Sterven is scoren

Aan de Mattheus Passie kun je niet jong genoeg beginnen. Een schrijver en een dirigent maakten een light- versie voor kinderen.

Jezus & voetbal: het is niet de eerste combinatie waaraan je denkt bij de Mattheus Passie van Johann Sebastian Bach. Toch heeft kinderboekenschrijver Simon van der Geest (Gouden Griffel winnaar 2011) voor zijn nieuwe jeugdbewerking van het beroemde oratorium zich uitgeleefd in voetbalmetaforen. Bij nader inzien ligt de analogie best voor de hand. Jezus als coach van een team van elf spelers, met één wissel (Judas). Puristen zullen misschien even slikken. Maar de poëzie van stoere jongenstaal verdraagt zich prima met de dramatiek van het bekende lijdensverhaal, zo blijkt uit deze Zapp Mattheus. Twee jonge vertellers - zelf voetballertjes - hebben het over goal-gotha en Jezus en zijn mattie's. En dat zijn heus niet alleen taalgimmicks. De voetbalinterpretatie van de kruisiging gaat bijvoorbeeld over onsterfelijk worden door publiekelijk te sterven: sterven is scoren.


'Wat mij trof aan het lijdensverhaal, was de warmte tussen Jezus en zijn vrienden. In de kern gaat de Mattheus Passie over naastenliefde', licht Van der Geest (35) toe. 'Dat vind ik een mooi verhaal om te vertellen, ook aan kinderen. Ik vertaal het naar een vriendschap waarbij je buiten speelt tot het donker wordt en je de bal niet meer kunt zien.' En het verraad van Judas? 'Neem de hoge duikplank. Soms durf je daar niet af en heb je een zetje nodig van een vriendje achter je. Zo heeft Jezus voor zijn opoffering een duwtje in de rug nodig. Van Judas.'


Niek Idelenburg, dirigent en artistiek leider van het Amsterdams Bach Consort, kwam met het idee voor een korte Mattheus Passie en vroeg Van der Geest het oratorium te bewerken tot een vertelling van één uur, geschikt voor kinderen vanaf 8 jaar. In het origineel bezingt de evangelist de gebeurtenissen vanuit zijn gevoel. In deze Zapp Mattheus vertellen twee jongens het verhaal vanuit hun voetbalhart. Idelenburg: 'Het is toch gek dat nergens in Europa de Mattheus Passie zo vaak wordt uitgevoerd als in Nederland, maar altijd voor ouder publiek. Oké, het origineel van drie uur is lang. Maar de muziek is zo verschrikkelijk mooi. Er doet een jongenskoor aan mee, maar er zit bijna geen kind tussen de toehoorders.' Aan die lacune hoopt Idelenburg (48) iets te doen met deze Zapp Mattheus, dit weekeinde te zien in Amersfoort en Amsterdam. 'Ik heb niet in de partituur gerommeld; wat we spelen is origineel, uitgevoerd door een compleet instrumentarium. Maar ik heb muziekstukken geschrapt en de mooiste aria's en fragmenten behouden, plus dubbelkorige delen waarin beeldend spektakel zit, zoals het heen en weer schieten van de bliksem en de donder. De sopraanaria Aus Liebe en de altsolo Erbarme dich, mein Gott zitten er in, gewoon in het Duits. Kinderen vangen genoeg op, om te voelen waar deze aria's over gaan. En de vertelling in het Nederlands doet de rest.'


Heiligschennis? 'Nee', zegt Idelenburg, die de rol van evangelist vandaag nota bene 'zingzegt' in De Westerkerk, tijdens een uitvoering van het origineel. 'De overrompelende werking is er nog steeds.'


Tijdens het bewerken heeft Van der Geest het meest geworsteld met de zelfmoord van Judas, niet met de kruisiging: 'Leg een zelfmoord maar eens uit aan kinderen. Pfff. Maar ik heb een oplossing gevonden.' Welke? 'Kom maar luisteren.'


Naast de Zapp Mattheus, dit weekeinde, zijn er meer pogingen de Mattheus Passie aantrekkelijk te maken voor jongeren. Afgelopen dinsdag voerde het Toonkunstkoor Amsterdam een interactieve kinder-Mattheus uit. Theatergroep Stella Den Haag maakte twee jaar geleden De Jonge Matthäus . En Tijl Beckand trachtte woensdag jongeren te winnen voor de Passie in De Tiende van Tijl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden