. Maar hij kan terugvallen op Eric Benet en Joe, twee r&b-sterren uit de jaren negentig die hier precies op hun plaats zijn. Wonder wist vooraf dat hij vocaal wat ondersteuning kon gebruiken, niet voor niets spoort hij in Summer Soft Benet aan nog een couplet voor zijn rekening te nemen. Hij heeft gelijk, want de fluisterzachte stem van Eric Benet blijkt precies die van Wonder 37 jaar geleden.


Ook de vocalistes zijn voortreffelijk gekozen. Door de power die Ledisi legt in Ordinary Pain groeit dit nummer uit tot een onstuitbaar funkmonster. Dat was Black Man altijd al, maar wellicht omdat na de pauze het geluid wat harder en voller staat afgesteld, imponeert het nummer meer dan het wat plichtmatig vertolkte I Wish. Al zijn de beelden van de familie Obama op de videoschermen na afloop van Black Man lichtelijk potsierlijk. Het was juist zo mooi dat het nummer overtuigde zonder al het name droppen van de plaat over te nemen.


Niet alle kleine wijzigingen en aanpassingen pakken even goed uit, al is veel een kwestie van smaak. Zo was het eigenlijk ook toen het album in 1976 verscheen. Je kunt bijna niet alle stukken los van elkaar meteen evenzeer waarderen. De een wordt gek van de jazzrock van Contusion, de ander vindt dat Isn't She Lovely met huilende baby te kitscherig en te lang. Stevie Wonder komt met zijn uitmuntende band, geleid door toetsenist Greg Phillinganes, beide kampen ruimhartig tegemoet. De plaat wist je vanaf het eerste nummer een universum in te zuigen waar je niet ieder moment even gelukkig werd, maar na afloop had je wel het idee iets unieks te hebben ervaren. Zo gaat het ook vanavond in het Nokia Theatre.


Vanaf de eerste noten van Love's In Need Of Love Today tot de grande finale die Another Star is, geeft Stevie Wonder alles van zichzelf. Hij bewijst hij niet alleen hoe fenomenaal de muziek van Songs In The Key Of Life is, maar ook dat voor het welslagen van een concert niet alles perfect hoeft te worden gespeeld.


Uit alles blijkt zaterdagavond dat Stevie Wonder ter plekke nog zoekt naar de juiste vorm om zijn meesterwerk live in te gieten. Meestal slaagt hij daar op tijd in. Dat gevecht, die zoektocht en natuurlijk de pracht van de muziek waarin dit meestal resulteert, zijn onvergetelijk. Te hopen valt dat dit concert een vervolg krijgt, hij mag dit muziekliefhebbers waar ook ter wereld eigenlijk niet onthouden.


Hoe Songs in the key of life er kwam

Stevie Wonder bracht begin jaren zeventig in rap tempo een aantal albums uit die zowel artistiek als commercieel uiterst succesvol waren. Na de klassieke reeks Music Of My Mind (1972), Talking Book (1972), Innervisions (1973) en Fulfillingness' First Finale (1974) met wereldhits als Superstition, You Are The Sunshine Of My Life, Higher Ground, Livin' For The City en You Haven't Done Nothing bleef het twee jaar stil.

Dit tot grote ergernis van

Motown-platenbaas Berry Gordy, bij wie Wonder sinds zijn kinderjaren zijn platen had uitgebracht.

Tot zijn afgrijzen was 1975 een jaar zonder nieuw Stevie Wonder-werk geweest, wat zijn boekhouders zorgelijk had gestemd. Een Stevie-loos 1976 zou funest zijn voor het legendarische

Motownlabel. Stevie Wonder wilde echter eerst een nieuw contract. De dan net 26-jarige artiest haalde het onderste uit de kan; voor een in die tijd astronomisch bedrag van 13 miljoen dollar tekende hij bij. Gordy had geen keuze, zei hij later. Iedere platenmaatschappij wilde hem hebben. 'Ik kon hem niet laten gaan.'

De financiële aderlating voor

Motown werd snel gecompenseerd, want toen Stevie Wonder na diverse keren uitstel in september 1976 dan toch met Songs In The Key Of Life aankwam, brak hij meteen alle verkooprecords. Een dubbel-lp met single waarop nog eens vier nummers stonden, was wellicht veel tegelijk, maar alleen al in de VS werden door de handel 1,3 miljoen exemplaren 'voorgenoteerd'. De platinastatus werd de maanden daarop verder bezegeld met hits als I Wish en Sir Duke.

'


De beste plaat ooit'

Hedendaagse artiesten uit de eredivisie van de zwarte muziek, van Questlove en Pharrell tot

Kanye West, hebben het belang van Songs In The Key Of Life voor hun artistieke groei benadrukt. Roots-drummer/producer Questlove noemt het in zijn onlangs verschenen autobiografie zijn belangrijkste leerboek op school. Pharrell Williams hoorde de plaat als jongetje bij zijn tante, het was de soundtrack van zijn jeugd. Nog altijd wordt hij geraakt door het liedje Summer Soft. Een nummer dat hij voor altijd koppelt aan zijn eigen stappen richting volwassenheid.

Kanye West zei in 2005 bij het maken van platen niet stil te staan bij wat zijn tijdgenoten uitbrachten, voor hem was Songs In The Key Of Life het artistieke ijkpunt. Dat niveau wilde hij halen.

Ook voor Elton John is het allemaal heel simpel. Hij heeft de plaat die hij in Rolling Stone 'de beste ooit' noemde altijd paraat en staat na iedere beluistering ervan nog altijd versteld van wat hij heeft gehoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden