NieuwsDemonstratierecht

Steun voor Colombiaanse activisten: Hooggerechtshof eist einde aan politiegeweld

De regering van Colombia moet het recht op vreedzame demonstraties garanderen. Dit bepaalde het Hooggerechtshof woensdag. Het is een verstrekkende uitspraak in een land dat een lange geschiedenis van (overheids)geweld kent. 

Een demonstrant wordt aangehouden door de politie tijdens protesten in de Colombiaanse hoofdstad Bogota. Beeld AFP

De oproerpolitie en het leger hebben zich in het afgelopen jaar schuldig gemaakt aan systematisch en disproportioneel geweld tegen demonstranten, stellen de hoogste rechters. Dat waren incidenten, was de reactie van de minister van Defensie. De uitspraak gaat over politiegeweld tijdens protesten tussen november en februari, maar komt op een saillant moment: te midden van nieuwe demonstraties tegen overheidsgeweld. 

Afgelopen maandag gingen opnieuw tienduizenden Colombianen de straat op nadat eerder deze maand een man was overleden aan zijn verwondingen na een hardhandige arrestatie. Deze week verliep de demonstratie vreedzaam, maar twee weken geleden kwamen dertien mensen om en raakten vierhonderd mensen gewond tijdens clashes met de oproerpolitie. Ook afgelopen winter tijdens massale protesten grepen de autoriteiten meermaals hardhandig in. 

Op 21 november protesteerden honderdduizenden Colombianen tegen de regering van president Iván Duque. Hun klachten liepen uiteen van onvrede over het economisch en sociaal beleid tot woede over de vele moorden op lokale mensenrechtenactivisten. Volgens mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch ging de politie in haar optreden tegen de demonstranten zeker 72 keer over de schreef, onder andere door gebruik van ‘bruut’ geweld en ‘willekeurige arrestaties’.

Beeld Getty Images

Woensdag bevestigde het Hooggerechtshof dat het politieoptreden tegen vreedzame demonstranten ‘systematisch, gewelddadig, arbitrair en disproportioneel’ is. Het betreft geen incidenten, maar ‘permanente agressie’. Die houding van de staat vormt een ‘serieuze bedreiging tegen eenieder die op vreedzame wijze zijn mening wil uiten’, stellen de rechters.

Het hof eist een radicale cultuurverandering: de overheid moet in het vervolg het recht op vreedzame protesten garanderen en moet bovendien door het stof voor het geweld van afgelopen jaar. Minister van Defensie Carlos Holmes Trujillo moet binnen 48 uur publiekelijk excuses aanbieden voor het optreden van de ordetroepen in het algemeen en in het bijzonder dat van de ESMAD, de zwaarbewapende Colombiaanse mobiele eenheid. Trujillo’s moet zijn excuses gelijktijdig verspreiden op radio, televisie en sociale media, zo luidt het oordeel van het Hooggerechtshof.

De ESMAD opereert onder andere in de strijd tegen drugsbendes en gewapende milities en valt daarom onder het ministerie van Defensie. Deze binnenlandse soldaten traden met dezelfde felheid op tegen demonstranten. Niet alleen moet hun baas excuses maken, ook verbiedt de rechter de ESMAD voorlopig het gebruik van een bepaald type kogels dat niet dodelijk zou moeten zijn, maar waar in de praktijk wel mensen door zijn omgekomen.

Beeld AFP

De uitspraak van het Hooggerechtshof is een betekenisvolle steun in de rug voor de honderdduizenden ontevreden Colombianen die in coronatijd binnen bleven, maar met de onlangs versoepelde maatregelen de straat weer opzochten. Het hof blikt niet alleen terug, maar schept door de timing van de uitspraak ook voorwaarden voor de overheid tijdens toekomstige protesten.

In een eerste reactie weerspreekt de regering van president Duque de conclusies van het hof. De overheid erkent dat sommige agenten over de schreef zijn gegaan, maar dit waren incidenten, geen systematisch geweld. Minister van Defensie Trujillo wees in een reeks tweets naar crimineel gedrag van demonstranten. ‘De overheid respecteert vreedzame manifestaties, maar kan geweld en vandalisme niet permitteren.’ Het harde optreden van de ESMAD was in die gevallen geoorloofd, stelde hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden