Sterrentrio stelt Einstein op de proef

Einstein gaat binnenkort opnieuw op de pijnbank: sterrenkundigen hebben een bizarre drievoudige ster ontdekt waarmee een belangrijke voorspelling van de relativiteitstheorie kan worden gecheckt.

AMSTERDAM - Het komt wel vaker voor dat sterren triootjes vormen - twee dicht bij elkaar; de derde in een wijde baan eromheen. Maar in het geval van PSR J0337+1715 gaat het om drie 'sterrenlijken' - de stoffelijke overschotten van sterren.


Het macabere stellaire massagraf, op 4.200 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Stier, werd ontdekt door een internationaal team van astronomen, onder wie Anne Archibald, Jason Hessels en Joeri van Leeuwen van ASTRON Netherlands Institute for Radio Astronomy. De ontdekking is zondag gepubliceerd in Nature.


Het zwaarste lijk van het trio is een supercompacte neutronenster, die maar liefst 366 keer per seconde ronddraait. Daaromheen cirkelt een witte dwerg, met een omloooptijd van ruim anderhalve dag. Op veel grotere afstand beschrijft een tweede witte dwerg elke 327 dagen een baan.


In Astrophysical Journal Letters beschrijft Ed van den Heuvel, emeritus-hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam hoe het trio moet zijn ontstaan. Het begon met drie gewone sterren. Eerst slokte de zwaarste de andere twee tijdelijk op. Later explodeerde hij als supernova, waarbij een compacte neutronenster achterbleef. Die raakte opgezweept toen de andere twee sterren één voor één opzwelden en gas op de neutronenster dumpten.


Het dodentrio kan gebruikt worden om het zogeheten sterke equivalentieprincipe uit de relativiteitstheorie te testen. Dat voorspelt dat de buitenste witte dwerg dezelfde zwaartekrachtinvloed uitoefent op de neutronenster als op de binnenste witte dwerg. Zulke metingen leiden wellicht tot een nauwkeurigere zwaartekrachttheorie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden