Steun aan verzet redt geen mensenlevens

MILITAIRE INTERVENTIES Wie zegt dat we om humanitaire redenen wapens of straaljagers naar Syrië moeten sturen, ziet over het hoofd dat dit juist veel extra doden zal opleveren.

Nu de Syrische president Assad zijn geweld tegen de oppositie in rap tempo opvoert, klinkt vanuit vele hoeken de wens om het Syrische verzet te bewapenen. Onder de voorstanders daarvan bevinden zich de invloedrijke Amerikaanse Senator John McCain, de emir van Qatar en de Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague. Steun aan het verzet zou Syrische burgers moeten beschermen tegen de dictator en mensenlevens moeten redden.


Hoewel er steekhoudende argumenten zijn voor militaire betrokkenheid in Syrië, zal steun aan het verzet geen mensenlevens redden. Integendeel, het zal bijdragen aan een oorlogssituatie die meer levens zal eisen dan de repressie van Assad. Als de rebellen van het Vrije Syrische Leger de beschikking krijgen over wapens waarmee zij zich kunnen meten met Assads regeringsleger, zal de burgeroorlog definitief een feit zijn.


In zijn boek The Logic of Violence in Civil War zet Stathis Kalyvas, hoogleraar aan de Amerikaanse Yale universiteit, de dynamiek van burgeroorlogen uiteen. Voormalige vrienden, buren en familieleden komen tegenover elkaar te staan in een oorlog die diepe wonden achterlaat in een samenleving. Daarbij komt dat mensen in die positie vaak een mooie kans zien om oude vetes te beslechten. Burgeroorlogen zijn dan ook enorm bloedig.


De website Iraqbodycount.org registreert dat er sinds het begin van de Amerikaanse operatie Iraqi Freedom meer dan honderdduizend burgerdoden zijn gevallen in Irak. Honderdduizenden Iraakse burgers hebben hun huizen moeten ontvluchten. In het vacuüm van ontbrekend overheidsgezag hebben milities vele wijken en steden etnisch gezuiverd.


In Afghanistan profiteren burgers evenmin van de militaire interventies. De VN publiceerden deze maand een rapport waaruit blijkt dat het aantal burgerdoden al vijf jaar op rij stijgt - vorig jaar waren het er meer dan drieduizend. Volgens de NAVO en de Nederlandse regering beoogt de internationale gemeenschap met haar aanwezigheid in Afghanistan de lokale bevolking te helpen. Vreemd genoeg moet dit gebeuren door het steunen van een president (Karzai) die verkiezingen vervalst om aan de macht te blijven.


In Libië vielen enkele duizenden doden alvorens de NAVO ingreep. Dankzij die interventie werden waarschijnlijk enkele honderden tot duizenden mensenlevens gered in de stad Benghazi, indertijd het belangrijkste bolwerk van het verzet tegen dictator Kadhafi. In het restant van de militaire campagne - die zich vooral richtte op omverwerping van het regime-Kadhafi - kwamen naar schatting 25 duizend mensen (burgers, soldaten en rebellen) om het leven. Ook tientallen tot honderden getrouwen van Kadhafi zijn op gruwelijke wijze doodgemarteld en zonder proces geëxecuteerd.


Ik beweer niet dat militair interveniëren nooit meer zou moeten gebeuren. En als men eenmaal in een penibele situatie zit, zoals de Amerikanen in Irak in 2007, kan het beter zijn te blijven om het land te stabiliseren dan het wespennest voortijdig te verlaten. Ook kan het noodzakelijk of gewenst zijn ergens voor te vechten.


Er zijn genoeg redenen waarom een vertrek van president Assad wenselijk is. Behalve dat hij een afschuwelijke man is, zou zijn val de as Iran-Syrië-Hezbollah verzwakken. Dat Hezbollah bereid is het regime van Assad met strijders te steunen, zal een burgeroorlog overigens nóg bloediger maken.


Geopolitieke motieven kunnen pleiten voor militair ingrijpen, al leidt een geweldsescalatie dus bijna altijd tot extra burgerdoden - waarschijnlijk zijn slechts extreme situaties, zoals de genocide in Rwanda, een uitzondering op die regel.


Met het leveren van wapens en het geven van militaire training aan verzetsgroepen red je over het algemeen geen mensenlevens. De uitspraak dat we om 'humanitaire redenen' straaljagers of wapens naar Syrië zouden moeten sturen, is dan ook een gevaarlijke en naïeve contradictie.


MARNO DE BOER is militair historicus


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden