Stern mist nog altijd gezag na blamage Hitler-dagboek

BERLIJN Sommige fouten verjaren niet. Dat heeft het Duitse weekblad Stern ondervonden. Vijfentwintig jaar geleden probeerde het de taaie concurrentiestrijd met Der Spiegel in zijn voordeel te beslechten met de publicatie van dagboeken waarvan op gezag van redacteur Gerd Heidemann (nu 76 jaar) en de Britse historicus Hugh Trevor-Roper werd...

Al na een paar dagen bleek het om vervalsingen te gaan, buitengewoon slechte vervalsingen. Het gebruikte papier, de inkt en de nylon draden waarmee de cahiers waren ingenaaid stamden uit de tijd na de Tweede Wereldoorlog. De vervalser – Konrad Kujau, verzamelaar van curiosa uit de nazi-tijd – zag de gotische ‘F’ aan voor een ‘A’, gezien het feit dat de dagboeken de initialen FH droegen.

De ‘onthulling van de eeuw’ was dus een pijnlijke blamage. Uitgever Henri Nannen verontschuldigde zich uitputtend. Maar Stern heeft zich blijvend gediscrediteerd. Als nieuwsbron geniet het nog altijd minder gezag dan de naaste concurrenten. Door de presentatie en de inhoud vergaand te populariseren, is de oplage (ruim 1 miljoen exemplaren) redelijk op peil gebleven.

De affaire, die door de vroegere Stern-redacteur Michael Seuffert is gereconstrueerd in een spannend boek – Der Skandal um die Hitler-Tagebücher – toont hoe snel het kritisch beoordelingsvermogen het kan afleggen tegen zakelijke verlokkingen.

De primeur van Heidemann werd buiten de redactie om door uitgever Gruner & Jahr – à raison van ruim 9 miljoen D-mark – voorbereid. Historische fouten in de dagboeken werden weggeredeneerd om het geloof in de echtheid van het document niet aan het wankelen te brengen. Dat zou Heidemann zich ook niet hebben kunnen veroorloven: hij had zich diep in de schulden gestoken om de Carin II, het plezierjacht dat ooit aan Hermann Göring had toebehoord, te kunnen kopen.

Toen Heidemann op 25 april 1983 zijn vondst wereldkundig maakte, voelde de kort tevoren ingewijde hoofdredactie al nattigheid. Een paar dagen later had een interne onderzoekscommissie (aangevoerd door Seuffert) welgeteld drie uur nodig om Heidemann te demaskeren. De gevallen journalist werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier jaar en acht maanden – twee maanden meer dan Kujau. De straf was zo zwaar omdat Heidemann niet de verdenking kon wegnemen dat hij een deel van het voor Kujau bestemde geld in eigen zak had gestoken. Heidemann leeft, berooid en nog altijd verguisd, in Hamburg.

Sander van Walsum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden