Stervende zwaan is groots en zwart

Roze spitzen aan witte benen, bruine spitzen aan zwarte benen. Alleen al het schoeisel van de Zuid-Afrikaanse dansgroep Ballet Theatre African (BTA) illustreert dat het klassieke ballet geen blanke, westerse zaak meer is....

Annette Embrechts

Kitty Phetla bewijst met haar openingssolo The Dying Swan dat je niet mager en breekbaar hoeft te zijn om de beroemde stervende zwaan te dansen. Alles aan haar is zwart, zelfs haar tutu. Groots en trots trippelt ze op haar tenen. Misschien iets te robuust voor een doodsstrijd van drie minuten. Maar net als de andere twaalf dansers van het BTA wil Phetla laten zien wat ze kan.

En ze kunnen veel, de jonge beschermelingen tussen de twaalf en twintig jaar van trainer/artistiek leider Martin Schönberg. Door hem opgeleid in de townships van Johannesburg, voegen ze zich naadloos in alle stijlen die Schönberg in zes choreografieën op hen loslaat: een beetje klassiek, een beetje modern, Afrikaanse dans, jazzdans, funk en showballet. Vanuit westers perspectief aandoenlijk ouderwets, maar wel gedanst met een energie en podiumbewustzijn waar dansstudenten in Nederland jaloers op kunnen zijn.

Jammer dat het schoolse repertoire van onder anderen Vincent Sekwati Mantsoe, Moya Michael en Schönberg zelf, het opleidingskarakter van de groep zo sterk benadrukt. De dansers willen te graag het publiek plezieren. Daardoor heeft de voorstelling veel van een eindejaarspresentatie.

Na een religieus getint groepsstuk werkt het choreografenduo Diane Elshout en Frank Händeler weer met elkaar als materiaal. In Stomach-Time out kiezen ze echter niet voor het zachte sfeervolle idioom van hun eerdere duetten maar voor het tegenovergestelde: de motoriek is grof en lelijk.

Op snoeiharde muziekfragmenten van Lucid Terror pompen ze zichzelf op tot woeste trappelaars. Ze schudden met hun hoofd, verkrampen tot schokkerige spierbundels en als contrast vallen ze soms stil op twee stoeltjes. Maar hoe deze dolende zielen ook zoeken naar een agressieve beeldtaal, het blijft allemaal oppervlakkig en ééndimensionaal. Regisseuse Charlotte Riem-Vis laat het duo volledig zwemmen in vage onderbuikgevoelens.

Veel sterker is de theatraliteit van Dylan Newcomb. Deze oud-topdanser van het Nederlands Dans Theater werkt al twee jaar aan een solistisch drieluik Full Circle, dat hij nu voor het eerst presenteert. Full Circle is een existentiële zoektocht die ons eerst langs een zieke man leidt die temidden van een draaiende kubus met een spervuur aan beeldprojecties houvast zoekt bij herinneringen (Static).

In Via levert hij net zolang strijd met zijn lichaam tot hij zijn eigen spierkracht en lichaamswil durft te vertrouwen. Zekerheid vindt hij pas in het nieuwe slotdeel Breath: ontspannen bewegend lijkt hij te berusten in de wetenschap dat het leven een en al onzekerheid is. Hij rolt op zijn kant, rent achterwaarts en glimlacht naar een gordijn met continu bewegende waterige projecties. Newcomb beschikt over zo'n sterke lichaamsbeheersing en zeggingskracht dat hij in anderhalf uur een heel mensenleven bij elkaar danst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden