Sterren van stand

De nieuwe elite van prominenten steelt deze zomer de show op Britse evenementen als Wimbledon en de paardenraces. En de oude adel?...

Behalve koningin Elizabeth gaat niemand meer speciaal voor de paardenraces naar Ascot. In de koninklijke loge de royal enclosure krioelt het van de prominenten die aan de champagne en Pimm's nippen, in de nieuwste couture rondwandelen en extravagante hoeden dragen.

Bijna driehonderd jaar was de loge het exclusieve domein van de koninklijke familie en haar aristocratische vrienden. De paardenrenbaan werd in 1711 aangelegd door koningin Anne om in de achtertuin van Windsor Castle naar de races te kunnen kijken. Generaties adellijke families en Hogerhuisleden zochten hier een huwelijkskandidaat voor hun blauwbloedige zonen en dochters.

Nu drinkt de in jacquet gestoken Rolling Stone Ron Wood er cream tea en toont actrice Liz Hurley er haar nieuwe exclusieve roze jurk met bijpassende hoed. Hollywood-ster Alica Witt, net terug uit West End waar ze speelde in Neil LaBute's toneelstuk The Shape of Things, is voor de eerste keer op Ascot. Ze heeft voor tweeduizend pond een hoed gekocht die past bij haar door Saint-Hill ontworpen jurk. 'Ik voel mij net Eliza Doolittle', grapt ze.

De aristocraten van de oude upper class hebben plaatsgemaakt voor de nieuwe elite: sterren uit de film-, sport-en televisiewereld en prominente politici. Zij, de zogeheten New You's, voeren de boventoon op Ascot en stelen de show tijdens het hele zomerprogramma van de Britse society. De ene week zijn ze te vinden bij de opening van de zomerexpositie van de Royal Academy, de andere week op de Chelsea Flower Show (vaste prik voor Ringo Starr en vriendin Barbara Bach). Daarna is er Ascot, vervolgens Wimbledon (altijd met Cliff) en ten slotte de Cartier Gold Cup (de polotrofee) en de roeiwedstrijden van de Royal Regatta op Henley.

Terwijl de aristocraten gedwongen worden zich te mengen met het gepeupel op de bijbaantjes van Wimbledon, de silver ring op Ascot of de berm in Henley, bevolken de prominenten de centre courts en eretribunes.

De sterren hebben iets dat de oude adel niet meer heeft: geld en status. De teloorgang van de Britse aristocratie zette al in bij het begin van de Industri Revolutie, toen de adel zijn belangrijkste inkomstenbron (de pacht) verloor. In 1956 kon schrijfster Nancy Mitford het land nog indelen in 'U' (upper class) en 'Non U', maar daarvan is geen sprake meer. Wat resteert van de oude aristocratie is een verzameling aan de bedelstaf geraakte excentriekelingen.

Opeenvolgende generaties hebben het geld verkwist. De landgoederen zijn vervallen of, in sommige gevallen, veranderd in vakantieaccomodaties, pretparken en toeristische attracties. Een ander deel is overgedragen aan de National Trust, die het onderhoud bekostigt en nog enkele generaties graven en baronnen als hoofdbewoner tolereert. Lady Victoria Hervey, dochter van de markies van Bristol, liet zich naakt fotograferen om extra geld binnen te halen. 'De tijden zijn veranderd, neem ik aan', verzuchtte ze.

Terwijl de hertogen van Northumberland en Devonshire hun oude meesters moeten verkopen aan musea om hun landgoederen te onderhouden, opent Elton John zijn eigen museum. In de jaarlijkse 'rijkenlijst' van The Sunday Times zakt de oude aristocratie elk jaar verder weg. De hertog van Westminster stond tot dit jaar nog op nummer , maar zelfs de grootgrondbezitter in het peperdure Londense centrum heeft een stapje terug moeten doen. De Russische miljardair Roman Abramovitsj is sinds de aankoop van een honderd hectare groot landgoed in Sussex formeel de rijkste Brit.

Geridderde popsterren stijgen met stip op de ranglijst. Sir Paul McCartney (geschat vermogen 1,1 miljard euro) staat nu op de veertigste plaats, Sir Mick Jagger en Sir Elton John volgen hem op de voet. In totaal staan vijftig artiesten op de lijst van duizend rijkste Britten, onder wie Madonna (nu Esther), Simon Fuller (bedenker van Pop Idols en ex-manager van de Spice Girls), Eric Clapton, David Bowie, Van Morrison, Robbie Williams, George Michael, Mark Knopfler en alle overgebleven leden van de popgroepen Queen en Led Zeppelin.

De film-en sportwereld (Anthony Hopkins, David Beckham) cren eveneens een eigen klasse van nieuwe multimiljonairs. Zij worden op de lijst omringd door andere New You's: succesvolle ondernemers zoals Richard Branson en tot multimiljonairstatus opgeklommen Citybankiers.

In het boek A Class Act: The Myth of Britain's Classless Society noemden Andrew Adonis en Stephen Pollard de nieuwe groep van rijken de superklasse. 'Londen, bedienden, tweede huizen, privholen, moderne kunst, opera, een bijna totale afzondering van het gewone leven, huwelijken tussen rijken: dat zijn de ingredien van de levensstijl van de superklasse.'

Madonna en haar echtgenoot, filmregisseur Guy Ritchie, kochten twee jaar geleden het uitgestrekte landgoed Ashcombe House op de grens van Wiltshire en Dorset, waarop ze hun nieuwe hobby het schieten op patrijzen en fazanten kunnen beoefenen. De popdiva stapte naar de rechter om natuurvorsers en wandelaars het recht van overpad op haar grond te verbieden. Ook Sting heeft een landgoed in Wiltshire, Who-zanger Roger Daltrey in Sussex en Elton John in Windsor.

De sterren nemen naast de landgoederen ook de gewoonten van de oude aristocratie over. Oude rockers organiseren tuinsoirees en sturen hun kinderen naar de exclusieve privholen Eton en Harrow. Ze zijn te gast op polowedstrijden of spelen zelf polo, zoals Kenney Jones, de voormalige drummer van de Small Faces. Ze ontwerpen hun eigen wapenschilden, bijvoorbeeld een nachtegaal op een klif (Cliff Richard) of een voetbal met piano (Elton John). En in navolging van de oude bovenklasse storten ze zich massaal op de liefdadigheid; aids is in en gevangenishervorming is uit.

Ook de upstairs, downstairs-traditie komt dankzij het nieuwe geld terug, want de nieuwe rijken kunnen in tegenstelling tot de oude adel huispersoneel betalen. Butleropleidingen schieten als paddestoelen uit de grond. 'Van koks tot schoonmaaksters, van chauffeurs tot butlers; er worden zoveel mensen als huishoudelijke hulp aangenomen, dat Groot-Brittanniijna is teruggekeerd tot de Edwardiaanse tijd', aldus Tristram Hunt, docent geschiedenis aan het Queen Mary College in Londen, onlangs in The Guardian.

Hunt: 'Het landgoed is niet langer het symbool van de wegkwijnende oude orde, maar een energiek icoon van de onbeperkte consumptiedrift van het vrijemarktkapitalisme in Groot-Brittanni

Premier Margaret Thatcher was de eerste Conservatieve premier die geen boodschap had aan de traditionele hirchie. Ze keerde de snobs hooghartig de rug toe. In 1997 kwam Tony Blair aan de macht met het voornemen van het land ' grote middenklasse' te maken. Groot-Brittannioest een meritocratisch land worden, waar ieder talentvol en hardwerkend burger de top zou kunnen halen.

Blair deelde twee jaar later de doodssteek uit aan de erfadel door hen op tachtig na het lidmaatschap van het Hogerhuis te ontnemen. Hij herschiep daarna het establishment volgens zijn eigen model, door een groot aantal van zijn eigen cronies in de adelstand te verheffen of uit te nodigen voor champagneparty's op Downing Street.

Mc Cartney en Jagger werden tot ridder geslagen en Eric Clapton kreeg een onderscheiding. 'Het is heel erg kinderlijk dit te weigeren omdat je een imago in stand wil houden', stelde de gitaarvirtuoos. Blair omringt zich graag met prominenten uit de pop-, film-en sportwereld. Het dagblad The Times reconstrueerde het nieuwe establishment uit de gastenlijst van het bruiloftsfeest van minister Gordon Brown van Financi

De bedienden van vroeger (minstrelen, koks en tuiniers) maken nu als popartiesten, celebritychefs en televisietuiniers deel uit van de nieuwe elite.

In de jaren zestig voorspelde acteur Michael Caine dat in de toekomst alleen talent de sociale status zou bepalen. Hoewel met de opkomst van The Beatles de toegang tot de upper class ogenschijnlijk voor iedere Brit werd opengebroken, is het ideaal van de meritocratie niet gerealiseerd. Afkomst is ook voor de nieuwe elite van belang.

Sterker, de nieuwe celebrity-class richt zijn eigen dynastieop. James Jagger (18) zoon van Sir Mick Jagger werd opgeleid op Eton en maakt deze maand zijn debuut op de catwalk in Parijs. James treedt daarmee in de voetsporen van zijn zuster Elizabeth en zijn halfzuster Jade Jagger, die allebei al als model actief zijn.

James is op zijn beurt voor de modeshow gerekruteerd door Leah Wood, de dochter van Rolling Stones-gitarist Ron Wood. De twee dochters van Keith Richards, Theodora (19) en Alexandra (17), hebben hun debuut gemaakt in een reclamespot voor een parfummerk.

Het anti-establishment van de jaren zestig en zeventig is gelueerd tot het establishment van de nieuwe eeuw. De Stones zijn niet de enige popsterren die het rebelse imago van zich hebben afgeschud en er nu een high-society levensstijl op nahouden. Paul McCartney's twee dochters Stella (mode-ontwerpster) en Mary (fotografe) zijn net als hun vader grote celebrities en vertrouwde gasten op Buckingham Palace en Downing Street. Zelfs Johnny Rotten liet zich strikken voor de televisieshow I'm a celebrity, get me out of here.

De Britse obsessie met klasse is onveranderd, zij het dat het misschien een obsessie met celebrities is geworden. De nieuwe elite bepaalt de smaak en bevolkt de exclusieve restaurants en clubs. Opvallend is dat ze allemaal ineens ook zo aardig lijken te zijn geworden: van Richard Branson en Paul McCartney tot de televisiekoks Nigella Lawson en Jamie Oliver. 'Het is heel vermoeiend om je hele leven boos en rebels te zijn', vindt Hugh Cornwell van de punkband The Stranglers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden