Sterven als een straatboef

'Veel rappers hebben een muziekleven en een straatleven. Als zij sneuvelen, is dat meestal het gevolg van hun straatleven.' Tupac Shankur bleef zijn oude gangsterbestaan leiden....

JONGE, zwarte Amerikanen in de getto's van de grote steden groeien op in het besef dat hun leven kort en gewelddadig zal zijn. Tupac Shakur, de rapper en filmacteur die charismatisch en intelligent werd genoemd, was geen uitzondering. In If I Die 2Night uit 1995 voorzag hij hoe hij zou sterven:

'Don't shed a tear for me nigga, I ain't happy here/ I hope they bury me and send me to my rest/ Headlines reading Murdered to Death, my last breath.'

Die sombere, maar voor velen van zijn generatie realistische voorspelling kwam uit in een scène die zelfs in de tijd dat de maffia Las Vegas domineerde zeldzaam was in het hart van de gokstad. De kolossale president-directeur van Death Row Records, Marion Knight (31), remde in zijn nieuwe, zwarte BMW 750 af voor een stoplicht op de Las Vegas Boulevard, de Strip. Met Shakur had hij de bokswedstrijd tussen Mike Tyson en Bruce Seldon in het MGM Grand Hotel bijgewoond en nu waren zij op weg naar Knights villa in het patserige westelijk deel van Las Vegas.

Aan de passagierskant passeerde een witte Cadillac waaruit twee jongens sprongen die met halfautomatische pistolen het vuur openden op de inzittenden van de BMW. Tupac Shakur dook naar de beschermende achterbank, maar dat maakte hem extra kwetsbaar doordat zijn kogelvrije vest omhoog schoof.

Lijfwachten uit de karavaan van tien volgauto's schoten op de direct verdwijnende Cadillac, maar konden weinig anders meer doen dan de 25-jarige Shakur naar het ziekenhuis brengen. Het getatoeëerde lichaam van de artiest was doorzeefd. Afgelopen weekeinde, een week later, stierf hij.

Bijna twee weken na de schietpartij in gangsterstijl is de gefrustreerde politie nog niet erg opgeschoten met het onderzoek. De zeven getuigen - Marion Knight en de lijfwachten - zeggen niets gezien te hebben en weigeren iedere medewerking. Zonder veel concrete steun zoeken rechercheurs in Las Vegas, Los Angeles en New York naar antwoorden in de grensgebieden tussen de zwarte onderwereld, de jeugdbendes, de macho-rappers en de hiphop-industrie.

Twee theorieën zijn inmiddels in omloop. Zo zou de aanslag op Tupac Shakur en de minder bekende, maar in de wereld van de gangsta rap belangrijke Marion Knight te maken hebben met de rivaliteit tussen de Crips en de Bloods.

Deze twee jeugd- en drugsbendes met hun vele vertakkingen zijn sinds 1972 met elkaar in een krankzinnige oorlog verwikkeld, waarbij al ontelbare slachtoffers zijn gevallen. De 31-jarige Knight, eigenaar en oprichter van Death Row Records (Dr Dre, Snoop Doggy Dog en Tupac Shakur) en opgegroeid in Compton (Los Angeles), is een 'M.O.B', een Member of Bloods. Zelf zegt hij 'al lang' geen actief lid meer te zijn, maar wel het imago te koesteren, omdat het geld oplevert en afschrikwekkend is. Met 'al lang' bedoelt hij sinds 1994, het jaar waarin hij voorwaardelijk werd veroordeeld wegens medeplichtigheid aan een roofoverval en verboden wapenbezit.

Tijdens de bokswedstrijd in het MGM Hotel waren Shakur en de lijfwachten van Knight in een kort, maar naar het schijnt heftig gevecht geraakt met een groep bezoekers die werden verwijderd. Deze leden van de Crips zouden zich hebben willen wreken op zowel Shakur als Knight. De Bloods zouden al begonnen zijn met vergeldingsacties, want vier dagen na de aanslag werden in South Central Los Angeles twee Crips geëxecuteerd en ontving de politie tips dat hun dood in verband gebracht moest worden met die van Shakur. Knight en vooral Shakur hadden veel vijanden en volgens de politie van Los Angeles waren zij een doelwit van de Crips.

Volgens de tweede theorie, aangehangen door de Amerikaanse media en duizenden fans, is de dood van Shakur het gevolg van de strijd tussen de rappers van de Oostkust en die van de Westkust, de bakermat van de gangsta rap. De rivaliteit, ontstaan in 1991, toen een New Yorkse rapper een album uitbracht met de titel Fuck Compton, heerst vooral tussen Death Row Records, dat tegenwoordig kantoor houdt in Beverly Hills, en Bad Boy Entertainment in New York, twee ondernemingen met een miljoenenomzet.

De dood van Shakur zou het toch al door interne crises geplaagde Death Row Records in grote moeilijkheden hebben gebracht. Het verscheiden van de waardevolle artiest, goed voor een omzet van tachtig miljoen dollar, ging gepaard met het vertrek van producer Dr Dre, die schoon genoeg zegt te hebben van de gangsta rap.

De muziekpers in de VS vergelijkt de tegenstelling Oostkust-Westkust met de rivaliteit tussen The Beatles en The Rolling Stones in de jaren zestig en tussen Oasis en Blur in de jaren negentig. De New Yorkse rappers met hun mildere, meer melodieuze raps en hun odes aan zwarte helden versus de gewelddadige gangsta rap uit Watts, Compton en South Central LA. Dat de dertig jaar oude oorlog tussen de Crips en de Bloods, die elk jaar tientallen jonge levens eist, een bijzonder rapgenre heeft gecreëerd is een feit, maar sinds enkele jaren is dat onderscheid niet meer te maken.

Hoewel grootschalige bende-oorlogen in de Bronx en Brooklyn zeldzaam zijn, hebben New Yorkse rappers zich laten inspireren door hun Californische tegenhangers. De reden is simpel: gangsta rap - in feite zo authentiek mogelijke verslagen van schietpartijen, moorden, verkrachtingen en confrontaties met de politie in Los Angeles - verkoopt beter, niet alleen in de VS, maar ook in Europa en Azië. In deze werelddelen zijn Snoop Doggy Dog en Tupac Shakur tot grote tevredenheid van Marion Knight bekende namen geworden. Over de wereldwijde omvang van de rapindustrie bestaan geen betrouwbare cijfers, maar in de VS wordt jaarlijks voor meer dan 250 miljoen dollar omgezet.

'In die strijd tussen de Oostkust en de Westkust zit een heleboel hype om het gevaarlijke, slechte imago van de rappers te vergroten. Dat imago is goud waard en wordt in stand gehouden door de rappers, de industrie en bladen als Vibe', vertelt Wendy Day van de Rap Coalition in New York. 'Negentig procent van die rivaliteit bestaat uit hete lucht en is bedoeld om geld te verdienen en de populariteit van de rappers te vergroten. Zie het maar als een uitgekiende publiciteitsstunt, waar iedereen baat bij heeft.'

'Negentig procent': het is niet bij een verbaal gevecht gebleven tussen vertegenwoordigers van twee nauwelijks meer van elkaar te onderscheiden stijlen. Shakur werd in 1994 op Times Square in Manhattan beschoten, een vriend en collega-rapper in datzelfde jaar vermoord en vorig jaar september werd een medewerker van Death Row Records in Atlanta doodgeschoten. Afgelopen winter werden employées van de onderneming tijdens opnamen in Brooklyn beschoten.

In talloze vraaggesprekken beschuldigden Shakur en Knight de Oostkust-rappers onder leiding van Sean Combs van Bad Boy Entertainement ervan verantwoordelijk te zijn voor deze aanslagen. Ook in raps en video's beschuldigden Shakur en de andere Death Row-muzikanten de Oostkust-rappers, onder wie Biggie Smalls, de moorden en de schietpartijen te hebben georganiseerd.

Niets is uitgesloten, want Combs en Small waren, voordat zij hun fortuin maakten in de muziekindustrie, crack- en wapenhandelaren in de Bronx en Brooklyn. Beiden hebben een lang strafblad en zijn enkele malen veroordeeld wegens mishandeling en verkrachting. Maar concrete bewijzen dat er sprake is van een soort oorlog zijn er niet.

Een anonieme brievenschrijver in Word Up, een rappersmagazine in New Jersey, constateerde dat Shakur in zijn korte leven veel vijanden heeft gemaakt. 'Wie het leven leidt van een straatboef, weet dat hij zal sterven als een straatboef. Het maakt niet uit hoe rijk en beroemd hij is. Veel rappers hebben een muziekleven en een straatleven. Als zij sneuvelen, is dat meestal het gevolg van hun straatleven.'

Dat klinkt plausibel. Tupac Shakur, die studeerde aan de prestigieuze kunstacademie van Baltimore, wordt wel afgeschilderd als een wandelende tegenstelling. Naast afbeeldingen van Christus, Cleopatra en een Zwarte Panter had hij op zijn armen en rug woorden laten tatoeëren als 'Outlaw' en 'Thug Life'.

Sommige mensen kenden hem als een intelligente, gevoelige jongen, die veel van ballet en moderne kunst hield en rapmuziek gebruikte om zich uit te drukken. Hij zou op zoek zijn geweest naar een vaderfiguur na een nomadisch leven met zijn moeder, Afeni Shakur, een van de oorspronkelijke leden van de Zwarte Panters, de militant-linkse organisatie uit de jaren zestig.

Maar de superster was ook een gevaarlijke jongen: een voormalig drugsdealertje, een veroordeelde vrouwenverkrachter en verantwoordelijk voor de dood van een zesjarige jongen. In 1992 ging in Marin City tijdens een schermutseling zijn pistool af en werd een kind gedood door de rondketsende kogel.

Een jaar later was hij betrokken bij de beschieting van twee politieagenten en in 1994 werd hij veroordeeld tot maximaal 4,5 jaar gevangenisstraf wegens verkrachting. In december vorig jaar kwam hij op vrije voeten nadat Marion Knight een borgsom van 1,4 miljoen dollar had gestort.

Tupac leed het leven van een gangster, dat hij op zijn albums verheerlijkte, al leek hij in toenemende mate in te zien dat geweld tot weinig goeds kan leiden. Zijn imago was dat van een agressieve hiphopper die leefde in de periferie van de gangs. Hij leek zich veilig te voelen, beschermd door zijn status, zijn rijkdom en de alliantie met Marion Knight.

Tijdens een discussie op een van de zwarte radiostations in Washington zei een ex-lid van de Suitland Gang, een zusterbende van de Crips, dat Shakur juist door zijn sterstatus een doelwit werd. 'Een brother als Tupac had een sterk en agressief imago. Er is altijd wel iemand die een reputatie als echte gangbanger wil vestigen door een ster als Tupac uit de weg te ruimen. De jongens die dit gedaan hebben zijn óf dood óf helden. Brothers als Tupac verhuizen van de Bronx naar Beverly Hills, maar kunnen, zolang zij niet totaal breken met de cultuur, niet aan de wetten van het getto ontsnappen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden